Column

Gesjoemel met cavia's waar je voor thuis bleef

De kijker werd eraan herinnerd dat televisie het medium is van afleiding en verleiding, maar bovenal van misleiding.

Fred Oster met een van de cavia's uit het finalespel van zijn Wie-kent-kwis. Beeld anp
Fred Oster met een van de cavia's uit het finalespel van zijn Wie-kent-kwis.Beeld anp

De televisie serveerde zaterdagavond een lesje kritisch tv-kijken. Omdat amusement bij de NPO binnenkort aan banden wordt gelegd, dook Andere Tijden in het tijdperk van de grote spelshows, zo'n dertig tot veertig jaar geleden, toen zowat alles mogelijk was bij de 'pretfabriek' van de publieke omroep.

Het werd een heerlijke aflevering over matchfixing op tv, product placement en andere ritselpraktijken, het merendeel tamelijk onschuldig. De sjoemelshows waren het resultaat van 'het betere jatwerk', zei Fred Oster, presentator van AVRO's Wie-kent-kwis. Door de omroep werd hij naar New York gestuurd, waar hij met een polaroidcamera voor de hotelbuis ging zitten. De leuke dingen pikte hij eruit, en zo ontstond dat oer-Hollandse tv-vermaak.

De groots opgezette, avondvullende quizshows op de zaterdag, met showmannen als Ron Brandsteder en Willem Ruis, trokken op het hoogtepunt 8 miljoen kijkers. 'Het was stil op straat', zei presentatrice Sandra Reemer in de VPRO Gids over de goeiige glittertijd toen Nederland nog twee netten had en het halve land voor de tv zat om te zien hoe een cavia door een doolhof liep.

Terug in het nu werd de kijker eraan herinnerd dat televisie het medium is van de afleiding en verleiding, maar bovenal van de misleiding. Groot nieuws mag dat niet heten, hoewel het persbericht vrijdag aardig werd opgepikt, maar het blijft fijn om af en toe precies te horen hoe dat eigenlijk gaat, bedrog op televisie.

Niet iedereen bleek even loslippig, de trucages waren immers 'nog niet verjaard', maar de goedgeluimde Fred Oster kwam er gewoon voor uit: de leukste mensen moesten winnen. Een beetje bijsturen was zo gedaan, de makkelijke vragen lagen bovenop en de moeilijke onderop.

De 'warmtewaarde' van de kandidaten, daar ging het om volgens voormalig VARA-directeur Maurice Koopman. Sympathieke deelnemers verhoogden de waarderingscijfers, dus de minder leuke mensen moesten 'zo snel mogelijk sneuvelen', lachte hij, nagenietend van de fratsen.

Een kijkcijfertrekkend koppel kreeg de antwoorden voorgezegd. Of de stroom werd van de spiraal gehaald, waardoor het ringetje de draad rustig kon raken zonder dat er een belletje rinkelde - nog zo'n spel waar mensen toen voor thuis bleven, maar waar je nu niet eens een kinderpartijtje mee kan opluisteren.

Het kost weinig fantasie de praktijken van toen door te trekken naar nu. Zouden de juryleden in The Voice écht niet weten wie er op het podium staat voordat hun stoelen draaien? En: vliegt de beste deelnemer er soms uit, zoals Henkjan Smits over Sandra van Nieuwland beweerde, omdat het een spannende finale oplevert?

Hard bewijs hebben we (meestal) niet, want kandidaten die uit de school klappen riskeren hoge boetes, maar in het verleden behaalde resultaten zeggen nog weleens wat over de toekomst. En bij twijfel over de integriteit van de pretfabriek kun je altijd terugvallen op de mantra die achter elke keuze zit: het moet wel goede televisie opleveren.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden