Gesloten Fries met een heel goede sociale antenne

Hij is chef van de recherche van de Amsterdamse politie en leidt onder meer het onderzoek in de zaak-Melchers. Collega’s zien in de rustige Fries de toekomstige korpschef van Amsterdam....

Zijn collega’s wachten er al jaren met spanning op: een foto van de bijna twee meter lange Willem Woelders die in uniform zijn piepkleine hondje uitlaat voordat hij ’s ochtends naar zijn werk gaat. In zijn woonplaats Weesp kennen de mensen hem niet alleen van dat uniform. Woelders, getrouwd en vader van twee kinderen, was drie jaar lid van het schoolbestuur van het Casparus College in Weesp. Daarnaast is hij actief bij de lokale hockeyclub MHC waar hij coacht, fluit en actief lid is van de scheidsrechterscommissie. Een echte family man, die Willem Woelders.

Maar achter die rustige, ietwat gesloten Fries gaat ook een carrièreagent schuil die zich in 25 jaar heeft opgewerkt van wachtcommandant tot chef van de belangrijkste recherchedienst van het Amsterdamse korps. In die functie is hij verantwoordelijk voor het onderzoek naar de ontvoering van miljonairsdochter Claudia Melchers. Zijn (oud)-collega’s verwachten dat Woelders het tot korpschef gaat schoppen.

Voor de oplettende Ajax-fan is Willem Woelders geen onbekende verschijning. Hij heeft een seizoenkaart. Maar de recherchechef van de Amsterdamse politie, verantwoordelijk voor alle grote politieonderzoeken – van de ontvoering van Claudia Melchers tot de moord op vastgoedbaron Willem Endstra – voert bij risicowedstrijden liever het commando over de veiligheidsoperatie dan dat hij op de tribune zit. ‘En als hij het bevel niet voert tijdens Ajax-Feyenoord, dan belt Willem altijd effe om te horen hoe het gaat’, vertelt Ad Smit, een ervaren commissaris die Woelders al 25 jaar kent.

Smit en Woelders zijn uit hetzelfde hout gesneden: het zijn doeners. Het echte werk begint als het spannend wordt. Niet dat ze zitten te wachten op een rel, maar als die zich aandient, kun je beter het commando voeren dan een beleidsnotitie schrijven.

Willem Hendrik Woelders werd op 30 september 1958 geboren in Amsterdam, maar groeide op in Friesland. Na zijn middelbare school doorliep hij met succes de Nederlandse Politie Academie in Apeldoorn, de opleiding voor de top van de Nederlandse politie. Op 22-jarige leeftijd begon hij in Amsterdam als wachtcommandant van bureau Warmoesstraat.

Nog geen jaar later begon Woelders onder leiding van zijn latere baas Joop van Riessen en zijn politiemaatje Ad Smit als recherchechef in de Bijlmermeer. In een houten keet moesten ze met zijn drieën een heel nieuw district opbouwen. Van Riessen was de baas, Smit zijn plaatsvervanger en Woelders de recherchechef. Volgens Smit waren Van Riessen en Woelders in die tijd zeer aan elkaar gewaagd, op het ‘baldadige’ af. ‘Willem was toen nog jong en onbedorven. De grappen die hij en Van Riessen soms met elkaar uithaalden, zou je je nu niet meer kunnen permitteren.’

Vanuit de keet aan het Bijlmerplein werd een nieuw district met zeventig man personeel opgebouwd in de tijd dat de drugsoverlast en de daarmee gepaard gaande criminaliteit zoals straatroof, vele malen groter waren dan nu. Op het moment dat het splinternieuwe politiebureau aan de Vlierbosdreef werd geopend, werden Van Riessen en Smit overgeplaatst. ‘Die lange’, zoals Smit Woelders noemt, mocht blijven zitten en werd wijkteamchef. Toen al was duidelijk dat Woelders een mooie carrière tegemoet ging.

Tegelijkertijd met zijn overstap naar de Bijlmer raakte Woelders betrokken bij de Mobiele Eenheid. Eerst als pelotonscommandant en tegenwoordig als algemeen commandant. In die functie was hij verantwoordelijk voor de openbare orde en de veiligheid bij grote evenementen als de Amsterdamse Eurotop in 1997, het Europees Kampioenschap voetbal in 2000 en het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en Máxima in 2002.

Maar, zegt Ad Smit, Willem werkt niet alleen als de camera’s draaien. Ook als de ontruiming van een kraakpand midden in de nacht uit de hand loopt, kun je hem bellen. ‘Het tekent de persoon Woelders’, zegt voormalig korpschef Eric Nordholt. ‘Hij is een commissaris die dicht bij zijn mensen staat. Zijn autoriteit is gebaseerd op karakter en uitstraling, niet op rang.’

De rustige en nuchtere uitstraling van Woelders wordt door vriend en vijand omschreven als zijn allerbeste eigenschap. Woelders is een van de drie ‘crisiscommandanten’ op wie de Amsterdamse politie terugvalt in tijden van calamiteiten. Die taak betitelt Woelders in zijn curriculum vitae overigens als nevenfunctie, een kwalificatie die volgens ingewijden meer zegt over zijn bescheidenheid dan over de aard van dit werk.

In dat licht bezien roept het optreden van Woelders tijdens de persconferentie na de vrijlating van Claudia Melchers vragen op. De anders zo zelfverzekerde Woelders las wat moeizaam een verklaring voor. Ook de gehaaste beantwoording van de vragen van journalisten strookt niet met het algemene beeld.

Oud-persvoorlichter van de Amsterdamse politie Klaas Wilting zag het met verbazing aan. ‘Ik ben er niet bij geweest, maar zelfs op televisie kon je zien dat Willem zichzelf niet was. Hij was gespannen en onrustig. Zo heb ik hem in al die jaren nooit meegemaakt.’ Suggesties dat die nervositeit iets te maken heeft met een conflict tussen de politie en het Openbaar Ministerie over het melden van de ongebruikelijke losgeldeis van driehonderd kilo cocaïne, spreekt de Amsterdamse politie nadrukkelijk tegen. Maar hoe het ook precies gegaan is, één ding is zeker: Woelders maakte dat niet bekend zonder instemming van de korpsleiding.

De beslissende stap voor zijn promotie naar de politietop was zijn benoeming in 1991 tot teamleider van de recherche-unit 1. In die functie gaf Woelders leiding aan grote onderzoeken naar de georganiseerde misdaad, waaronder het onderzoek naar de hasj-crimineel Charles Zwolsman. De voormalig autocoureur Zwolsman was een van de exponenten van de zogeheten Hollandse netwerken: groepen criminelen die honderden miljoenen verdienden met de import, distributie en verkoop van met name hasj.

Met het onderzoek naar Zwolsman stond Woelders in de frontlinie van de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Een strijd die met alle denkbare opsporingsmethoden werd gestreden, legaal en illegaal, en die leidde tot de IRT-affaire. Die liet diepe wonden achter bij politie en justitie en werd door de parlementaire enquêtecommissie omschreven als een crisis in de opsporing. Woelders kwam er zonder kleerscheuren uit tevoorschijn. Dat was niet alleen bepalend voor het succesvolle verloop van zijn carrière, het is ook tekenend voor de persoon Woelders.

De kritiek op hem is dat hij weinig innovatief is en gezagsgetrouw. Iemand die een hekel heeft aan een onconventionele aanpak en altijd dekking zoekt bij zijn superieuren. Tijdens de IRT-affaire bleek dat Woelders geen gekke dingen deed zonder met zijn bazen te overleggen, maar om dat gezagsgetrouw te noemen, gaat Nordholt veel te ver. ‘Woelders is door en door betrouwbaar. Dat is geen slechte eigenschap, lijkt me. Integendeel, het is noodzakelijk voor het werk dat hij moet doen.’

Bij het Openbaar Ministerie wordt de lezing van Nordholt gedeeld door mensen die met Woelders hebben samengewerkt. ‘Willem is loyaal aan de korpsleiding’, zegt een officier. ‘Hij heeft een hele goede sociale antenne. Willem weet serieuze conflicten bijna altijd te vermijden en kan problemen oplossen zonder grote vijanden te maken.’ Maar bovenal is Woelders trouw aan het Amsterdamse korps. ‘Die loyaliteit aan de korpsleiding gaat boven alles, ook boven persoonlijke vriendschap.’

Dat Woelders in 1994 werd benoemd tot chef van het kernteam Amsterdam-Amstelland/Gooi en Vechtstreek, de opvolger van het zo omstreden IRT Amstelland Utrecht waarmee het Amsterdamse Korps in 1993 brak, was het ultieme teken van vertrouwen in hem. ‘Iedereen keek op dat moment met een vergrootglas naar dat kernteam’, zegt Nordholt, die verantwoordelijk was voor zijn benoeming. ‘Woelders slaagde niet alleen als chef van dat team. Hij kwam er sterker uit dan dat hij erin ging. Willem heeft in die tijd enorm aan gezag en vertrouwen gewonnen.’

Het verbaasde Nordholt niet dat Woelders vorig jaar werd benoemd tot chef van de dienst centrale recherche. ‘Woelders heeft een schat aan operationele ervaring, kan strategisch denken en is heel erg intensief met zijn vak bezig. Ik ben al een tijd weg als korpschef, maar ik durf wel te zeggen dat Willem is uitgegroeid tot een van de steunpilaren van het Amsterdamse korps.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.