'Gettovorming dreigt door participatiesamenleving'

Bij 80 procent van de bevolking zal de omschakeling naar de participatiesamenleving die het kabinet-Rutte voorstaat, waarschijnlijk weinig problemen geven. Maar arme wijken waar de bewoners weinig onderling contact hebben, dreigen de dupe te worden.

Klarendal, een van de 'krachtwijken' in Arnhem. Beeld anp

De bewoners zijn er het minst van alle Nederlanders bereid zich in te zetten voor hun buren en hun leefomgeving als de overheid zich er de komende jaren terugtrekt.

Dit blijkt uit een onderzoek onder duizend burgers door TNS Nipo. 'Als de overheid van alle mensen verwacht dat bewoners taken van de overheid gaan overnemen, zal dat in sommige wijken goed gaan', zegt Peter Kanne van TNS Nipo. 'Maar andere buurten kunnen afglijden en getto's worden zonder extra inzet van de overheid.'

'Burgerkracht is niet overal gelijk'
In de Troonrede kondigde koning Willem-Alexander aan dat 'burgers verantwoordelijkheid gaan nemen voor hun eigen omgeving'. Maar de onderzoekers van TNS Nipo voorzien problemen als die aanpak overal op dezelfde manier zijn beslag krijgt.

'De burgerkracht is niet overal gelijk', zegt medeonderzoeker Hein Albeda, gespecialiseerd in burgerparticipatie. 'In de ene wijk zullen buren eerder de poten uit hun lijf rennen voor de gehandicapte buurvrouw, in de andere buurt zal men dan achteroverleunen. Zo kan de nadruk op eigen kracht de ongelijkheid versterken. Wie in de verkeerde wijk woont, heeft pech.'

Koning Willem Alexander leest de troonrede voor in de Ridderzaal op Prinsjesdag. Beeld anp

TNS Nipo onderzocht of burgers bereid zijn bepaalde taken te vervullen, van het opruimen van de rommel op straat en het onderhoud van openbaar groen, tot het verzorgen van buren, vrienden of familieleden. Hieruit blijkt dat veel mensen al voor elkaar en de omgeving zorgen, vooral in buurten waar veel onderling contact is. Maar weinig burgers blijken daar bovenop zin te hebben in het opruimen van hondenpoep, het corrigeren van hangjongeren en het legen van prullenbakken.

'Welgestelde passieven'
Opvallend is dat de bereidheid in een buurt om een steentje bij te dragen afhankelijk is van de bevolkingssamenstelling. Ongeveer 20 procent van de bevolking blijkt minder zin te hebben om zich in te zetten voor de gemeenschap. De helft van hen zijn 'welgestelde passieven', vaak relatief jong met goedbetaalde banen. 'In alle drukte en ambitie zijn ze opvallend weinig bereid iets te doen voor anderen', constateren de onderzoekers. Maar als de nood aan de man is, hebben ze wel het geld om iemand in te huren.

De andere helft zijn 'armere passieven'. Het zijn mensen met weinig geld die vaak in flats wonen waar ze hun buren nauwelijks kennen. Dit zijn meestal de wijken met zwerfvuil, hangjongeren en bekladde muren.

Bij de grote meerderheid van de bevolking zal de omschakeling naar een 'doe-maatschappij' makkelijker gaan, verwachten de onderzoekers. Dit geldt bijvoorbeeld als ergens veel 'welgestelde actieven' wonen, zo'n 40 procent van de bevolking. Zij zijn het meest bereid iets te doen voor de leefomgeving en de zwakkeren in de buurt.

Vandaag in de Volkskrant: 'Niemand in deze flat mag op mijn zoontje passen'

 
In alle drukte en ambitie zijn 'welgestelde passieven' opvallend weinig bereid iets te doen voor anderen
De onderzoekers
Beeld de Volkskrant Bron: NIPO
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden