GETTO OF WARM BAD

Vroeger vertrokken emigranten voorgoed, maar de moderne 'expat' houdt rekening met een terugkeer naar het vaderland. Nederlands onderwijs is daarom populair in het buitenland....

En daar klinkt uiteraard het Wilhelmus. Jong en oud zingen uit volleborst mee. Vervolgens zijn er zoute haringen, leverworst, ossenworst enontbijtkoek.

In Nederland zal niemand erover denken de opening van een schoolgepaard te laten gaan met het zingen van het volkslied en het eten vannationale producten. Maar als de school toevallig in het buitenland staat,dan lijkt het alleen op deze wijze te kunnen worden gevierd.

Nadat een vertegenwoordigster van de ambassade het lint heeftdoorgeknipt, dirigeert de Nederlandse onderwijzer Willem van der Sluis hetkoor van kinderen en volwassenen bij de opening van De Zeven Eiken, een Nederlandse school in Engeland. 'We zijn verbaasd over de belangstelling.We hoopten met een klas te beginnen, maar we hebben er al vier', zegtHendri Sint Nicolaas die met Van der Sluis het initiatief nam vooroprichting van de school.

Van der Sluis geeft twee jaar les in dit land - aan een internationaleschool maar ook aan twee Nederlandse scholen. 'Kinderen van expatriateszijn een ander soort kinderen. Zeg maar: braver', zo heeft hij ervaren. 'Zekomen ook bijna allemaal uit welgestelde gezinnen. Ik weet dat ik de eerstekeer op school kwam en vroeg waar ik mijn i-pod en mobieltje veilig konopbergen. Het hoofd zei meteen: ''Niet nodig, de kinderen hebben veelmooiere i-pods en mobieltjes dan jij''.'

Saskia Boumans (29) is een van de onderwijzeressen op De Zeven Eiken.Ze is blij dat ze in Engeland aan Nederlandse kinderen les kan geven.'Engels basisonderwijs is heel afstandelijk. Kinderen lopen in uniform enzeggen mister of missus in plaats van juffrouw Saskia', zegt ze. 'Hier vindje iets van de Nederlandse gezelligheid terug.'

Engeland met zijn City van Londen, zijn Brits/Nederlandsmultinationals, zijn overvloed aan banen, zijn prettige ondernemersklimaaten zijn relatief makkelijke taal heeft een grote aantrekkingskracht opNederlanders. 'Het is nu na België en Duitsland het populairsteemigratieland', zegt psychologe/publiciste Manon Sikkel.

'In Duitsland en België gaat het vooral om mensen die vlak over degrens wonen. In Engeland gaat het om mensen die echt weggaan, omdat zedenken in dit land makkelijker een baan te kunnen vinden, sneller carrièrete kunnen maken of gewoon meer geld te kunnen verdienen.'

Volgens Sikkel passen jongeren en echtparen zonder kinderen zich snelaan. 'Ze vergeten Nederland. Maar mensen met kinderen hebben grotebehoefte de contacten met het vaderland te onderhouden.'

Engeland telt mogelijk daardoor een reeks Nederlandse scholen zoalsDe Regenboog in Londen, Double Dutch in Cheshire en de Prins WillemAlexander in Woking. Meino Meinesma is sinds vorig schooljaar directeur vande Willem Alexander School in Woking, de enige volledige Nederlandseschool. 'Ik werkte hiervoor op De Vuurvogel in Assen, een multicultureleschool. Daar had je te maken met de kinderbescherming, met de jeugdzorg enandere instanties. Hier zijn kinderen met andere problematieken', zegt hij.

De Willem Alexander School is in 1981 door de oliemaatschappij Shellopgericht voor Nederlandse mensen die in Londen gingen werken, maar hunkinderen niet wilden confronteren met de cultuurschok van een Engelseschool. In het expat-contract dat Shell de werknemers aanbood, was meestalopgenomen dat het bedrijf de kosten van het onderwijs voor de kinderenbetaalde. De oliemaatschappij richtte in meerdere landen Nederlandsescholen op, zodat de internationale mobiliteit van de werknemers verzekerdwas.

Inmiddels vormen in Woking de kinderen van de Shell-werknemers echtereen minderheid. 'Mijn vader werkt bij de Rabobank. De mijne bij Heinz. Enmijn vader bij BP', zo klinkt het op het schoolplein. Sinds Shell zijnhoofdkantoor naar Den Haag heeft verplaatst, zit de klad er een beetje in.In de afgelopen jaren is het leerlingenaantal teruggelopen van 200 naar150. Er wordt momenteel zelfs aan gedacht een nursery (peuterspeelzaal) aande school toe te voegen, waarop ook Engelse kinderen welkom zijn.

Maar de school wil vooral een 'warm bad' zijn voor de Nederlandsekinderen die plotseling van hun eigen vertrouwde school in het vaderlandworden weggerukt en met ambitieuze, avontuurlijke of zelfs wanhopige oudersmoeten meereizen naar een totaal ander land. Alle kinderen zeggenaanvankelijk wel even gehuild te hebben, toen ze het nieuws van deemigratie hoorden. Maar inmiddels zijn ze zonder uitzondering enthousiastover de school en de nieuwe vriendjes en vriendinnetjes.

De Willem Alexander doet er alles aan om zo Nederlands mogelijk teblijven. In het atrium hangen spinnenwebben, heksenpoppen en bezemstelen.Maar het heeft niets met het Engelse Halloweenfeest te maken. 'Magie is hetthema van de Nederlandse Kinderboekenweek', lacht Meinesma.

Woking is een forensenstad ten zuidwesten van Londen, met eenuitstekende verbinding naar het financiële hart van Londen en dehoofdkantoren van de multinationals Shell en Unilever. In oranjegezindheidovertreft deze school waarschijnlijk elke school in Nederland. De kinderenkrijgen les in het Nederlands van Nederlandse onderwijzers in eenNederlandse omgeving met Nederlandse tradities. Geen Engelse kerstspelenin december, maar gewoon schoenen zetten op 5 december. Geen St. George'sDay maar Koninginnedag. Geen vuurwerk op Bonfire Night maar lampionnen metSt. Maarten.

De kinderen vinden het allemaal prettig. Engelse vriendjes ofvriendinnetjes? 'Nee, die hoef ik niet. Dan moet je de hele tijd Engelspraten', zegt de 8-jarige Emilie Slagt. Veronique Klaassen (10) verhuisdein januari 2003 met haar ouders van Capelle aan den IJssel naar Woking.Haar vader werkt voor Shell. 'Mijn vriendinnetjes zijn allemaalNederlands', zegt ze. Ze zou absoluut niet op een Engelse school willenzitten, alleen al vanwege de 'verschrikkelijke schooluniformen'. VolgensClaudia Verburgt (11) zijn de juffrouwen op Engelse scholen veel te streng.'Ik heb wel Engelse vriendinnetjes, maar die moeten vier of vijf uurhuiswerk maken.' Adriaan de Jongste (11) zat een jaar geleden nog op schoolin Spanbroek, een boerendorpje in Noord-Holland. 'Wat ik mis? Hetvoetballen. Je hebt niet echt een voetbalclub zoals in Nederland. Ik zitnu op tennis en schermen.'

Meinesma erkent dat Nederlanders in het buitenland graag bij elkaarkruipen. 'Veel ouders vinden een Nederlandse school ook prettig. Op schoolontmoeten ze andere Nederlanders, zodat ze snel een sociaal circuithebben. We hebben onze mond vol van integratie. Maar als we buiten onsland zijn zoeken we elkaar het liefst op.' De school vaart er wel bij.Moeders staan in de rij om vrijwilligerswerk te doen. Op 13 mei 2006 viertde Willem Alexander het zilveren jubileum. Het comité dat de reünievoorbereidt, werkt aan een uitnodiging voor de naamgever.

Als hij komt, zal de kroonprins waarschijnlijk zijn ogen uitkijken. Deschool heeft bijna koninklijke faciliteiten. De sportvelden strekken zichuit over vele hectares. Als naschoolse activiteiten worden voetbal, muzieken ballet gegeven. Maar er moet ook flink voor worden betaald. De tijd isvoorbij dat de werkgever per definitie voor de kosten van de school van dekinderen opdraait. De riante expatcontracten van toen staan overal terdiscussie. 'Tegenwoordig betalen veel ouders de kosten zelf - 9000 tot15 duizend euro per kind per schooljaar', zegt Meinesma

Heleen Sanders heeft niettemin liefst vier kinderen op de Nederlandseschool in Woking, van 10, 8, 7 en 4 jaar. 'We wonen hier nu ruim een jaaren de kinderen vinden het fijn op school. Ach, ik weet niet hoe lang wehier blijven. Soms is het best wel een beetje benauwend tussen al dieNederlandse ouders.'

Martinsyde - de straat waar de school staat - is een Nederlandseenclave, of misschien wel een Nederlands getto. 'Het woord getto klinkt zoonvriendelijk, maar 80 procent van de mensen hier is Nederlands. Vaak komenhier mensen die eerst in Londen hebben gewoond, maar hun kinderen toch opeen Nederlandse school willen', aldus Meinesma. Is er dan helemaal nietsEngels. Ja toch, de kinderen krijgen vanaf de eerste klas van debasisschool les in de Engelse taal. En dat kan hier gewoon, omdat we hiergeweldige faciliteiten hebben. We hebben niet allen een remedial teacher,maar ook een kindertherapeut, een logopedist en een fulltime begeleidster.'

Niet alle ouders staan te springen om hun kinderen op een Nederlandseschool te plaatsen. Niet alleen de kosten zijn een barrière. VeelNederlanders vinden ook dat een luxe privé-school zoals de WillemAlexander hun kinderen te veel isoleert van de echte wereld.

De dertig Nederlandse kinderen, die op De Zeven Eiken bijles krijgen,zitten de rest van de week gewoon op een Engelse school. Een deel op eenprivé-school - een zogenoemde prep - een ander deel op een staatsschool.'De staatsscholen zijn in deze omgeving goed, dus waarom zou je de kinderenop een privé-school doen. Zo'n school is niet echt een weerspiegeling vande maatschappij waarin kinderen later moeten opereren', zegt PaulineBossema, moeder van drie kinderen.

Bossema is niet van plan naar Nederland terug te keren, maar vindt het wenselijk dat haar kinderen goed Nederlands leren spreken en verstaan - 'al is het alleen maar om met opa en oma te praten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden