Getijden

De winter is voorbij, het boek is uit. Elke week las ik een van de tien verhalen uit 'De barre winter van negentig' van Herman de Man, onlangs opnieuw uitgegeven bij Aspekt....

Het was de winter van 1890-'91. Zo koud was die winter dat De Man er in 1936 nog tien verhalen over kon schrijven en iedereen wist waarover hij het had. 1890 had de winter die alle andere winters overbodig maakte, die van vader op zoon, van moeder op dochter werd overgeleverd. Ik ben er nu van overtuigd: sinds 1890 is het eigenlijk nooit meer echt winter geweest.

De ijsbloemen staan op de bladzijden. Toch is het niet eens zozeer de temperatuur die het leven van De Mans personen, de boerenstand in rivierenland, ontregelt. Het is de duur. Als alles doorvroren is, water, aarde en het menselijk gemoed, dan duurt de winter nóg voort en bevriest ten slotte ook de tijd. Dit komt nooit meer goed. En dus verdoen boeren hun nachten met kaarten, wordt er geroofd en gebrandschat, en doden liefhebbende moeders hun kind; zo luiden de weerberichten in de winter van 1890. Zo koud was het.

Twee lezers vinden we in 'De barre winter', en ze lezen hetzelfde: de Schrift. De een wordt waanzinnig, de ander is verstandiger en hij denkt de mooiste zin van het werk: 'Het leven gaat door en gaat niet opzij voor een boek.' Kort daarna begint ook de tijd te ontdooien.

Overmorgen ga ik de eerste 'Liefdessonate' lezen van Ramon del Valle-Inclan, de 'Lentesonate'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden