Geschorst en toch in functie

De klacht over psychotherapeut Pieter van Steijn die vorig jaar door het Regionaal Tuchtcollege gegrond werd verklaard, staat niet op zichzelf. Ex-patiënten en ex-medewerkers stellen dat de Leerdamse therapeut stelselmatig mensen hersenspoelt. Ze hopen dat hij zo snel mogelijk wordt gestopt.

AMSTERDAM - 'In het begin denk je: wat een vreemde man, maar het zal er wel bijhoren', zegt verpleegkundige Anne. In 2003 meldt ze zich, op aanraden van haar huisarts, met depressieve klachten bij psychotherapeut Pieter van Steijn in Leerdam. 'De gesprekken gingen soms chaotisch. Hij kwam te laat, nam telefoontjes op tussendoor.'


Anne heeft dan nog geen grote twijfels over zijn werkwijze. 'Zo vaak kwam ik niet bij hem, na een tijdje nog maar vier, vijf keer per jaar. Maar in de loop der jaren heb ik hem echt knettergek zien worden.' Hij luisterde het antwoordapparaat af waar Anne bij zat, zodat ze hoorde over problemen van andere patiënten. Soms schreeuwde hij. Toen haar mobieltje afging op trilfunctie, stond hij als een koe te loeien boven haar tas. 'De laatste keer dat ik bij hem was, in 2008, schepte hij enorm op over de zorgboerderijen die hij zou gaan oprichten. Hij was helemaal manisch, verrukt van zichzelf. Hij ging een ei bakken in de keuken. Op een gegeven moment vroeg hij wat mijn grote droom was. Ik herhaalde de vraag. Opeens stond hij op tien centimeter van mijn gezicht te schreeuwen dat ik een domme papegaai was en dat ik niet luisterde. Ik heb snel mijn tas gepakt en ben weggerend.'


Anne diende een klacht in bij het Regionaal Tuchtcollege, ook omdat Van Steijn haar had gediagnosticeerd als borderliner, terwijl dat volgens een geraadpleegde psychiater in het geheel niet bleek te kloppen. Oktober vorig jaar werd Annes klacht gegrond verklaard en werd Van Steijn geschorst uit het zogenoemde BIG-register voor medici. Maar de psychotherapeut ging in hoger beroep bij het Centraal Tuchtcollege. De behandeling daarvan laat al bijna een jaar op zich wachten. In de tussentijd mag Van Steijn volgens de wet zijn beroep gewoon blijven uitoefenen.


Uit een brandbrief die 24 ex-patiënten en ex-medewerkers van Van Steijn onlangs verstuurden aan het Centraal Tuchtcollege, blijkt dat Anne niet alleen staat in haar klachten. De gedupeerden roepen het tuchtcollege op Van Steijn zo snel mogelijk uit zijn ambt te zetten. De Nederlandse Vereniging van Vrijgevestigde Psychotherapeuten (NVVP) verwijderde zijn praktijkgegevens recentelijk al uit het ledenbestand.


Psychotherapeut Pieter van Steijn was ook betrokken bij verslaafdenopvang In De Vrijheid in Wemeldinge, die vorige week in opspraak kwam omdat de directeur mogelijk voor tonnen aan persoonsgebonden budgetten (pgb's) achterover drukte. Van Steijn stelde voor sommige verslaafden na een kort bezoek een psychiatrische diagnose, waarmee de directeur van de stichting een hoger pgb voor hen kon aanvragen.


In de brief, die zich laat lezen als een zwartboek, schrijven ex-patiënten en ex-medewerkers dat de psychotherapeut patiënten toeschreeuwt, in no time diagnosticeert met borderline of narcisme en geld afhandig maakt. Hij zou gooien met apparatuur en cliënten aanzetten tot het hebben van veel seks met gelovigen in de omgeving van Leerdam, aan wie hij een hekel heeft.


De meeste ex-medewerkers die de brief ondertekenden, zijn ooit als patiënt bij Van Steijn terecht gekomen. 'Op een gegeven moment palmt hij je in om als manager bij hem te komen werken. Ook al heb je niet de juiste diploma's, dat maakt volgens hem niet uit', zegt ex-medewerkster Coby. Een riant salaris trekt velen over de streep. Eenmaal in functie blijkt waar het loon van soms wel 50 euro per uur vandaan komt.


Coby: 'We moesten bij de zorgverzekeraar grote aantallen therapeutische gesprekken declareren waarvan je zeker wist dat ze nooit hadden plaatsgevonden. Voor een cliënt die tien keer was geweest in een jaar, moest ik vijftig sessies declareren. Als je er iets van zei, kreeg je te horen dat je je mond moest houden. Ook vertelde hij waarom hij zo veel mensen de diagnose borderline gaf. Voor die aandoening kon je de hoogste bedragen krijgen bij de zorgverzekeraar.'


Het voormalig personeel stelt dat de psychotherapeut op die manier jarenlang voor duizenden euro's per patiënt heeft gefraudeerd. Uvit, een samenwerking van zorgverzekeraars Univé, VGZ, IZA en Trias, zegt de signalen van fraude te hebben ontvangen. Er loopt nu een onderzoek naar het declaratiegedrag van Van Steijn. 'Zolang we nog onderzoeken, kunnen wij geen inhoudelijke mededelingen doen', aldus een woordvoerder van Uvit.


De ex-medewerkers stellen ook dat Van Steijn patiënten opzettelijk isoleert van hun familie en vrienden. In één geval zou het gaan om een waarschijnlijk zwakbegaafde vrouw, die al haar bankpasjes en documenten bij de psychotherapeut in beheer heeft gegeven en al twee jaar leeft in zijn praktijkruimtes in Leerdam.


Adri, een voormalige alcoholverslaafde die bij hem in behandeling was, vertelt dat Van Steijn probeerde zijn dochters van hem te vervreemden. 'Op gegeven moment was ik opgenomen bij een afkickkliniek van Bouman in Rotterdam. Van Steijn heeft mijn volwassen tweeling, die bij mij inwoonde, toen ook tot zijn patiënten gemaakt. Hij zei dat hij een woning voor hen zou regelen voordat ik terugkwam uit de kliniek. Ik zou een slechte invloed op hen hebben en ze zouden beter af zijn in een kraakpand, beweerde hij. Hij zette hen tot huilens toe onder druk.'


Zijn dochters wonen desondanks nog steeds bij hem. Een van hen bezoekt de psychotherapeut nog zo nu en dan als patiënt. Adri: 'Ik vind dat erg, maar ik kan er op dit moment weinig aan doen. Die man hersenspoelt mensen.'


Hij werd door Van Steijn gediagnosticeerd met narcisme en 'neurotische trekken'. Adri: 'De psychiater in de Boumankliniek zei me dat hij nog nooit zo'n flauwekuldiagnose had gezien. Mijn probleem lag bij de alcoholverslaving.'


De 24 ex-patiënten en ex-medewerkers vermoeden dat Van Steijn lijdt aan een ernstige persoonlijkheidsstoornis in de vorm van grootheidswaanzin. Een voorbeeld daarvan vinden zij de site van Ketenzorg de Linge, de stichting van Van Steijn. Daarop wordt een indrukwekkend aantal samenwerkingsverbanden met andere zorgaanbieders genoemd.


De genoemde stichtingen blijken echter bijna allemaal op naam van Van Steijn te staan. En GGZ Altrecht, waarmee Ketenzorg de Linge pretendeert samen te werken, zegt nog nooit van Van Steijn te hebben gehoord.


Een woordvoerster: 'Er staat ook op die site dat we locaties hebben in Drenthe en Zeeland. Dat is pertinente onzin.'


De namen Anne, Coby en Adri zijn omwille van de privacy van betrokkenen gefingeerd.


---------------------


Reactie psychotherapeut Pieter van Steijn

De Volkskrant heeft Pieter van Steijn meermaals om een mondelinge reactie gevraagd op de beschuldigingen. Aanvankelijk wimpelt hij telefoontjes af met de mededeling dat hij 'even in een crisis zit met een suïcidale patiënt'. Enkele dagen later meldt een medewerkster: 'De heer Van Steijn kan nu niet praten, hij is net bij de tandarts geweest.'


Op verzoek schrijft hij de volgende dag wel een e-mail. Daarin staat dat hij altijd 'met volledige toestemming' werkzaam is geweest. Over de foute diagnoses schrijft de psychotherapeut: 'Ik ben de enige deskundige die diagnoses kan stellen en niet de patiënt zelf. Een 'na enkele minuten' diagnose heeft nooit plaatsgevonden.'


Hij beroept zich op de geheimhoudingsplicht als het gaat om vragen over patiënten die worden binnengehaald als medewerker.


Over het isoleren van patiënten van hun sociale omgeving schrijft hij: 'Indien nodig worden patiënten psychiatrisch opgenomen en tijdelijk geïsoleerd van hun familie.'


In de beschuldiging dat hij tijdens sessies schreeuwt en met spullen gooit kan hij zich 'geheel niet herkennen en vinden'.


Ook fraude wordt door Van Steijn ontkend. 'Deze ex-medewerkers zuigen uit hun duim en weten niets van declaraties af.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden