Gestampvoet op tribune Passageproces na viermaal levenslang

Op de slotdag in het hoger beroep van het grote liquidatieproces legt het hof aan vier verdachten levenslange celstraffen op. Met dank aan twee criminele kroongetuigen.

Vlnr R.P.P. Hoekstra, mr. R. Veldhuisen (voorzitter) en mr. drs. R.M. Steinhaus bij het Justitieel Complex Schiphol.Beeld anp

Dino S. betrad donderdagochtend de zwaar beveiligde rechtbank van Schiphol als de man die in 2013 nog was vrijgesproken voor twee moorden in de Amsterdamse onderwereld. In de vier uur die volgden zette het gerechtshof zijn leven op zijn kop. S. kreeg alsnog een levenslange celstraf opgelegd. Niet in de laatste plaats dankzij twee criminelen die uitgebreide verklaringen tegen hem hadden afgelegd.

Op de slotdag van Passage, het meest omvangrijke en ingewikkelde strafproces uit de Nederlandse geschiedenis, stond veel meer op het spel dan de straffen voor de tien nog levende verdachten alleen. Grote vragen zongen rond voordat voorzitter Veldhuisen van het hof begon met het voorlezen van het arrest. Acht het hof de kroongetuigen betrouwbaar genoeg? Tellen hun verklaringen mee? Durft het hof nog wel levenslang op te leggen, terwijl er zo veel te doen is over die straf?

Het antwoord na drieënhalf uur: ja, ja en ja. Op de inzet van Peter la S. en 'moordmakelaar' Fred R. als kroongetuigen had het hof weinig aan te merken. En het deinsde er ook niet voor terug om vier keer levenslang op te leggen, bijvoorbeeld aan Dino S. Hij gaf volgens het hof de opdracht voor de moorden op vastgoedhandelaar Kees Houtman en kroegbaas Thomas van der Bijl. Dat deed hij volgens het hof samen met Willem Holleeder, maar die staat in een apart proces terecht.

Een overwinning voor het OM dus, en wel zo daverend dat de advocaat van Fred R. er na afloop van moest bijkomen. Nee, Onno de Jong had niet zien aankomen dat S. 'van nul jaar cel naar levenslang' zou gaan in een paar uur tijd. En dat niet alleen: het hof heeft volgens hem de weg vrijgemaakt voor de inzet van nog meer kroongetuigen in zware strafzaken, hoe omstreden die inzet ook is.

De Jong was donderdag naar eigen zeggen getuige van het begin van een nieuw tijdperk in de rechtspraak. Nu het hof in zo'n complex proces als Passage de inzet van La S. en R. goedkeurde, heeft de kroongetuige volgens De Jong 'zijn plek in het strafproces veiliggesteld'. 'Al kun je het als OM alleen maar doen als je geen andere opties meer hebt.'

De kroongetuigenregeling staat op het spel, hadden Nico Meijering en Christian Flokstra, de advocaten van Dino S., donderdag in deze krant betoogd. Zouden de verdachten in het Passageproces vrijuit gaan, dan stond het OM in zijn hemd. Dat had er immers voor gekozen verklaringen te 'kopen' van twee criminelen die er alleen maar op uit zouden zijn hun straf te halveren (wat ook gebeurde) en met een nieuwe identiteit verder te leven. Dat ze elkaar tegenspraken op cruciale punten, deed kennelijk niet ter zake. Het 'gooien met miljoenen' was volgens Meijering en Flokstra onderdeel van een opzet van het OM die per se 'moest slagen'.

Het hof zag het anders en veegde vrijwel alles van tafel dat de advocaten hadden aan te merken op La S. en R. Dat de twee 'geen koorknapen' zijn, lijdt geen twijfel: beiden hebben een lang strafblad en werden donderdag even-eens veroordeeld tot celstraffen, onder meer voor betrokkenheid bij de moorden op Houtman en Van der Bijl.

Maar dat bewijst volgens het hof nog niet dat La S. en R. niet in staat zijn om naar eer en geweten te getuigen tegen hun voormalige broeders uit het criminele circuit. Ook al is R. een 'opportunistisch opererende beroepscrimineel' die al eerder was betrokken bij moordzaken en legde La S. de afgelopen tien jaar nogal wat wisselende verklaringen af.

Met boeven kun je dus boeven vangen, oordeelde het hof, zonder het zo te zeggen. Waarna er na bijna tien jaar een einde kwam aan het monsterproces, dat ruim zeshonderd ordners besloeg honderden zittingsdagen telde en waarin twee verdachten (een door ziekte, een werd geliquideerd) wegvielen. 'We zouden het precies weer zo doen', zei persadvocaat-generaal Gerard Robben namens het OM. 'Ik ook', zei advocaat De Jong. 'Al moet je er wel een beetje ausdauer voor hebben.'

Even daarvoor had Dino S. nog gezwaaid naar de publieke tribune, waar gestampvoet werd toen het hof hem zijn levenslange straf oplegde.

Voor altijd vast?

Op één dag kregen vier verdachten in het liquidatieproces te horen dat ze de rest van hun leven in de gevangenis moeten doorbrengen. Naast Dino S. is dat Jesse R., die medeplichtig is bevonden aan drie moorden en twee pogingen daartoe. Mohamed 'Moppie' R. kreeg zijn straf voor het medeplegen van drie moorden en een moordpoging, Siegfried S. voor het medeplegen van moord en doodslag. Ze voegen zich bij de dertig misdadigers die een levenslange straf uitzitten zij komen alleen vrij als de regering gratie verleent. Over de straf is discussie: rechters leggen hem steeds minder op. Levenslang was niet meer gegeven sinds de zaak tegen de van moord verdachte Faig B. vorig jaar stil kwam te liggen. De Hoge Raad hield zijn zaak aan: levenslang zou in strijd zijn met het Europese mensenrechtenverdrag. Daarom introduceerde staatssecretaris Dijkhoff een commissie die oordeelt of levenslang gestraften na 25 jaar in aanmerking komen voor herziening van hun straf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden