Getouwtrek om gratis ID-kaart

De snelheid waarmee minister Piet Hein Donner van Binnenlandse Zaken weer geld wil innen voor ID-kaarten stuit op grote politieke bezwaren. Een meerderheid in de Eerste Kamer, met steun van de SGP, gaat de spoedwet van Donner niet met 'haastige spoed' behandelen.

DEN HAAG - Woensdag behandelde de Tweede Kamer het voorstel dat de minister vorige week donderdagavond per persbericht presenteerde. De oppositie maakte eendrachtig gehakt van 'het flutwetje'. Donner zou zich op staatsrechtelijk glad ijs begeven, zich inhoudelijk er met een jantje-van-leiden van af maken. 'Ik heb zelden zo'n rommelig wetsartikel gelezen', zei PvdA'er Pierre Heijnen.


Een nipte meerderheid (VVD, PVV, CDA) steunde de noodwet echter. 'Niets in dit land is uiteindelijk gratis', redeneerde Raymond Knops (CDA). Hij wil niet dat de ID-kaart een extra kostenpost wordt. Volgens Jeanine Hennis Plasschaert (VVD) 'zitten we nú met een acuut probleem, met een explosieve groei aan kosten en moeten we nú ingrijpen.'


Het probleem ontstond op 9 september dit jaar, toen de Hoge Raad oordeelde dat gemeenten ten onrechte leges heffen voor ID-kaarten. Nederland kent sinds 2005 een legitimatieplicht, waardoor, stelt het hoogste rechtscollege, de kaart niet langer een dienst (zoals een rijbewijs) is, maar een plicht. En op plichten worden geen leges geheven.


Door de uitspraak van de Hoge Raad ontstond er een run op gratis ID-kaarten. Volgens waarnemend minister Gerd Leers (Donner was gisteren op dienstreis naar de Antillen) kostte dat de gemeenten de afgelopen twee weken 800 duizend euro per dag: in totaal werden 155 duizend kaarten aangevraagd en dat is vijf keer zo veel als normaal. Op jaarbasis, is de schatting, kost de gratis ID-kaart gemeenten ruim 79 miljoen euro.


Vooral vanwege dat kostenaspect wil Donner dat er weer betaald wordt voor de ID-kaart. Het foefje in zijn spoedwet: de leges worden een belasting. Daarmee zou de grondslag voor de Hoge Raad zijn verdwenen, betoogde Leers gisteren tijdens het debat. Het rechtscollege baseerde zich namelijk op leges, niet op belastingen. Sinds vorige week donderdag, na aankondiging van de wet, kunnen de gemeenten weer geld innen.


De Kamer vraagt zich echter af of dit wel kan. Een wet is immers pas een wet als de Eerste Kamer het voorstel heeft goedgekeurd en de wet is gepubliceerd in het Staatsblad. 'We zitten in een vacuüm', hield Gerard Schouw (D66) minister Leers voor. 'In feite vraagt u gemeenten iets illegaals te doen.' De minister wees de kritiek van de hand en kon rekenen op steun van de coalitie en de gedoger. 'We moeten zoeken naar een reparatie, omdat de kosten anders uit de hand lopen.'


De oppositie vindt de argumentatie van de spoedwet flinterdun. 'De uitspraak van de Hoge Raad zou moeten leiden tot reflectie', stelde SP'er Ronald van Raak. 'Niet tot een oppervlakkige reflex.' Volgens hem is 'een noodwetje met haast en spoed door de Kamer jassen niet de manier om met uitspraken van hoge rechtscolleges om te gaan'.


Daar is de voltallige oppositie het over eens. Net als de inhoudelijke kant van de spoedwet. 'Er is geen motivatie', stelt Heijnen (PvdA). 'Er is een kans dat we straks weer nat gaan bij de Hoge Raad.' Hij waarschuwde de minister in oktober 2010 al, toen oordeelde het gerechtshof in Den Bosch dat er geen leges geheven konden worden op ID-kaarten. Leers moest gisteren toegeven dat tussen die uitspraak en het oordeel van de Hoge Raad niet is gewerkt aan een plan B.


Commentaar pagina 28

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden