Gesloten type met extraverte kanten Dinsdagprofiel Saskia Noort

Meer dan een miljoen boeken van de ‘Nederlandse Nicci French’ gingen over de toonbank. Succes van een einzelgänger die niet iedereen toelaat....

‘Wapenfeiten rollen uit mijn mond. Meer dan een miljoen boeken verkocht. Verfilmingen. Vertalingen. Internationale faam. Met vilein genoegen toon ik de buitenlandse omslagen.’ Het is een passage uit Afgunst, het CPNB-geschenk voor de Maand van het Spannende Boek, geschreven door Saskia Noort (40). Een bestsellerschrijfster wordt na een lezing in Noord- Scharwoude – niet het meest glamoureuze moment in haar leven – ontvoerd door een ex die jaloers is op haar succes. Anders dan in haar eerdere boeken staat in Afgunst de hoofdpersoon Susan dicht bij thrillerschrijfster Noort zelf. Ze wilde schrijven over de tegenstellingen literair versus niet-literair, succes versus vergetelheid, en over de vreemde dingen in het leven van een bestsellerschrijfster.

‘Een tijd geleden konden we nog op het strand van Ibiza zitten, terwijl vier mensen om ons heen een boek van haar lagen te lezen. Nu kan ze niet meer ongezien in een restaurant eten’, vertelt hartsvriendin Nicolette Meier.

Het is snel gegaan met verkoopkanon Noort. Begin dit jaar had ze het ongekende aantal van een miljoen boeken verkocht. In 2003 debuteerde ze met het door uitgever Ambo Anthos tot literaire thriller bestempelde Terug naar de kust. Daarna verschenen De eetclub en Nieuwe buren, moderne zedenschetsen die spelen in herkenbare submilieus. Die herkenbaarheid is een van de pijlers van haar populariteit onder een vooral vrouwelijk lezerspubliek. Haar werk verschijnt inmiddels in meer dan vijftien landen. Twee keer is ze genomineerd voor de Gouden Strop, de prijs voor het beste Nederlandstalige spannende boek. In het najaar wordt Terug naar de kust verfilmd (met Linda de Mol in de hoofdrol van kettingrookster Maria). En volgend jaar verfilmt Robert Jan Westdijk De eetclub.

Noort rijdt deze maand in auto met chauffeur van lezing naar interview naar fotosessie. ‘Ik ben een einzelgänger’, zegt ze op weg naar een lezing in Hoorn. ‘Ze laat niet iedereen zonder meer toe, ze kan heel goed iets op afstand houden, in die zin zorgt ze goed voor zichzelf’, zegt Nicolette Meier.

‘Je moet haar goed leren kennen om te weten hoe haar karakter is’, zegt schrijver en vriend Kluun. ‘Ze is daar terecht selectief in, maar als ze je toelaat, zie je een heel lief, aardig mens.’

‘Saskia komt nogal afstandelijk over, volgens mij niet uit hooghartigheid, zoals vaak wordt gedacht, maar uit verlegenheid’, zegt schrijfster Siska Mulder, oud Marie Claire-collega en een van de oprichters van Writers on Heels. ‘Ik zie een zekere melancholie in haar. Vooral op foto’s kan ze droevig, dromerig kijken, al weet ik dit alles niet geheel zeker, ze laat zich niet gemakkelijk kennen.’

Noort is erelid van het collectief van een jonge generatie schrijfsters dat een tegenwicht wil bieden aan chicklit. ‘Maar ik ben geen actief lid, ik ben geen clubmens.’

Ze noemt zichzelf introvert, vindt het moeilijk nee te zeggen. ‘Door het succes, kan ik nu mijn extraverte kanten ontplooien.’ Van een fotosessie voor glossy Jan in Barcelona, waar ze als diva werd neergezet, geniet ze.

Ze schrijft van negen tot vijf, afgezonderd in haar kantoor aan huis in Bergen. ‘Lekker zwoegen’, liefst in een oude trui. Ze is er opgegroeid in een harmonieus, hippieachtig gezin en woont nog steeds bij haar ouders in de straat. ‘We konden onze ouders tergen met onze humor’, zegt haar zus Marieke. ‘Vrij jong schreef ze al veel. Aan het eind van de lagere school wist ze al: ik wil schrijver worden. Daar kon ik wel jaloers op zijn. Die passie had ze toen al. Haar kracht is haar inlevingsvermogen.’

De fascinatie voor vreemde situaties heeft ze van kleins af aan. ‘Toen mijn oma overleed, mochten de kinderen niet mee naar de begrafenis. Bleek Sas een tekening te hebben gemaakt van doodskisten. Ze heeft altijd een voorkeur voor het macabere gehad’, zei moeder Dini Noort eerder tegen de Volkskrant .

Op haar 17de zat ze op de School voor de Journalistiek in Utrecht, in dezelfde lichting als Heleen van Royen. Daarna kwam ze bij het tijdschrift Marie Claire terecht, waar ze een vaste column had. Ze schrijft nu nog columns voor Linda en Playboy.

Na een interview met het thrillersechtpaar Nicci French, opperde ze voorzichtig tegen de uitgever dat ze ook rondliep met een idee voor een thriller. Dat mondde uit in haar debuut Terug naar de kust. Het sloeg meteen aan; Noort werd de Nederlandse Nicci French genoemd. Vriendin Nicolette: ‘Ik vergelijk Saskia wel met Ikea. Daarvan heeft iedereen ook iets in huis. Haar boeken worden eveneens in alle lagen van de bevolking gelezen.’

Het succes heeft haar overvallen, maar ze blijft met beide benen op de grond staan, zegt zus Marieke. De schaduwzijde is dat ze publiek bezit is geworden, vindt Saskia Noort zelf. Met een zucht vanuit de auto: ‘Zolang ze je adoreren is dat niet erg, maar ja*’

Met haar onwaarschijnlijk hoge verkoopcijfers, verplettert ze alle Nederlandse misdaadauteurs en kan ze zich meer dan meten met good old Appie Baantjer. De literaire ‘goede smaak’-critici vielen over haar heen: oestrogeenthrillers, polderthrillers, misschien wel spannend, maar het predicaat ‘literair’ onwaardig, soap, chicklit. Recensent Arie Storm schreef voor Vrij Nederland: hoe word ik Saskia Noort in zes stappen en HP/De Tijd trok naar Bergen om bij de slager en de bakker te vragen hoe autobiografisch De eetclub was.

Inmiddels is Noort de leading lady van een nieuwe generatie thrillerschrijfsters, waartoe ook Simone van der Vlugt en Esther Verhoef behoren. Natuurlijk lijden de mannelijke thrillerauteurs, die vaak vergeefs aan de weg timmeren, collectief aan een minderwaardigheidscomplex, erkent schrijver Tomas Ross (drie maal winnaar van de Gouden Strop). Noorts succes is volgens hem ‘fe-no-me-naal’. ‘Ze doet het slim en heeft het getij mee; vrouwen zijn meer gaan lezen. Maar boeken zoals zij schrijft zijn er zoveel. Het stelt niets voort, het zijn plotjes van niets. We zien nu een golf aan damesromans met veel Linda-de-Mol-invalletjes en harde seks. Het heeft de gemakzucht van strandboeken. Vrouwen zijn bezig met een inhaalslag. Het is heel positief dat ze thrillers gaan schrijven, maar het zou zo veel mooier kunnen.’

Ross wijst op Esther Verhoef, die eerst met haar man twee hard-boiled thrillers schreef. ‘Zeer doortimmerd, maar ze verkopen niet. Toen hoorde ze van De eetclub en dacht: dat doe ik ook. Het is een formule, het is Onderweg naar morgen. Vanzelfsprekend wil iedere auteur 200 duizend boeken verkopen, maar hoever ga je daarin?’ Waarop Ross er nog even aan toevoegt dat Noort ook best weet dat ze niet kan schrijven. ‘Dat vindt ze zelf ook want ze weigerde dit jaar haar boek in te sturen voor de Gouden Strop.’

Noort: ‘Onzin. Ik ben twee keer genomineerd geweest voor de Gouden Strop, wat bewijst dat mijn boeken van een zekere kwaliteit zijn. Maar na twee keer in spanning op dat podium te hebben gezeten, besloot ik me niet nog een keer te laten vernederen. Tenslotte maak je uitsluitend kans op de Strop als je man bent en bij voorkeur ook voorzitter van het Genootschap.’

Natuurlijk is het de kift, zegt Lydia Rood, begin jaren negentig zo ongeveer de enige Nederlandse vrouwelijke thrillerauteur. ‘Ik ben stikjaloers op die verkoopcijfers, ik wil ook zo’n bestseller. In die zin heb ik bewondering voor Saskia Noort. Alle Nederlandse misdaadauteurs klagen steen en been en dan komt er zo’n mopske die het wel weet te bereiken.’

Rood las Nieuwe buren. ‘Slecht geschreven, maar wel razend spannend, daarin slaagt ze beter dan ik. Daarom wil ik het nog een keer lezen: wat is haar truc?’ Lachend: ‘Natuurlijk pas ik die dan toe om ook zo’n enorm lezersaantal te bereiken. Ik vermijd clichés, maar ben je toegankelijker voor het publiek als je ze wel gebruikt? Leuk, jong en blond was ik eveneens toen ik begon; is er een ander geheim?’

Een kekke dame zijn helpt, beaamde Noort vorige week op het podium van de Avond van het Spannende Boek. ‘Ik ben daar het levende bewijs van, maar ik ga echt mijn geheim niet prijsgeven.’

Noort beheerst het thrillerschrijven als geen ander en heeft internationaal niveau, meent Linda de Mol. ‘ Maar ze maakt ook fantastische columns, heel persoonlijk, daar herken ik veel in. Dan schrijft ze bijvoorbeeld dat je als moeder geacht wordt met de kinderen naar alle kinderpartijtjes te gaan terwijl je dat verschrikkelijk vindt. En dat doet ze zó geestig.’

Met het schrijven van thrillers daarentegen bezweert Noort haar angsten. ‘Ik ben altijd heel bang geweest voor alles. Ik kan diep afdalen in de krochten van mijn eigen angst. Sinds ik thrillers schrijf heb ik nooit meer werkelijk angstige fantasieën, zowel dan maak ik ze te gelde.’

In het blad Jan vertelde ze onlangs dat ze op haar 14de slachtoffer van een verkrachting werd. ‘De ironie is dat de basis van mijn succes verborgen ligt in die ene, gewraakte gebeurtenis. Mijn fascinatie voor de donkere kant van de mens is waarschijnlijk daar ontstaan.’

Met collega-bestsellerauteur Heleen van Royen belt en mailt ze voor advies en steun. Van Royen: ’Wij mogen niet klagen, maar bij elkaar mogen we dat wel. Het is niet alleen maar leuk, er komt zoveel op je af. Het is prettig iemand te kennen die hetzelfde meemaakt. Ik ben wel wat afgunstig; haar boeken gaan zo mogelijk nog gemakkelijker over de toonbank dan de mijne.’ En: ‘Saskia is zorgelijker. Ik kan me voorstellen dat het succes ook beangstigend voor haar is.’

Het succes heeft Noort vrijheid gegeven, en tevens een Cabrio en een huis op Ibiza. Maar ze is er ook spiritueler door geworden, zegt zus Marieke. ‘Laatst had ze voor mijn verjaardag een psychologische horoscoop laten maken. Dat had ze ook voor zichzelf laten doen. Ze is op zoek naar een andere invulling van het leven.’

Saskia Noort noemt het in Jan een zoektocht naar zichzelf, naar de onbevangenheid van een kind. ‘Ik zie een meisje voor me, een blij meisje in een oude bruidsjurk met tule, véél tule.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden