Gevaar straling hoogspanningskabels erkend

Voor zover bekend is het de eerste keer dat Nederlandse huishoudens financieel gecompenseerd worden vanwege elektromagnetische straling.

Voor zover bekend is het de eerste keer dat Nederlandse huishoudens financieel gecompenseerd worden vanwege elektromagnetische straling door hoogspanningslijnen. De bewoners van de negen huizen in de mogelijke risicozone van de in 2010 aan te leggen 380kV-verbinding tussen Wateringen en Bleiswijk krijgen de kans te verhuizen, maar zijn daartoe niet verplicht.

Alzheimer en leukemie
Zwitserse onderzoekers toonden vorig jaar een statistisch verband aan tussen wonen nabij hoogspanningslijnen en sterftegevallen als gevolg van Alzheimer. Wie langer dan vijftien jaar binnen een straal van 50 meter van hoogspanningslijnen woont, loopt een twee keer zo grote risico om te overlijden aan alzheimer. Daarmee staat overigens niet vast dat elektromagnetische straling alzheimer veroorzaakt. Er kunnen andere redenen zijn voor de pieken in de statistieken.

Datzelfde geldt voor de eerdere vaststelling dat kinderen die in de onmiddellijke nabijheid van hoogspanningslijnen opgroeien statistisch een grotere kans maken op het krijgen van leukemie. Ook hier ontbreekt nog het bewijs voor een oorzakelijk verband.

Het RIVM vermoedt dat van de nieuwe leukemiegevallen in Nederland (110 per jaar) op zijn hoogst één geval en op zijn laagst één geval per vijf jaar moet worden toegeschreven aan langdurige blootstelling aan elektromagnetische straling.

Te hoge dosis straling
In minimaal 23 duizend Nederlandse woningen wordt het maximaal toelaatbare risiconiveau, voor zover het elektromagnetische straling betreft, overschreden, constateerde het RIVM. Daarmee worden 11.500 kinderen structureel blootgesteld aan een te hoge dosis straling. Om dit probleem te verhelpen zouden duizenden gezinnen moeten verhuizen, of zou het hoogspanningsnetwerk voor 14 tot 15 miljard euro moeten worden omgebouwd. Dat is per huis een investering van 655 duizend euro.

In zijn rapport Nuchter omgaan met risico’s uit 2003 schetst het RIVM een route voor de politiek hoe te laveren tussen de zorgen van burgers en de kosten van vermindering van hun risicobeleving. Daaruit vloeit de aanpak voort, zoals die in 2005 in gang is gezet door toenmalig staatssecretaris van Milieu Van Geel (CDA).

Elektromagnetisch
Het sleutelbegrip is daarbij ‘voorzorgsprincipe’, een term afkomstig uit de preventieve geneeskunde. Ook al is het vooralsnog onbewezen dat elektromagnetische straling werkelijk leukemie of alzheimer veroorzaakt, bij nieuw aan te leggen hoogspanningslijnen geldt sindsdien het beleid dat gezondheidsrisico’s, voor zover mogelijk voortvloeiend uit een stralingsniveau van 0,4 microtesla of hoger, moeten worden vermeden.

Praktisch betekent dit dat er geen nieuwbouw mag plaatsvinden in de onmiddellijke nabijheid van hoogspanningsmasten. En dat omgekeerd bij de aanleg van nieuwe traditionele hoogspanningsmasten aan beide zijden van de mast een afstand van minimaal 150 meter tot omliggende bebouwing in acht moet worden genomen. Bij de jongste generatie masten volstaat een veiligheidszone van 50 meter.

Compensatieverplichting
Bij de aanleg van een hoogspanningsnetwerk in de Randstad is het bijna onvermijdelijk dat ergens op het uitgestippelde tracé reeds bebouwing bestaat. Omdat TenneT in 2010 voor het eerst sinds circa tien jaar weer een hoogspanningsleiding van 380 kV gaat aanleggen, heeft de netwerkbeheerder op het aan te leggen tracé nu voor het eerst met het voorzorgsprincipe – en dus met de compensatieverplichting – te maken.

De suggestie dat het onder de grond leggen van hoogspanningslijnen de oplossing zou bieden voor stralingsprobleem, is volgens de netwerkbeheerder een onjuiste.

Van de negen huishoudens met wie onderhandeld wordt over schadeloosstelling, zijn er vier te dichtbij een ondergrondse kabel gesitueerd, aldus een TenneT-woordvoerder. ‘De risicozone is weliswaar smaller, maar de elektromagnetische straling is er ook dan wel degelijk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden