Gestreste zandraket

Wie: Dr. Teun MunnikFunctie: Wetenschappelijk onderzoeker, Universiteit van A’dam Ervaring: Met ‘PI3P en PI4P, met een fosfaatje op de 3- of 4’..

Hij had het net over ‘PI3P en PI4P, met een fosfaatje op de 3- of 4’, over Agranoff’s turtle en over de 22 aminozuren waaruit eiwiten zijn opgebouwd, Teun Munnik, verbonden aan de Section of Plant Physiology, Swammerdam Institute for Life Sciences van de UvA.

1. Dat begint lekker... Wat is dat voor een schildpad, die van Agranoff?

a. De missing link tussen de planten- en dierenwereld.

b. Een proces dat de fotosynthese verlangzaamt.

c. De bescherming (het ‘schild’) dat planten kunnen opbouwen tegen schimmels en bacteriën.

d. Een schematische voorstelling van inositol, een suikeralcohol.

2. Die 22 aminozuren noemt Teun een

a. alfabet.

b. spectrum.

c. stelsel.

Zijn werkkamer heeft uitzicht op helverlichte plantenkassen, er staan een paar grote beeldschermen, her en der liggen stapeltjes papieren en tijdschriften. Daartussen exemplaren van The Plant Cell en The Plant Journal – In het laatste, wereldwijd toonaangevend tijdschrift op het vakgebied, heeft Teun in 2006 een artikel gepubliceerd, ‘een droom van iedere wetenschapper’: Visualisation of Ptdlns3P dynamics in living pant cells heet het. Je hoeft niet verder dan de eerste zin te lezen om te huiveren: ‘To investigate Ptdlns3P localization and function in plants, a fluorescent Ptdlns3P-specific biosensor (YFP-2xFYVE) was created.’ In dit beroep vergt het een jarenlange studie om alleen al de taal te leren spreken. Per jaar publiceert zijn groep tussen de drie en zeven verhalen, en dat is veel. Schrijven, altijd in het Engels, is een van zijn belangrijkste bezigheden. De onderzoeken zijn bijvoorbeeld interessant voor gewasbescherming, zaadproductie of uit farmacologisch oogpunt. Zo wordt het, door het werk van Teun en zijn collega’s, mogelijk om resistentere of tolerantere rassen van bepaalde planten te kweken. En, ander voorbeeld, vakgenoten van hem zijn bezig te onderzoeken hoe de tomaat, verworden tot de veelbesproken waterbom, zijn oude geur en smaak kan terugkrijgen. Maar Teun zelf doet research aan Arabidopsis thaliana.

3. In de volksmond beter bekend als

a. de hopjesklaver.

b. de eigenheimer

c. het kaasjeskruid.

d. de zandraket

4. ‘Hiervan’, zegt hij, ‘is heel het genoom

a. gesequeneerd.’

b. gesequenseerd.’

c. geseculeerd.’

d. gedefinieerd.’

5. Uzelf zult u het niet gauw horen zeggen, maar voor Teun is het een heel normale zaak dat een plant last heeft van

a. jetlag.

b. stress.

c. pijn.

d. jeuk.

e. depressie.

Als dat aan de hand is, wordt de noodklok geluid door PA, ofwel phosphatidic acid, een noodsignaalmolecuul. Deze vetachtige moleculen zijn verankerd in het membraam, dat elke (planten)cel omgeeft. Alleen hun kopjes steken uit.

6. Waar zorgt PA voor?

a. Verkleuring.

b. Blaarvorming.

c. ‘Traan’vorming.

d. Het in gang zetten van de reddingsoperatie.

Teun: ‘We hebben pas ontdekt dat PA een signaleringslipide is dat bij planten een heel belangrijke rol speelt. Vooral In de eerste minuten vindt deze signaaltransductie plaats. Dat kan zijn als gevolg van een aanval van virussen, schimmels of bacteriën, maar ook van hitte, kou of droogte.’ Na dit signaal ‘rukken bij de plant de nooddiensten uit’. De sapstromen komen op gang, of worden juist tot stilstand gebracht, en in veel gevallen resulteert het in een gevecht tussen de good guys (hormonen) en de bad guys

7. Oftewel:

a. (bacterieën).

b. (pathogenen).

c. (parasieten).

In de kassen beneden pest Teun de plantjes of hij vertroetelt ze. Daar zijn ook de kweekkamers en de klimaatkamers te vinden. Het lab, waar de ‘natte proeven’ plaatsvinden, is vlak bij zijn werkkamer. Hier werken de mannen en vrouwen met de pipetjes en de witte jassen.

8. Wat gebeurt er hier tijdens het zogeheten autoclaveren?

a. Zelfdeling.

b. Zelfvermenigvuldiging.

c. Zelfreiniging.

d. Sterilisatie (met een snelkookpan).

9. En wat tref je in het lab niet aan?

a. De schudincubator.

b. De flowkast.

c. De paintshaker.

d. De membraandefibrillator

Pipetteren doet Teun zelf niet meer, wel over de hele wereld congressen bijwonen en toespreken, subsidies voor projecten aanvragen (‘waar eigenlijk veel te veel tijd in gaat zitten’), lezen (‘wij lezen ons een slag in de rondte’) en dan is er ook nog tijd over voor het uiteindelijke onderzoek, waar het hem ooit allemaal om is begonnen: dingen willen weten, inzicht krijgen in bepaalde processen. Hij vergelijkt zijn werk met het maken van een legpuzzel: in het begin stond hij met een stukje blauwe lucht in de hand. Nu is hij 17 jaar verder en maken zijn bevindingen deel uit van de lesstof van internationale universitaire tekstboeken. Doorzettingsvermogen is een onontbeerlijke eigenschap voor de wetenschappelijk onderzoeker. Teun: ‘En je moet er een beetje een neus voor hebben.’

Carel Helder en Mirjam Bosgraaf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden