NieuwsPtss politieagenten

Getraumatiseerde agenten die schade claimen jarenlang ‘juridisch tegengewerkt’ door de politie

Politieagenten die door hun werk een posttraumatische stressstoornis (ptss) oplopen en schade vergoed proberen te krijgen vanwege onvoldoende zorg, worden vaak jarenlang juridisch tegengewerkt door de politie. 

Volgens de politie lopen er momenteel zo'n honderd procedures over schadevergoedingen. Beeld ANP

Dat zeggen advocaten, vakbondsleden en deskundigen tegen de Volkskrant. Ze hebben scherpe kritiek op vertrekkend korpschef Erik Akerboom van de Nationale Politie, die volgens hen deze procedures nog trager heeft laten worden.

Het afgelopen jaar kreeg de Nationale Politie driemaal een gevoelige tik op de vingers van de hoogste rechter in schadevergoedingszaken rondom ptss. In alle drie de gevallen oordeelde de rechter dat de politie de zorgplicht had geschonden bij agenten met ptss en dat de korpschef jarenlang ten onrechte had geweigerd aansprakelijkheid te erkennen. Uit de uitspraken blijkt dat politiemensen soms ruim zeven jaar moesten procederen.

‘We waren onvoorbereid tussen agressieve, dronken mensen gezet. En nu werden wíj vervolgd’ 

Na een avond tussen een dronken, woedende menigte komt ME’er Ray van Broekhoven thuis te zitten met ptss. Pas na jaren procederen erkent de politie met tegenzin dat hij onjuist is behandeld. Nu doet hij zijn verhaal, ‘want ik weet dat er meer mensen zijn zoals ik’.

Advocaat Vincent Dolderman: ‘De politie zet een leger aan advocaten in om claims buiten de deur te houden. Veel zaken worden niet eens in behandeling genomen.’ Advocaat Pieter van Hecke: ‘Mensen worden uitgerookt. Elke stap duurt eindeloos. Telkens worden weer nieuwe, soms nodeloze vragen gesteld.’ Volgens beide advocaten werkt de politie hierbij vaak tegen door inzage in politiedata onmogelijk te maken.

‘Kafkaëske strijd’

‘Wij zien goede, heel reële mensen instorten doordat ze een kafkaëske strijd moeten voeren’, zegt voorzitter Jan Struijs van politiebond NPB. ‘Procedures worden eindeloos gerekt.’

Agenten die door hun vak ptss ontwikkelen, hebben recht op smartengeld. Als de politie fouten heeft gemaakt in de zorg voor hen, hebben ze bovendien recht op schadevergoeding. De politie zegt dat er momenteel zo’n honderd procedures rond schadevergoeding lopen. Daarnaast zijn er bijna duizend dossiers van agenten die wachten op afwikkeling van hun smartegeld. Maar de vakbond en advocaten zeggen dat dit het topje van de ijsberg is. Zo schat politiebond NPB dat minstens honderd schadeclaims vanwege het ‘juridische afschrikbeleid van het korps’ nu nog niet bij de rechter liggen.

De vorige korpschef, Gerard Bouman, schiep een coulanceregeling waarmee de veertig ernstigste gevallen ruimhartig zijn geholpen. Volgens Jos Tonino, tot 2019 adviseur ptss bij de Nationale Politie, is dat onder Akerboom volledig gestopt. ‘Alles is teruggedraaid en steeds meer gejuridiseerd. Er wordt intern gesproken over het winnen van zaken. Maar het gaat hier wel om mensen die de publieke zaak hebben gediend. Ik heb hier heel vaak voor gewaarschuwd: dit geeft schade aan het korps.’ Hij stelt dat met zijn waarschuwingen niets is gedaan.

De problemen rond schadevergoedingen zijn zo nijpend dat minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) onlangs besloot in te grijpen. In april wil hij samen met de politie een plan presenteren voor ptss dat zich kenmerkt door ‘eenvoud’, ‘geen druk door allerlei bureaucratie en andere dingen’, ‘tempo in de afhandeling’ en ‘bij de politie kunnen blijven’.

Adviescommissie betaald door verzekeraar

De afgelopen twee jaar liepen schadeclaims van agenten met ptss opvallend vaak spaak, zo blijkt uit een WOB-verzoek. Van alle 247 ingediende incidenten door agenten – van wie vaststond dat ze werkgerelateerde ptss hadden – werd 95 procent bestempeld als ‘niet-buitensporig’ en vervolgens afgewezen. De Nationale Politie zegt hierop dat ‘veel ernstige incidenten weliswaar ingrijpend zijn, maar daarmee nog niet buitensporig’. De adviescommissie die deze zaken toetste, werd echter betaald door verzekeraar Achmea, die ook de schade moest uitkeren, zo blijkt uit een tweede WOB. ‘Onacceptabel’, zegt advocaat Van Hecke. ‘Deze commissie hoort onafhankelijk te zijn.’

Korpschef Akerboom, die het afgelopen jaar in de media fel van leer trok tegen het geweld tegen agenten op straat, wil niet persoonlijk reageren op de kritiek. Via politietopman Leonard Kok laat hij weten dat de politie is gestopt met de constructie met Achmea. Volgens hem is van tegenwerking geen sprake. De politie erkent wel dat schadevergoedingsprocedures soms problemen opleveren. Kok stelt dat de zorg vóór 2015 minder goed georganiseerd was. Sinds de zaken ‘beter op orde’ zijn gebracht, wordt er inderdaad restrictiever opgetreden, stelt hij. ‘In de praktijk leidt dit soms tot onbegrip’.

Politietopman Leonard Kok zegt dat de laatste jaren veel is geïnvesteerd in preventie en zorg voor agenten, en dat reïntegratie het hoofddoel is: momenteel is 27 procent van de erkende ptss-gevallen aan het werk en 5 procent gedeeltelijk. Ptss wordt de laatste jaren sneller erkend, zegt hij. Wel kan de lengte van het proces om smartegeld vervolgens ‘frustrerend’ zijn, maar dit komt volgens Kok doordat eerst een eindsituatie moet zijn bereikt. De politie zegt ‘hoge bedragen aan smartegeld’ uit te keren van maximaal 166 duizend euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden