Gespreksstof voor Barack en Bibi

President Obama en minister-president Bibi Netanyahu van Israël hebben anderhalf uur met elkaar getelefoneerd. Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry maakt zich op voor liefst twee besprekingen over voor Israël uiterst netelige kwesties: de Iraanse dreiging en de Palestijnse staat. Israël komt binnenkort te staan voor twee zeer moeilijke strategische keuzes: het opgeven van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever in ruil voor vrede met de Palestijnen en het opgeven van sancties tegen Iran in ruil voor beperkingen van Irans nucleaire programma.


Geen beter moment dus voor een goed boek over Israël - het echte Israël, dus niet het denkbeeldige, nooit-iets-verkeerd-doende Israël van de meest verblinde aanhangers of het nooit-iets-goed-doende kolonialistische monster van de fanatiekste critici. Ari Shavat, de columnist van Haaretz, heeft deze week zo'n boek gepubliceerd: Mijn beloofde land, de triomf en tragedie van Israël. Shavit is een van de weinige deskundigen op wie ik altijd heb vertrouwd om het land Israël te begrijpen. Mijn Israëlische analytische bronnen hebben gemeen dat ze allemaal op dezelfde manier over Israël denken - namelijk dat je om het Israël van nu te begrijpen, je met verschillende met elkaar op gespannen voet verkerende waarheden rekening moet houden.


Ten eerste dat Israël, van zijn beste kant bezien, een van de meest verbijsterende politieke experimenten in de moderne geschiedenis is en zo veel beter is dan de critici ooit zullen toegeven. Ten tweede dat Israël, van zijn slechtste kant bezien, Palestijnse boerderijen en woningen op de Westelijke Jordaanoever opslokt met lelijke, brute, zelfzuchtige en bedrieglijke methoden en zo veel slechter is dan de aanhangers ooit zullen toegeven. Ten derde dat Israël in een gevaarlijke regio ligt - omringd door mensen die Israël haten, niet alleen om wat Israël doet, maar puur om wat het is: een geslaagde Joodse staat - maar dat het Israëlische optreden ook een rol speelt. Israël kan de Arabische antipathie zelf doen verminderen of verergeren.


Shavit weeft de geschiedenis van Israël door deze waarheden heen. Hij schrijft: 'Het doel van het zionisme was om mensen van het ene continent naar het andere te brengen, een land te veroveren, een natie te stichten en een staat op te bouwen, een taal te doen herleven en hoop te geven aan een volk zonder hoop. En tegen alle verwachtingen in, is het daarin geslaagd.'


Dit wonder heeft echter ook een nachtmerrie voortgebracht. Er was daar al een ander volk toen de Joden terugkeerden, een volk met eigen aspiraties: de Palestijnse Arabieren. In een genadeloos eerlijk hoofdstuk met de titel 'Lydda, 1948', reconstrueert Shavit hoe de bevolking van deze Palestijns-Arabische stad, gelegen in het midden van wat later Israël zou worden, op 13 juli 1948 werd verdreven tijdens de oorlog die toen woedde.


'Tegen het middaguur kwam een massale evacuatie op gang', schrijft Shavit. 'Tegen de avond liepen tienduizenden Palestijnse Arabieren in een lange rij weg uit Lydda, langs het jeugddorp Ben Shemen, om in het oosten te verdwijnen. Het zionisme heeft Lydda weggevaagd. Lydda is onze zwarte doos, waarin het duistere geheim van het zionisme is opgeborgen. [...] Als het zionisme wilde slagen, kon Lydda niet bestaan.'


Shavit worstelt met deze tegenstelling en vindt dat het van het grootste belang is dat iedere Israëliër en zionist Lydda erkent, en zich inleeft in het lot van de Palestijnen. Maar, uiteindelijk, 'is het de verantwoordelijkheid van de Palestijnen om in het reine te komen met het pijnlijke verleden, naar de toekomst te kijken en niet te blijven steken in de rol van slachtoffer.'


Als het Joodse volk een duurzaam thuis wil hebben, benadrukt Shavit, moet het 'rechtvaardig' zijn en de steun van de hele wereld hebben - en de bezetting van de Westelijke Jordaanoever is niet rechtvaardig. Israël moet democratisch zijn, en een eindeloze bezetting zal ertoe leiden dat de Joden een minderheid worden in hun eigen thuis. 'Nederzettingen zijn een bedreiging voor die beide grondslagen voor een Joodse staat', zegt hij.


Het unieke van Shavits boek is dat wanneer je het uit hebt, je Israël - maar dan geen onecht of verzonnen Israël - kunt begrijpen. Daarom draagt dit boek bij aan het veranderen van het gesprek over Israël en aan het bouwen van een gezondere relatie met het land. Voordat ze weer anderhalf uur met elkaar aan de telefoon gaan zitten, moeten Barack en Bibi dit boek maar eens lezen.


Vertaling: Leo Reijnen


© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden