Geschiedenis in het kort

Het oude Amsterdams Historisch Museum is het nieuwe Amsterdam Museum geworden. Bezoekers beleven nu in drie kwartier een rondje geschiedenis. Van een 13de-eeuws schoentje naar een gram coke.

De trouwringen van een Amsterdams homostel. De globes van Blaeu. En een paar gram coke. Dat is onder meer te zien in Amsterdam DNA, de nieuwe vaste expositie van het Amsterdam Museum, die de bezoeker in 45 minuten door de geschiedenis van de hoofdstad moet leiden. Na een verbouwing opent het museum morgen de deuren voor de bezoekers van deze multimediale tentoonstelling.


'Het kleine rondje Amsterdam geschiedenis', noemt Paul Spies, directeur van het Amsterdam Museum, de nieuwe opstelling. Vooral bestemd voor toeristen met interesse in de stad, maar met weinig tijd. Maar ook voor Nederlands publiek moet de opstelling dienen als een introductie op de Amsterdamse historie.


Amsterdam DNA is een nieuwe stap in de koerswijziging die sinds het aantreden van Spies begin 2009 is ingezet. Het museum wil zich de komende jaren omvormen van een historisch museum tot een museum dat ook op het heden en de toekomst is gericht. De naamsverandering van het museum, dat tot januari van dit jaar Amsterdams Historisch Museum heette, was een eerste aanzet daartoe. 'Bij 'historisch' denken mensen vooral aan oude meuk', zei Spies in een eerder interview.


Ook aan de inrichting en opzet van de nieuwe vaste tentoonstelling is te merken dat het Amsterdam Museum zich aantrekkelijker probeert te maken voor een breder publiek.


Een wandhoge, rode tijdslijn (de 'rode draad') leidt de bezoeker door de expositie langs zeven tijdsperiodes in de geschiedenis van Amsterdam. Zoals de Middeleeuwen, de VOC-tijd, de Franse revolutie en de Tweede Wereldoorlog. De tentoonstelling begint met een leren schoentje uit de 13de eeuw, de periode dat Amsterdam uitgroeide van een nederzetting aan de Amstel tot een kleine stad. En eindigt in de laatste zaal over het hedendaagse Amsterdam met kleine glazen vitrines waarin drugs als cocaïne, methadon en wiet liggen.


Tussendoor wordt het verhaal van de stad - behalve door voorwerpen en schilderijen - verteld op brede, glazen schermen die in vrijwel elke ruimte haaks op de muren staan opgesteld. Ze tonen beelden van de oude stad in 3D. Bij de historische objecten staan beknopte tekstjes; 'lange lappen tekst' zijn de conservatoren nadrukkelijk verboden.


Bijzonder is dat in de muur van de expositieruimtes doorkijkjes zijn gemaakt naar de Schuttersgalerij waar sinds kort naast de 17de-eeuwse meesterwerken ook werk van bijvoorbeeld Henk Schiffmacher te bezichtigen valt. Ook kun je op de foto met een kuras (het borstgedeelte van een harnas) en kraag. Conservator Norbert Middelkoop: 'Sommige mensen vinden dat heel leuk.'


Hoopt het Amsterdam Museum met deze sterk op de beleving gerichte opstelling meer bezoekers te trekken? Spies zegt in plaats van meer bezoekers vooral andere bezoekers de collectie te willen presenteren. 'Een museum heeft een rol in de gemeenschap. Deze nieuwe benadering is niet ontstaan vanuit het oogpunt van publieksaantallen, maar vanuit de gedachte dat we voor iedereen in de gemeenschap bereikbaar willen zijn.'


Daarbij kiest het Amsterdam Museum voor korte impressies. Het doel van Amsterdam DNA is niet om alomvattend te zijn. Zo ontvangt het deel over de Tweede Wereldoorlog de bezoeker met twee contrasterende beelden: een kleine sculptuur van Anne Frank staat tegenover een muur waar groot het getal '60.000' op verschijnt, het aantal Joodse Amsterdammers die in de Tweede Wereldoorlog omkwam. 'We focussen op datgene waarvan we denken dat mensen het over 100 jaar als kenmerkend voor deze periode zullen zien', vertelt conservator Laura van Hasselt. 'De Tweede Wereldoorlog is een veel te groot verhaal, maar we willen het niet overslaan.'


Voor de tentoonstelling Amsterdam DNA zijn ingrijpende keuzes gemaakt. Niet alle topstukken zijn aanwezig. Wel zijn klassieke werken als het portret van Saskia van Uylenburgh (Rembrandt, 1633) te zien en presenteert het museum het pas gerestaureerde portret van Daniël Bernard door Van der Helst (1669). Voor bezoekers die meer willen weten, richt het museum momenteel nieuwe, meer specialistische afdelingen in. Ook verwijst het museum bezoekers voor verdieping door naar andere musea in de stad.


Amsterdam DNA bevat in totaal toch nog rond de honderd historische objecten. Echt 'beknopt' kun je dat niet noemen. Maar conservator Norbert Middelkoop zit hier niet mee: 'Als je het niet redt in 45 minuten, mag je na de koffie gewoon terugkomen.'


Amsterdam DNA, de nieuwe expositie van het Amsterdam Museum opent op 9 september 2011.


Wandelen met je App

Als onderdeel van Amsterdam DNA biedt het museum een MuseumApp aan: vier interactieve wandelroutes door het centrum van Amsterdam. Met de MuseumApp loop je van het beeld Het Lieverdje naar kraakpand Vrankrijk of langs sigarenpaleis Hajenius naar de monumentale Stadsbank van Lening. Als je zelf geen smartphone hebt, kun je er een lenen van het museum. Er zijn overigens ook papieren gidsjes.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden