Gesloopt door de verveling

Stress is slecht, maar te weinig om handen hebben, is ook niet fijn. Pas op voor de bore-out...

Toegeven dat ze zich verveelde op haar werk? Ja, dat wil Silvia (62) wel. Maar met haar volledige naam in de krant? Nee, dat gaat de secretaresse te ver. Het is immers niet kies om voor je collega’s toe te geven dat je je werk zo saai vindt dat je er lichamelijke klachten van krijgt. En ook bij menig werkgever maak je je met deze bekentenis niet populair. Toch wil Silvia wel praten over de tijd dat ze bijna ziek werd van verveling. Want, vindt ze, het fenomeen ‘bore-out’ moet meer bekendheid krijgen. ‘Je onderbelast voelen is bijna net zo erg als je overbelast voelen’, zegt ze.

Bij haar begonnen de klachten nadat ze een secretariaat had opgericht en vervolgens weer genoegen moest nemen met de normale dagelijkse klussen. Ofwel: ‘rapportjes tikken en niet nadenken’. ‘Ik voelde me verveeld. Je krijgt heel geleidelijk last van stressklachten en wordt chagrijnig. Uiteindelijk ben ik in huilen uitgebarsten bij mijn chef. Vreselijk. Maar ik kon er echt niet meer tegen. De dagen waren zo ontzettend lang en saai.’

Het verhaal van Silvia is niet uniek en het fenomeen verveling op het werk is niet nieuw. De naam ‘bore-out’ wel. Deze werd twee jaar geleden geïntroduceerd door twee Zwitserse organisatieadviseurs, Peter Werder en Philippe Rothlin, in hun boek Diagnosis Boreout. Volgens hun onderzoek kampt 15 procent van het personeel met verveling.

Het tweetal stelt dat deze ongemotiveerde werknemers ten onrechte als luiaards in de hoek worden gezet. Volgens de Zwitsers is ‘het druk hebben’ inmiddels de norm op de werkvloer. Degenen die zich vervelen missen dit en voelen zich gefrustreerd. Ze hebben het gevoel dat ze te weinig bijdragen aan de organisatie of dat ze hun talenten onvoldoende kunnen gebruiken. Maar tegelijkertijd hebben ze geen zin in nóg meer saai werk. Daardoor gaan ze doen alsof ze het wél druk hebben.

Als zijzelf of hun baas niet ingrijpen, kunnen lichamelijke klachten ontstaan. Volgens Lia Scholten, arbeidsdeskundige bij Achmea Vitale, is het een ‘verborgen probleem’.

‘Vaak melden deze werknemers zich bij een psycholoog met burn-outklachten zoals vermoeidheid, zegt Dirk Gorthuis, directeur van het Nederlands Psychologen en Coaching Bureau. ‘Een bore-out is immers een belediging voor jezelf en je baas. Maar eenmaal in de behandelkamer blijkt het toch echt om onderbelasting en niet om overbelasting te gaan.’

Volgens de deskundigen is een van de eerste signalen een verminderde motivatie. Scholten: ‘Je kijkt telkens op de klok. Daarna volgt een fase waarin je snel geïrriteerd raakt. Je ergert je bijvoorbeeld aan andere collega’s of je maakt je druk over de temperatuur die nu alweer te hoog of te laag is. Dat je hier aandacht voor hebt, is een teken van gebrek aan uitdaging.’

Twee groepen medewerkers zijn het gevoeligst zijn voor deze kantoorziekte. De eerste: jonge, hoogopgeleiden die ambitieus binnenkomen, maar na verloop van tijd niet meer het gevoel hebben dat ze zich ontwikkelen. ‘Zeker als hun manager ze te weinig ruimte geeft, de oudere werknemers het interessante werk houden en de jonkies de kruimels krijgen’, zegt Scholten.

Ook gewetensvolle perfectionisten zijn een risicogroep, zegt Willem van Rhenen, bedrijfsarts van Arboned. Blijft de vraag waarom werknemers niet opstappen als ze hun werk niet leuk vinden? De deskundigen: ‘Het is best een grote stap toe te geven dat je ‘‘misbaar’’ bent.’

Scholten: ‘En sommige werknemers zitten in een gouden kooi. Zeker nu de kansen op de arbeidsmarkt slecht zijn door de crisis, bestaat het gevaar dat mensen langer vasthouden aan hun baan.’ Dat gold destijds ook voor Silvia, toen nog alleenstaande moeder. Inmiddels zijn door de komst van onder meer een nieuwe chef, die wel oog had voor haar verveling, haar werkproblemen opgelost.

Elke bore-out is zonde voor een organisatie, vindt Van Rhenen. Hij schat dat de productiviteit met zo’n 12 tot 20 procent omhoog kan, mits de baas tijdig ingrijpt. Sinds vijf jaar heeft ArboNed daarom een speciale vragenlijst ontwikkeld om de mentale toestand van werknemers te testen.

Ben je leeg na een dag werken? Voel je een grote afstand ten opzichte van je werk? Als deze antwoorden bevestigend zijn, wordt het tijd om in te grijpen, zegt Van Rhenen. ‘Je moet dit probleem niet onderschatten. Mensen moeten langer doorwerken, dus ook langer gemotiveerd blijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden