Getrouwde tbs'ers eisen hereniging

Het is vermoedelijk het minst geconsummeerde huwelijk dat vorig jaar werd gesloten: dat tussen tbs'ers John (47) en Marcel (45). Na hun trouwdag hebben ze elkaar niet meer gezien. De geestesgestoorde crimineel John J. eiste donderdag in een kort geding dat hij in november niet naar Nijmegen, maar naar de kliniek in het Brabantse Zeeland wordt overgeplaatst, zodat hij eindelijk bij zijn echtgenoot kan zijn.

De longstayvoorziening voor TBS-gestelden in Vught, die in samenwerking met de Pompestichting in Nijmegen wordt gebruikt. Beeld Henk Brandsma

John en Marcel zitten beiden op een longstay-afdeling van de Pompestichting. Beiden zullen nooit meer op vrije voeten komen, omdat ze vanwege hun onbehandelbare geestesgestoordheid als een gevaar voor de samenleving worden gezien. Ze ontmoetten elkaar voor het eerst in 2006, toen ze een tijdje op dezelfde afdeling verbleven. Jaren later ontstond er een liefdesrelatie.

Op 7 december 2015 stapte het stel binnen de poorten van de kliniek in het huwelijksbootje. Maar sindsdien hebben ze enkel nog telefonisch contact. Marcel zit op een gewone longstay-afdeling in het Brabantse Zeeland, terwijl John in Vught op een speciale afdeling verblijft met 'extra structuur', voor cliënten die 'minder groepsgeschikt' zijn.

Omdat Pompestichting haar locatie in Vught opheft, moet de gehele longstay-afdeling van John in november verhuizen. De meeste cliënten worden net als John geplaatst op een nieuw op te richten afdeling in de Pompekliniek in Nijmegen, waar dezelfde extra begeleiding wordt geboden als nu in Vught. Maar John vernam dat één of twee cliënten van zijn huidige afdeling zullen worden geplaatst in de kliniek in Zeeland. Dat is nu precies wat hij ook wil, zodat hij eindelijk dichter bij zijn geliefde Marcel kan zijn.

Kort geding

Omdat de Pompestichting hier geen gehoor aan wil geven, spande hij een kort geding aan. Johns advocaat Jos Willemsen moet donderdag in de rechtbank Arnhem toegeven dat het buitenstaanders wellicht wat vreemd in de oren klinkt, 'twee gekke tbs'ers die een serieuze relatie met elkaar aangaan. Moeten we dat normaal vinden?'. Maar, betoogt Willemsen, vorig jaar heeft de Pompestichting voorafgaand aan het huwelijk de wilsbekwaamheid van beide partners onderzocht. Uitkomst was dat er daadwerkelijk liefde tussen de twee mannen was ontstaan en dat niets trouwen in de weg stond.

Het huwelijk blijkt vooralsnog echter een 'lege huls' omdat de twee elkaar niet kunnen zien. 'We bellen drie keer per week', zegt de grijsharige John, die naar de zitting is gekomen met zijn dossier in een groene plastic tas van supermarkt Emté.

John heeft al meer tijd van zijn 47-jarige bestaan in tbs-klinieken doorgebracht dan erbuiten. Over het delict dat hij lang geleden pleegde, doet zijn advocaat geen uitspraken. Het was in elk geval een zedenkwestie, blijkt als hij betoogt dat er bij John 'geen sprake meer is van seksueel gewelddadig gedrag'.

Volgens Willemsen doet de Pompestichting niets om de verdere relatievorming tussen de twee mannen mogelijk te maken. Terwijl iedereen volgens artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens recht heeft op 'family life'. 'Daaruit valt af te leiden dat zij recht op omgang en zelfs recht op voortplanting hebben'.

Structuur

De Pompestichting zegt zich bewust te zijn van die rechten, 'die niet gebagatelliseerd mogen worden'. 'Maar het gaat ook om de aard en samenstelling van de groepen', zegt advocaat Igo Nijenhuis. Dat alle cliënten veilig zijn en goede zorg krijgen, is in dit geval belangrijker dan het samenzijn van twee huwelijkspartners, redeneert hij. 'Zijn eerdere plaatsing in een reguliere tbs-kliniek heeft herhaaldelijk tot ordeverstoringen geleid.'

Wat vindt John er zelf van? 'De Pompestichting zegt dat er meer structuur is in Nijmegen, en zonder gedijt u niet goed', houdt de rechter hem voor. 'In mijn ogen is dat dus niet zo, ja', antwoordt John. Daarna begint hij een wat moeilijk te volgen betoog over het monopolie van de Pompestichting en het belang van een derde longstaykliniek.

Het is niet zo dat de kliniek elk contact tussen de mannen dwarsboomt, zegt advocaat Nijenhuis. Er zijn eerder gesprekken geweest over voorwaarden waaronder een bezoekregeling zou kunnen plaatsvinden. De behandelaren wilden onder meer dat John en Marcel meer openheid zouden geven over hun 'intieme relatie', iets dat zij weigerden omdat ze het een inbreuk vonden op hun privacy. Daarnaast zouden de mannen zelf moeten opdraaien voor de kosten van het vervoer. Die kunnen zij niet betalen volgens John advocaat, want in elk geval John zit in het hoogste beveiligingsregime, wat betekent dat hij met meerdere bewakers moet worden vervoerd.

En zelfs als aan die voorwaarden is voldaan, is het nog niet rond, want dan moet ook de minister nog instemmen met een bezoek, zegt de Pompestichting. Longstayers hebben slechts recht op 'incidenteel verlof' in uitzonderingsgevallen, bijvoorbeeld voor een begrafenis en daarvoor moet de behandelaar een aanvraag indienen met een motivatie 'van een pagina of dertig'.

Bezoek

Volgens een juriste van de Pompestichting is de organisatie zelfs al door het Ministerie van Justitie op de vingers getikt omdat zij begin oktober een overleg heeft georganiseerd met advocaten en behandelaren waar zowel Marcel als John in persoon bij waren. 'Daar was het ministerie not amused over', zegt de juriste. De kliniek had daar officieel toestemming van de minister voor moeten vragen.

Deze hele rompslomp zou volgens Johns advocaat voorkomen kunnen worden als zijn cliënt gewoon in Zeeland wordt geplaatst. 'Het hoeft niet op dezelfde afdeling te zijn. Als ze maar gewoon zonder al die extra kosten af en toe bij elkaar op bezoek kunnen.'

De rechter houdt de zaak uiteindelijk aan tot 1 december. Volgens de regels moet John eerst bezwaar maken bij de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). Als hij er daar niet uitkomt, zal de rechtbank Arnhem alsnog met een uitspraak komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden