Gevangenen in Guantánamo Bay hebben recht op proces

Gevangenen in Guantánamo Bay hebben het constitutionele recht om hun opsluiting voor de civiele rechter aan te vechten, zo heeft het Amerikaanse Hooggerechtshof besloten.

Een civiele zaak zou uiteindelijk kunnen leiden tot de vrijlating van terreurverdachten. Het was donderdag niet meteen duidelijk wat de juridische vervolgstappen zijn die de gevangenen in Guantánamo kunnen nemen.

Habeas corpus
Een meerderheid van vijf van de negen rechters oordeelde dat de gevangenen, net als Amerikaanse staatsburgers, recht hebben op habeas corpus: het aanvechten van hun opsluiting voor een onafhankelijke rechter. Het Hof komt daarmee opnieuw tegenover de regering te staan. Volgens Bush hebben de federale rechtbanken geen jurisdictie over de terreurverdachten, die als ‘vijandelijke strijderscombattanten’ een speciale status genieten.

‘De wetten en de Grondwet zijn ontworpen om te overleven, en van kracht te blijven, in buitengewone tijden’, schreef rechter Anthony Kennedy in de het arrest van de meerderheid. Zijn collega Antonin Scalia schreef een fel felle dissent (afwijkend oordeel): ‘Amerika is in oorlog met radicale islamisten.’ Dit besluit ‘zal er vrijwel zeker toe leiden dat meer Amerikanen worden gedood’.

Onschuldig
Het hoger beroep was aangetekend door 37 gevangenen in Guantánamo, de militaire gevangenis van de VS in Cuba. Daar zitten nog zo’n driehonderd mensen vast, die merendeels zijn opgepakt in Afghanistan en Pakistan. Velen van hen zijn nooit voor een rechter verschenen, terwijl ze al jaren beweren onschuldig te zijn.

Het Hof oordeelde dat de Wet Behandeling Gedetineerden uit 2005 en de Wet Militaire Commissies van 2006 onvoldoende bescherming bieden aan de gevangenen. De regering en het – toentertijd Republikeinse – Congres kwamen met die wetgeving in reactie op eerdere besluiten van het Hooggerechtshof. Maar Kennedy hekelde het feit dat de verdachten jarenlang ‘betekenisvolle toegang tot een juridisch forum’ ontzegd is.

De meerderheid van het Hof sluit zich aan bij de toekomstige president, die de omstreden gevangenis hoe dan ook zal sluiten. De Republikein John McCain en de Democraat Barack Obama vinden dat Guántanamo spoedig dicht moet en habeas corpus in ere hersteld moet worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden