Geteisterd door geweld proberen Burundese bloggers waarheid te brengen

Arrestaties voor zonsopgang, lijken in de straten bij het eerste daglicht. Burundi wordt sinds een jaar geteisterd door politiek geweld met meer dan duizend doden tot gevolg.

Van links naar rechts: Armel Gilbert Bukeyeneza, Dacia Munezero en Alain Horutanga. Beeld RNW Media

Sinds de omstreden herverkiezing van president Nkurunziza, in april vorig jaar, en de daarop volgende mislukte staatsgreep, groeit de repressie tegen oppositie en maatschappelijke organisaties. Regering en gewapende oppositiegroepen maken zich schuldig aan moordpartijen.

Wat te doen voor gewone Burundezen? Het antwoord van de mensen rond bloggerscollectief Yaga: betrouwbare informatie verspreiden, hoe moeilijk ook. 'Er zijn geruchten, veel geruchten', zegt blogger Dacia Munezero (27), haar rode vlechten strak op haar hoofd gebonden. 'Wij proberen dat gat te vullen met betrouwbare informatie.'

Dacia is met twee collega's in Nederland op uitnodiging van RNW Media, dat het collectief met subsidie steunt. De weblog Yaga werd in februari 2015 opgericht, kort voor het begin van de crisis, en is nu een van de laatste onafhankelijke journalistieke platforms in het land: zeker 100 journalisten zijn Burundi ontvlucht, de vier grootste radiostations werden gesloten.

'Vroeger kon je schrijven wat je wilde', vult eindredacteur Armel Gilbert Bukeyeneza (29) aan. 'Tot een jaar geleden was Burundi qua persvrijheid een voorbeeld voor Afrika. Het verschil met buurland Rwanda was gigantisch. Alles is ineengestort.' Armel begon jaren terug als verslaggever bij een grote krant, maar merkte dat het brengen van de feiten hem te weinig voldoening gaf. 'Wat ik zag, maakte me soms boos, maar dat kon ik niet verwerken in mijn stukken. Bloggen werd een uitlaatklep.'

Yaga biedt aan zo'n zeventig bloggers een platform voor de meest uiteenlopende meningen, vertellen ze: voor of tegen de regering - alles is toegestaan. Bang om daarmee ongewild een podium te bieden aan regeringspropaganda, zijn ze niet. Armel en zijn collega's lopen samen met de auteur de tekst door voor publicatie. 'Als je maar goed argumenteert. Dat is de hoofdzaak.'

Op de website staan voorbeelden. Onder de titel Positive attitude schreef een blogger onlangs: 'Ik ben talloze malen uitgemaakt voor Imbonerakure (de jongerenafdeling van de zittende regering, red.), alsof lid zijn daarvan gelijk staat aan onmenselijkheid. Maar ik blijf trots op mijn opvattingen.' Inmiddels heeft de weblog ruim 15 duizend volgers op Facebook, plus enkele duizenden via What's app en Twitter. En dat in een land waar 95 procent van de bevolking geen toegang heeft tot internet.

Beeld RNW Media

Vluchten

Verwacht van Yaga geen vlammende stukken tegen president Nkurunziza, wiens derde termijn door de Burundese oppositie als ongrondwettelijk wordt gezien. Wie beschuldigingen uit, is zijn leven niet zeker. Een meisje dat voor de weblog schreef, moest vluchten, en woont nu in het buitenland.

Dacia verzet zich tegen de soms gemakzuchtige analyse die ze hoort van Burundezen in het buitenland. Neem de jongeren van Imbonerakure, zegt ze, die in de berichtgeving vaak worden gepresenteerd als knokploeg van de president. 'Ik heb vrienden bij Imbonerakure. Het zijn vaak hele slimme mensen die het beste willen voor het land.' Ze gebaart met haar hand naar een denkbeeldig midden dat Yaga aanhoudt. 'We willen niemand beledigen. Wat bereik je ermee als je vanwege een stuk vermoord wordt of gearresteerd?'

Armel ondertekent zijn stukken met een pseudoniem, net als veel andere bloggers. Soms is hij bang, maar dat hoort erbij. Durft hij te schrijven over de lijken in de straten van Bujumbura? Hij antwoordt met een voorbeeld: 'Ik schreef over een hoge official van wie ik wist dat hij schuldig was aan misdaden. Zijn naam noemde ik niet. De lezer weet wie ik bedoel.'

De precieze feiten achterhalen is nagenoeg onmogelijk geworden, maar volgens Armel hoeft dat ook niet. 'We willen een open debat. Dat is de geest van Yaga. Het is de maatschappij die we willen opbouwen in het klein.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.