Gevangen in een cirkel van lucht

Honderden verhalen moeten er inmiddels geschreven zijn over de grote middeleeuwse koning Artur, heerser over een mythisch rijk en stichter van de Orde van de Ronde Tafel....

Ook in Middelnederlandse Artur-geschiedenissen speelt Merlijn een rol als profetische raadgever. 'Vader van de Dietse dichters' Jacob van Maerlant gaf Merlijn een plaats in zijn Artur-verhalen van omstreeks 1260, en zijn 14deeeuwse opvolger Lodewijk van Velthem ontvouwde Merlijns optreden in al zijn kleurigheid.

Merlijn is altijd een dubbelzinnige figuur geweest, die middeleeuwse schrijvers de nodige hoofdbrekens bezorgde. Hoe kon een tovenaar worden ingepast in een wereldbeeld waarin wonderen waren voorbehouden aan God en zijn heiligen, en de duivel in allerlei vermommingen probeerde mensen te misleiden? Oudere verhalen vertelden dat Merlijn het kind was van een mens en een engel, maar volgens Maerlants Franse voorbeeldtekst werd hij verwekt door een duivel.

De duivels hadden in een vergadering besloten dat zij door een vertegenwoordiger op aarde zouden proberen hun invloed op de mensen te vergroten. Merlijns verwekker koos echter het verkeerde meisje uit voor zijn plannen: zij was zo vroom, dat Merlijn, die dankzij zijn vaders invloed duivelse kennis had van het verleden, van moederszijde, wist wat de toekomst zou brengen. Wonderlijk bleef hij, een tovenaar met profetische gaven, die met zijn kunsten de tenten van Arturs vijanden in vlammen liet opgaan en die in het heetst van de strijd verscheen in vreemde vermommingen.

Zelfs Merlijn had zijn zwakke plekken. Hij werd hopeloos verliefd op de mooie Nimiane en leerde haar alle kunsten die hij kende, waaronder de kunst hem op te sluiten. Zij zette hem gevangen in haar tovercirkel van lucht, waar niemand in of uit kan.

Daarmee eindigt het Boek van Merlijn, want, besluit Lodewijk van Velthem mistroostig: 'Niemand zal ooit nog van hem horen. Wat kan men er dan nog meer over vertellen? Niets.'

Maar de Merlijn-geschiedenis is nog niet afgelopen. Merlijn leeft voort als hoeder van New-Age-groepen en als inspiratiebron voor verhalen. Zonder Merlijn was Harry Potter nooit geworden wat hij is.

In een nieuw Griffioenboekje verzamelde Frank Brandsma gedeelten uit Maerlants en Velthems Artur-verhalen en hij maakte er een heel leesbare vertaling van. Merlijn zal tevreden zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden