GEVALLEN OVER SCHNABBEL-GESTAPO

CHARLES GROENHUIJSEN Zonder slag of stoot wil Charles Groenhuijsen geen afscheid nemen van het NOS Journaal. De beoogde nieuwslezer gaat zijn ontslag aanvechten middels een kort geding....

Hij verweet zijn collega`s openlijk `intellectuele luiheid` en `zelfingenomenheid`, hij liet zijn afkeur over opvolger Wouter Kurpershoek onomwonden blijken, en hij maakte geen geheim van zijn rechtse opvattingen. Hij zong onlangs ook het Amerikaanse volkslied toen hij het podium besteeg bij een bijeenkomst over The American Dream. Maar het was uiteindelijk een stel e-mails dat Charles Groenhuijsen (51), voormalig correspondent in Amerika bij het NOS Journaal, de das omdeed: Groenhuijsen werd vorige week ontslagen door zijn werkgever, de NOS.

De mailtjes die hij schreef, waren onderdeel van een correspondentie met Hans Laroes, hoofdredacteur van het NOS Journaal. Ze gingen over secundaire arbeidsvoorwaarden. Groenhuijsen zou naar Nederland komen om daar presentator te worden van het achtuurjournaal, en er moesten nog wat details worden besproken.

Gaandeweg werd de toon van de mailtjes venijniger, vooral toen het schnabbelen ter sprake kwam. Groenhuijsen ergerde zich aan de schnabbel-instructies van Laroes. Hij zou, naar eigen zeggen, hebben ontdekt dat de hoofdredactie een afwijkend beleid voerde tegenover hem, en verzette zich daartegen. Laroes, die al eerder in zwaar weer verkeerde vanwege schnabbelende presentatoren, wilde juist heel erg streng zijn op dat gebied. Maar toen Groenhuijsen zijn hoofdredacteur daarop uitmaakte voor `schnabbel-Gestapo`, had hij net één woord te veel gezegd. Voor Laroes was de koek op. Hij liet NOS-directeur Gerard Dielessen weten niet langer met de presentator door een deur te kunnen, en de brief voor het ontslag werd verstuurd.

Voor Groenhuijsen, die achteraf beweerde dat het `gestapo`-woord een grapje was geweest, kwam het ontslag als een volslagen verrassing. Gisteren werd bekend dat hij zijn ontslag bij de NOS aanvecht middels een kort geding. Maar Laroes beschouwde de ontslagbrief als het sluitstuk op een strijd die al langer speelde.

Gedroomde kandidaat

De wrevel begint een paar jaar geleden, als de hoofdredactie van het NOS Journaal Groenhuijsen vraagt naar Nederland te komen om daar Philip Freriks op te volgen als presentator van het achtuurjournaal. Groenhuijsen is de beste presentator die het NOS Journaal in huis heeft, en zou de gedroomde kandidaat zijn. Een opvolger voor het correspondentschap in Amerika is ook al gevonden: verslaggever Wouter Kurpershoek.

Maar Groenhuijsen verzet zich hevig. Hij is verknocht geraakt aan de VS, zijn gezin voelt zich er helemaal thuis, en bovendien: het gaat toch fantastisch zo? Hij heeft er zo veel moeite mee het bevel van zijn bazen op te volgen, dat Laroes, die Kurpershoek de baan eigenlijk al heeft toegezegd, twee keer naar Washington moet afreizen om hem te overtuigen. NOS-directeur Gerard Dielessen vliegt zelfs nog vaker naar de VS. Beiden willen Groenhuijsen immers binnen de NOS houden als nieuwslezer.

Ongeëvenaarde werkdrift

Maar het is de vraag of Groenhuijsen überhaupt wel zin heeft om nieuwslezer te worden. In 1995 gaf hij zijn baan als presentator bij NOVA op, omdat hij het naar verluidt `te saai` begon te vinden. Het werk van correspondent lijkt beter bij hem te passen. `Hij heeft een ongeëvenaarde werkdrift`, zegt Ad van Liempt, voormalig eindredacteur van NOVA. `Het is echt een sjouwer, hij is nergens te beroerd voor. Charles tijgert overal achteraan. Hij is het gelukkigst als hij met een statief op pad kan, als hij erbij kan zijn.`

Zeker een half jaar lang probeert hij om genoeg andere opdrachtgevers in Amerika te vinden zodat hij het Journaal vaarwel kan zeggen en in de VS kan blijven. Dat lukt niet. Halverwege 2004 besluit hij toch toe te geven aan de wens van de hoofdredactie en nieuwslezer te worden. Het probleem lijkt opgelost. Groenhuijsen krijgt ruim de tijd om aan de overstap te werken.

Zijn opvolger Wouter Kurpershoek komt in de herfst van 2004 naar de VS om samen met hem de Amerikaanse verkiezingen te verslaan en zich te laten inwerken. Maar Groenhuijsen vindt het werk van Kurpershoek helemaal niks en dat laat hij duidelijk blijken. De buitenlandredactie krijgt diverse telefoontjes en e-mails, waarin hij felle discussies voert over zijn opvolger.

`Hij stuurde de meest vreselijke mails over de reportages van Wouter. Hij vond de ideeën niets, de opzet niets, en de uitwerking al helemaal niets. Daarin kon hij heel erg bot zijn. Het was allemaal vanuit de heup`, aldus een bron binnen het NOS Journaal.

Maar Groenhuijsen stelt zich niet alleen kritisch op tegenover Kurpershoek. Ook andere collega's krijgen er soms flink van langs. Daarnaast zou hij het gezag van hoofdredacteur Hans Laroes ter discussie hebben gesteld.

Die gebeurtenissen liggen voor een deel besloten in het karakter van Groenhuijsen. Journalisten die met hem werken of werkten beschrijven hem steevast als iemand met het hart op de tong. `Hij is zeer uitgesproken`, zegt Lars Andersson, voormalig hoofd NOS Aktueel. `Het is een ongeremdheid die op sommige momenten opspeelt. Ik waardeer dat wel. Bij Charles hoef je nooit te denken: wat vindt hij van mij. Hij maakt klip en klaar duidelijk hoe hij ergens over denkt.`

Van Liempt: `Hij heeft een scherpe intelligentie en een enorme power. Hij is uitgesproken kritisch. Naar alle kanten: links, rechts, boven, onder. Dat vind ik heel goed. Maar hij heeft me weleens gezegd: wil je me waarschuwen als ik een leidinggevende functie krijg.`

Vooral als hij wat minder te doen heeft, speelt die kritische geest op. Andersson: `Als hij het druk heeft, is hij in zijn element. Dan is hij top. Het is een briljant journalist met een groot gevoel voor nieuws. Maar hij kan slecht tegen niks doen. Dan gaat hij allerlei discussies aan die hij beter kan mijden.`

Bij de buitenlandredactie van het Journaal hakt de kritiek van Groenhuijsen erin. Zíj hebben de reportages voor Kurpershoek immers bedacht en goedgekeurd. Het verzet tegen de nieuwe Journaalpresentator groeit.

Werkvergunning

Groenhuijsen, die bekend staat als een toegewijde vader - `Ik houd hysterisch veel van mijn gezin` - maakt zich ondertussen erg druk over zijn gezin, dat eigenlijk niet naar Nederland wil komen. Zijn vrouw Karin heeft zich jarenlang opgeofferd door voor hem in Amerika te gaan wonen, en raakte op een bepaald moment zelfs haar werkvergunning kwijt. Maar nu kan ze een beurs krijgen en een studie volgen in de VS. Dat raakt Groenhuijsen hard.

In de loop van het jaar begint hij daarom te morrelen aan afspraken die hij met de hoofdredactie heeft gemaakt. Hij wil het liefst in Washington blijven wonen en op en neer reizen naar Nederland, maar de NOS wil daar niet aan beginnen. Bovendien laat hij zich intern - en later ook in de media - negatief uit over collega's en de manier van werken van de NOS.

In augustus komt het opnieuw tot een uitbarsting, en lijkt er zelfs een definitieve breuk te ontstaan. Maar op initiatief van directeur Gerard Dielessen doet de NOS nog een laatste poging om de boel te lijmen. Ze spreken af dat Groenhuijsen zal werken aan het herstel van vertrouwen tussen hem en de redactie.

De email over de `schnabbel-Gestapo` wordt hem uiteindelijk fataal. Groenhuijsen zou hebben onderschat welke impact de `schnabbel-discussie` heeft gehad voor de hoofdredactie; het Journaal stond destijds onder grote druk toen bleek dat nieuwslezers Gijs Wanders en Annette van Trigt bijverdienden bij het UWV.

Voor hoofdredacteur Hans Laroes is het vertrouwen tussen Groenhuijsen en het NOS Journaal door de affaire voorgoed geschaad. Philip Freriks is inmiddels gevraagd langer te blijven. Groenhuijsen zelf zit dit weekeinde alweer in de VS.

Voor de rest ligt de kwestie nu bij advocaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden