Getouwtrek om Europese topfuncties: Italiaanse vrijwel zeker de nieuwe Ashton

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Federica Mogherini (41) wordt vrijwel zeker de opvolger van de Britse EU-buitenlandchef Catherine Ashton. Voor de opvolging van Herman Van Rompuy als president van de Europese Raad is de centrum-rechtse Poolse premier Donald Tusk (57) een belangrijke gegadigde, al zijn er nog enkele andere kandidaten.

Het Europees Parlement in BrusselBeeld anp

Tusk kreeg dinsdag de steun van de Britse premier David Cameron, die hem ziet als tegenwicht voor Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker. Tijdens een EU-beraad komende zaterdag in Brussel worden de knopen doorgehakt. Voor de opvolging van Van Rompuy worden met name ook de Letse oud-premier Valdis Dombrovskis en de Deense premier Helle Thorning-Schmidt serieus genomen.

Voor de Italiaanse sociaal-democrate Mogherini lijken alle obstakels op weg naar Brussel te zijn weggenomen. De Italiaanse premier Matteo Renzi, partijgenoot van Mogherini, heeft zich hardgemaakt voor haar kandidatuur. Inmiddels steunen niet alleen negen Europese regeringsleiders haar, onder wie de Franse president François Hollande, maar is bovendien de Oost-Europese weerstand tegen haar afgenomen. Die was terug te voeren op haar onervarenheid en op Italiaanse terughoudendheid bij het veroordelen van Rusland. Bij de laatste ronde sancties heeft Italië die houding laten varen en daarvan profiteert Mogherini nu. Rome doet alsof de buit al binnen is: 'Er heerst groot optimisme', aldus minister Marianna Madia.

Donald Tusk is in de race om Herman Van Rompuy op te volgen als president van de Europese Raad. Handicap: de Poolse premier spreekt nog Engels nog FransBeeld EPA, Reuters
Federica Mogherini wordt vrijwel zeker EU-buitenlandchef. Kenners vrezen dat zij goed ligt omdat ze geen zwaargewicht is die de lidstaten voor de voeten zou lopen.Beeld EPA, Reuters

Zwakke kandidaten

Mogherini's vermoedelijke benoeming tot chef van de Europese diplomatie wekt bar weinig vertrouwen bij EU-watchers. 'Dit is echt triest. Opnieuw gaat deze zeer belangrijke baan naar een zeer onervaren iemand', zegt Quentin Peel van de denktank Chatham House. Hij trekt de parallel met de benoeming van haar voorganger, de Britse Catherine Ashton. Die kwam als onbekende politica naar Brussel en wist geen enkele indruk te maken. 'Voordien had je een zwaargewicht als de Spaanse ex-minister Javier Solana, dat was tenminste iemand; hij kende iedereen en iedereen kende hem.'

Tot die categorie rekent Peel ook de Nederlandse minister Frans Timmermans. 'Die was veruit het meest geschikt voor deze baan, samen met de Pool Sikorski. Maar het droevige is dat lidstaten zulke sterke kandidaten het liever niet zien worden, omdat die hun dan te veel voor de voeten kunnen lopen.' Nick Witney, EU-volger bij de denktank ECFR, meent eveneens dat Timmermans de beste kandidaat was. Dat de Italiaanse het nu lijkt te worden tekent in zijn ogen 'dat het Europese buitenlandbeleid niet in hoog aanzien staat bij de lidstaten zelf. De opvolging van Van Rompuy en van Commissievoorzitter José Manuel Barroso wordt veel interessanter gevonden.'

Met de christen-democraat Juncker als opvolger van Barroso heeft de Britse premier Cameron een bittere pil moeten slikken. Hij ziet Juncker als een federalist van de oude stempel, die niets voelt voor zijn Europese hervormingsvoorstellen. Dinsdag belde hij met de Poolse premier Tusk in de hoop in hem een bondgenoot te vinden. Na afloop liet zijn woordvoerder weten dat 'Tusk duidelijk heeft gemaakt dat hij meent dat er een aantal hervormingen moet worden doorgevoerd in de Europese Unie. Dat is een agenda waar hij samen met ons land en andere Europese landen aan wil werken.' Van Poolse kant werd over het enthousiasme van Cameron voor Tusk gezegd dat het 'natuurlijk erg vleiend voor ons is'. Officieel is de Pool nog geen kandidaat.

Het grootste probleem is dat Tusk Engels noch Frans spreekt. Dat is een grote handicap in Brussel, waar voortdurend over subtiele compromissen moet worden onderhandeld. 'Dan is het erg onhandig als dat altijd in het Pools moet worden vertaald', meent EU-watcher Peel. Hij ziet Tusk wel als kandidaat, maar tipt Thorning-Schmidt. 'Zij spreekt vloeiend Frans en Engels.' Wel erkent hij dat twee linkse politici aan de Europese top, Thorning-Schmidt en Mogherini, geen erg waarschijnlijke uitkomst is van het beraad van komende zaterdag.

Jean-Claude Juncker is de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. De opvolger van José Manuel Barroso werd half juli door het Europees Parlement gekozen.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden