Gestolen kunst

Wat doe je met een gestolen Van Gogh of een Van Goyen? Het is de grote vraag die opkomt na elke kunstroof....

De kans dat de schilderijen zijn geroofd in opdracht van een kunstliefhebber is buitengewoon klein. Losgeld is doorgaans een belangrijker motief. Het plaatst musea voor een lastig dilemma. Wie niet wil dat misdaad loont, loopt het risico de schilderijen nooit meer terug te zien.

Soms wordt van de daders nooit meer iets vernomen - en nog vaker blijft de buit spoorloos, zoals na de diefstallen in 2002 uit het Frans Halsmuseum in Haarlem, het Museon in Den Haag en het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het versterkt het vermoeden dat gestolen schilderijen steeds vaker als onderpand dienen in criminele transacties. Vooral bij drugsdeals draait het al gauw om honderdduizenden euro's en leveranciers willen graag zekerheid over de betaling.

Getuige het aantal kunstdiefstallen in de afgelopen jaren is sprake van een ontwikkeling die zorgen baart, vooral nu dieven steeds brutaler te werk gaan. Kunstwerken zijn zelden of nooit verzekerd - de premies zouden onbetaalbaar zijn. Geld kan een gestolen Van Gogh bovendien niet vervangen.

Wie denkt dat grote musea vanwege de waarde van hun collectie beter zijn beveiligd dan kleinere, komt bedrogen uit. Bij de diefstal uit het Van Gogh Museum werd gebruiktgemaakt van klassieke middelen als een ladder en een touw. Maar ook camera's, sensoren en gepantserd glas blijken vastberaden dieven niet altijd buiten te kunnen houden. Het Westfries Museum had het geavanceerde beveiligingsysteem net nog getest. De zwakste schakel blijft de mens. Nalatigheid van het museumpersoneel kan elk beveiligingssysteem nutteloos maken. Een andere risicofactor vormt de betrouwbaarheid van particuliere bewakingsfirma's, waar musea zelf geen invloed op kunnen uitoefenen.

Maar de verantwoordelijkheid kan niet alleen bij de musea worden gelegd. De kunstwerken in hun bezit maken immers deel uit van het nationaal cultureel erfgoed. De jongste diefstal onderstreept opnieuw hoe belangrijk het is dat iedereen meteen weet welke kunstwerken het betreft, zodat heling wordt bemoeilijkt en de opsporing vergemakkelijkt. Nederland schiet op dat punt ernstig tekort. Er is nog steeds geen centrale registratie van gestolen kunstwerken en de enige in kunst gespecialiseerde politie-eenheid is wegbezuinigd. Verder zou in de verjaringstermijn tot uitdrukking moeten komen dat een gestolen Van Gogh iets anders is dan een gestolen auto. Zodat de dader het gestolen schilderij niet na twintig jaar, als de diefstal is verjaard, alsnog straffeloos kan verkopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden