Gescheiden leren biedt niet meer bescherming

HERKENBAAR voor iedereen die jong is geweest, zo beschrijft Liesbeth Wytzes (Forum, 16 juli) hoe jongeren zich voelen onder de terreur van de groep....

Je hoeft niet af te gaan op Engelse kostschoolfilms om te weten dat ook in niet-gemengde groepen terreur en angst leerlingen voor het leven kunnen tekenen. Als je maar even met een paar meisjes praat, hoor je dat je er niet uitligt omdat je op je twaalfde nog geen verkering hebt, maar omdat je je niet bij de juiste vriendinnengroep weet aan te sluiten.

Natuurlijk, het is essentieel dat leerlingen zich in de klas veilig voelen. Dat is een basisvoorwaarde voor het leren van wiskunde, talen en al die andere vakken. Maar daarbij gaat Wytzes volstrekt voorbij aan de rol van de hoofdverantwoordelijke: de volwassene, de docent voor de klas. Die moet er immers voor zorgen dat jongens niet halverwege de vraag al een antwoord schreeuwen. Het is zijn taak - samen met de ouders - ervoor te zorgen dat het leven van de puber niet wordt beheerst door onzekerheid over pukkels, beugel en bril, door de angst eruit te liggen als het met die attributen niet in orde is.

Onvermijdelijk treden in groepen jongeren, gemengd of niet, pikordegevechten op. Gevechten met winnaars, meelopers en slachtoffers. De docent kan dat niet voorkomen. Maar hij kan er wel voor zorgen dat het pikordegevecht niet de sfeer in de les bepaalt. Dat er niet gelachen wordt om de 'domme' opmerking van de leerling die in de groep niet zo goed ligt, bijvoorbeeld. Dat de leerling zich beschermd weet. Dat hij weet, dat hij voor de leraar telt, ondanks bril, beugel, pukkels of onhandig gedrag.

De praktijk is vaak anders. Docenten weten zich afhankelijk van de groep. Ze staan erbij en kijken ernaar als een leerling wordt gepest. Of ze vertonen hetzelfde gedrag als de meelopers in de groep, maken grappige opmerkingen ten koste van de slachtoffers. En zeggen in de lerarenkamer dat de gepeste het er door zijn gedrag zelf naar maakt. Leraressen (!) gaan er prat op dat ze het zo goed kunnen vinden met die rauwdouwen van jongens in de klas, en dat ze niets kunnen met 'dat groepje stille meisjes achterin'.

Sinds Margaret Thatcher wordt deze door docenten al sinds mensenheugenis gemaakte keuze ook ideologisch onderbouwd. De zwakkere leerling moet niet beschermd worden. Net zomin trouwens als de zwakkere docent door de leiding tegen zijn leerlingen of zijn collega's moet worden beschermd. Dan leert hij immers niet voor zichzelf opkomen, dan wordt hij niet zelfstandig.

En zo voeden de volwassenen een nieuwe generatie op, die niet geleerd heeft dat het de moeite waard kan zijn om voor de zwakkere op te komen. Die geleerd heeft dat je uiteindelijk alleen maar je eigen positie veilig kunt stellen, dat je nergens bescherming kunt vinden. En die dat weer overdraagt op een volgende generatie. Als ouder, en misschien ook als docent.

Waarschijnlijk op een gemengde school. Misschien op een jongens- of een meisjesschool; voor het effect maakt dat niet uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden