Gevangenis milder voor jongeren

Jeugdgevangenissen leggen de nadruk op het opvoeden van de opgesloten jongeren en gebruiken minder repressie. Jongeren worden minder gevisiteerd en krijgen meer onderwijs. Mogelijk kunnen ze zelfs onder toezicht een jointje roken of een biertje drinken, als ze buiten de inrichting worden voorbereid op hun vrijlating.

UTRECHT - Het is een stille revolutie in de jeugddetentie - enkele jaren geleden ingezet - die staatssecretaris Fred Teeven (VVD) van Justitie uitvoert. De veranderingen in de jeugdgevangenissen gaan in tegen de tijdgeest waarin de nadruk ligt op strenger straffen. Teeven draagt de nieuwe werkwijze niet actief uit.


De directeuren van de justitiële jeugdinrichtingen (JJI's) hebben een nieuwe visie op het 'orthopedagogisch leefklimaat' opgesteld. Sinds dit jaar staat een wetenschappelijk gefundeerde behandeling van de jongeren voorop, met als doel hun te leren hun agressie in te tomen en autoriteit te respecteren. Het idee is dat ze het al erg genoeg vinden dat ze zijn opgesloten, meer repressie binnen de muren is niet nodig om hen te straffen.


'Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat een klimaat met positieve, ondersteunende bejegening bijdraagt aan een positieve gedragsverandering en de kans op recidive vermindert, in tegenstelling tot een repressieve bejegening', zegt een woordvoerder van staatssecretaris Teeven van Justitie.


In het verlengde hiervan wil Teeven het mogelijk maken dat rechters jonge criminelen voor maximaal twee jaar naar school kunnen terugsturen. Dit verplichte onderwijs komt bijvoorbeeld in plaats van een taakstraf, of volgt op een verblijf in de gevangenis. Dit wetsvoorstel voor 'terbeschikkingstelling aan het onderwijs', wordt vandaag openbaar.


Justitie weerspreekt dat er sprake is van een omslag. Het is, zegt de woordvoerder, 'een uitwerking van een sinds 2007 ingezet beleid'. In dat jaar verschenen vernietigende rapporten van onder meer de Nationale Rekenkamer. Die omschreven de Nederlandse jeugdgevangenissen als onveilige plekken waar de jongeren nauwelijks een behandeling kregen. Sindsdien is de koers gewijzigd, in eerste instantie door voorgangers van Teeven.


'Er zijn meer behandelmogelijkheden gekomen. Een behandeling kan alleen slagen als jongeren zich ondersteund voelen om zich voor te bereiden op een positieve toekomst', zegt wetenschapper Peer van der Helm - hij promoveerde in 2011 aan de Vrije Universiteit op het leefklimaat in jeugdgevangenissen en schreef, met anderen, de wetenschappelijke onderbouwing van de nieuwe aanpak in jeugdgevangenissen (vanuit het Expertisecentrum Jeugd van de Hogeschool Leiden en de Universiteit van Amsterdam).


Van der Helm vindt dat er wel degelijk sprake is van een omslag in het beleid. 'Justitie kan trots zijn op de resultaten die worden geboekt, in het afnemen van recidive', zegt hij. 'In Engeland en Duitsland bestaat veel interesse in de Nederlandse werkwijze.'


Het aantal plekken in jeugdgevangenissen is sinds 2008 spectaculair gedaald van ruim 2.200 tot 950 in 2012. Dit komt onder meer omdat er tot 2010 ook kinderen met gedragsproblemen zaten, die niet waren veroordeeld.


pagina's 12-13 Zware jongens, zachte hand

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden