Gevaarlijke bijwerkingen van strijd tegen terreur

DE AMERIKANEN hebben de oorlog in Afghanistan gewonnen. De Taliban zijn verslagen, de bevrijde Afghanen juichten overtuigend, het terreurnetwerk van Bin Laden is een zware slag toegebracht....

Maar. Al Qa'ida is niet verslagen, Osama bin Laden is niet gevonden, de Afghanen zijn niet af van de krijgsheren die het land vóór de Taliban onveilig maakten. Hoeveel doden er zijn gevallen is nog onbekend, Amnesty International vreest echter dat er meer burgerslachtoffers zijn gevallen dan wordt aangenomen.

Maar president Bush heeft van tevoren gezegd dat de oorlog tegen het terrorisme lang zou duren en veel zou vergen. Dat de Taliban onschadelijk zijn gemaakt is een ernstige waarschuwing voor elk bewind dat terroristen willens en wetens onderdak biedt. En burgerslachtoffers vallen in iedere oorlog.

Helaas. Er is meer 'collateral damage' dan de vele burgerslachtoffers. Met honderden miljoenen dollars zijn onwillige landen de coalitie tegen het terrorisme binnengelokt. Allerlei dubieuze regimes in de buurt van Afghanistan zijn de afgelopen maanden omarmd. Zij kunnen hun positie versterken. Wat gaan zij doen met het geld? Wordt de bevolking er beter van? Verbetert de veiligheidssituatie in de regio? Dat valt te betwijfelen.

Neem Pakistan, de belangrijkste bondgenoot in de oorlog tegen het terrorisme in de regio. In ruil voor de samenwerking krijgt Pakistan een miljard dollar aan economische hulp van de Verenigde Staten. Terwijl tot voor kort sancties golden tegen het land wegens de kernproeven in 1998 en de militaire staatsgreep in 1999. De Pakistaanse geheime dienst ISI heeft bovendien meegeholpen de Taliban groot te maken. Ook een deel van het leger is niet vrij van Taliban-sympathieën. De Pakistaanse militairen hebben de democratie afgeschaft, (overigens zonder een dictatuur te vestigen; partijen zijn toegestaan, de media kunnen zich vrij bewegen).

Wie zich ook vrij bewegen in deze moslimstaat zijn de talloze jihadgroepen. De heiligste oorlog is voor hen de strijd voor aansluiting van het Indiase deel van Kasjmir bij Pakistan. Kasjmir is de enige Indiase deelstaat met een moslimmeerderheid. De aanslag vorige week op het parlement in New Delhi kan waarschijnlijk aan een of meer van die groepen worden toegeschreven. Door deze terreuractie heeft de relatie tussen Pakistan en India een nieuw dieptepunt bereikt.

Het is duidelijk dat de Amerikaanse bombardementen in Afghanistan de moslimextremisten niet op andere gedachten hebben gebracht. Wel hebben ze hebben Al Qa'ida-strijders en Pakistaanse Taliban-aanhangers op de vlucht doen slaan. Die zullen graag via Pakistan doorrennen naar Kasjmir.

Of de Verenigde Staten dit neveneffect van de oorlog tegen het terrorisme in Afghanistan en het bondgenootschap met Pakistan hebben voorzien, is de vraag. De VS konden niet om Pakistan heen. Juist doordat het tot over zijn oren betrokken was bij Afghanistan was het land onontbeerlijk voor de strijd met Bin Laden en zijn beschermers. Maar de Amerikanen hadden het wel slimmer kunnen aanpakken.

Zo kwam de Amerikaanse Zuid-Azië-kenner Selig S. Harrison donderdag in de International Herald Tribune met het advies voorwaarden te verbinden aan de financiële hulp aan Pakistan. Het geld zou niet aan militaire doelen mogen worden besteed. Pakistan zou stappen moeten zetten op de weg terug naar democratie. En het zou een eind moeten maken aan de terreurdaden van Pakistanen in Kasjmir. Een goede raad, zij het een beetje laat, want de dollars rollen al.

Ongetwijfeld oefenen de Amerikanen druk uit op de Pakistaanse president Musharraf om de terreurgroepen in zijn land aan banden te leggen. Onder druk heeft Musharraf de Taliban laten vallen, maar als hij de 'vrijheidsstrijders' voor Kasjmir gaat vervolgen, zet hij zijn eigen positie op het spel. Want terwijl de Taliban vooral aanhang hebben onder de Pathanen in Pakistan, ligt Kasjmir heel het volk na aan het hart.

Als de strijd tussen Pakistan en India om Kasjmir een nieuwe impuls krijgt als bijwerking van de oorlog in Afghanistan, ontstaat een gevaarlijke situatie. Of de oorlog in Afghanistan een effectief wapen is geweest in de strijd tegen het terrorisme hangt ook hiervan af. Wat aan de ene kant is gewonnen, dreigt aan de andere kant verloren te gaan. Landen zijn afgeschrikt terroristen te herbergen. Maar de onveiligheid in Zuid-Azië, met twee kernwapenlanden, zou wel eens toegenomen kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.