Gert-Jan Segers is aan zet, zo navigeert hij

Het duurde 98 dagen, maar nu is de ChristenUnie dan toch echt aan de beurt voor onderhandelingen over kabinetsdeelname. Aan partijleider Gert-Jan Segers zal het niet liggen. 'Hij heeft een enorme bereidheid om zich te verdiepen in de ander.'

ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers staat de pers te woord op het BinnenhofBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Hij komt allervriendelijkst over. De 47-jarige Gert-Jan Segers kijkt je recht in de ogen aan als hij met je praat. Hij weet zich het vorige gesprek met je nog goed te herinneren. Vraagt hoe het met je zieke partner of moeder is, ook al kom je voor een zakelijk onderhoud. Zijn persoonlijke aandacht werkt ontwapenend. Enkele cynici vermoeden politiek opportunisme. Maar de meesten noemen zijn neiging om zich in zijn gesprekspartner te verdiepen, te willen weten wat de ander beweegt, een oprechte karaktertrek.

De man op wie alle ogen nu zijn gericht voor een nieuwe formatiepoging, heeft door zijn oprechte aanpak eigenlijk geen vijanden op het Binnenhof. Zelfs mensen die inhoudelijk sterk met hem van mening verschillen, noemen hem prettig in de omgang, iemand op wie je niet snel boos wordt. Het is zijn tweede natuur om zowel binnen als buiten de politiek bondgenootschappen te sluiten die niet direct voor de hand liggen.

Zo ging de relatief rechtse ChristenUnie onder leiding van Segers een verbond aan met de linkse SP. Samen met het SP-Kamerlid Ronald van Raak streed hij begin 2015 tegen de 'vermarkting' van het publiek belang - 'drie postbodes per dag die langskomen voor een hongerloontje is niet normaal'. Segers en Van Raak hekelden vooral het individualistische denken van de hoogopgeleide D66'ers: 'De politiek gaat tegenwoordig uit van de rationele mens die alle opties op tafel heeft en zegt: ik kies wat me het beste dient. Dat is een overschatting van een deel van de samenleving', aldus Segers.

Van Raak noemt Segers 'prettig in de omgang, iemand die altijd vragen stelt. We trekken niet vaak samen op, maar Segers is iemand die overeenkomsten zoekt waar we wel kunnen samenwerken.' Hij is ook 'bereid tot het sluiten van compromissen', aldus Van Raak.

Prostitutie keuren we af

Nog zo'n onverwachte coalitie smeedde Segers in zijn strijd tegen de prostitutie: met de PvdA. De sociaal-democraten stonden altijd voor een liberale prostitutiesector, de ChristenUnie keurde prostitutie juist af. 'Elke keer als er een misstand aan de orde komt, wil de ChristenUnie direct haar moreel gelijk halen', ergerde PvdA-Kamerlid Khadija Arib zich. Maar door Segers ging de PvdA eind 2014 toch overstag. Hij wist links (PvdA, SP) en rechts (CU) te verenigen in de wens om mensenhandel aan te pakken. Een gezamenlijke initiatiefwet om hoerenlopers te straffen die hadden kunnen weten dat een vrouw onder dwang werkt, kwam zo van de grond.

'Hij is gericht op goede verhoudingen met mensen, ook al denken zij anders dan hij. En als hij een doel heeft, wil hij bondgenootschappen sluiten, dan gaat hij ervoor. Hij is een bijter, een volhouder', vat voormalig ChristenUnie-partijleider Arie Slob zijn karakter samen. 'Wat helpt: hij toont oprechte interesse in de ander. Dat maakt hem gewoon een erg aardige man, niet iemand op wie je snel boos wordt.'

Segers verlaat de Stadhouderskamer na afloop van de ontmoeting met informateur Herman Tjeenk WillinkBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ook buiten de politiek zoekt Segers samenwerking in onverwachte hoek. Midden in campagnetijd, in februari dit jaar, ging hij in debat met atheïst en tv-maker Arjen Lubach over de rol van godsdienst in het openbare leven. In een uitverkochte kerk liet Segers zich geselen door de populaire VPRO-presentator: 'Als een leraar vertelt dat tien plus tien twintig is en een halfuur later het verhaal over Jona in de walvis als dezelfde natuurkundige waarheid presenteert, is dat erg gevaarlijk. Je moet niet doen alsof dat hetzelfde waarheidsgehalte heeft', aldus Lubach.

Segers vindt zo'n discussie mooi. 'Ik zou je iets meer twijfel over je eigen overtuiging gunnen', zei hij tegen Lubach. De presentator zegt achteraf over zijn ontmoeting met de CU-voorman: 'Ik ben het in de basis oneens met hoe hij denkt dat het leven in elkaar steekt. Maar hij laat wel ruimte voor ieders mening. Hij is van de categorie van mijn christelijke grootouders: hij doet geen vlieg kwaad, ook al hangt hij in mijn ogen iets waanzinnigs aan.'

Stevige secondant: Carola Schouten

Segers zit nog relatief kort in de Tweede Kamer – vijf jaar – en neemt geen ruime ervaring in onderhandelen mee. Maar wel een sterke secondant: Carola Schouten. Zij is niet alleen financieel sterk onderlegd, maar heeft ook een politieke neus. ‘Ze kan een wedstrijd lezen, kent het politieke spel, kan een paar stappen vooruit denken’, zegt Slob, die samen met Schouten onderhandelde voor de deelakkoorden met kabinet Rutte II. Door deze ervaring kent zij de onderhandelaars Rutte en Pechtold en hun secondanten bovendien al goed.

Iedereen heeft vrijheid van godsdienst

Hoewel hij zoekt naar overeenkomsten tussen hemzelf en zijn gesprekspartners, heeft hij een paar rotsvaste principes waar hij niet van afwijkt, ook niet na een pittige discussie. De christelijke waarde 'behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden' is diep in hem verankerd en leidend voor zijn handelen. Godsdienstvrijheid, ook voor moslims dus, is nog zo'n principe waar hij niet van zal afwijken.

'Segers heeft duidelijke opvattingen en staat waarvoor hij staat. Hij heeft een groot rechtvaardigheidsgevoel en voelt het als een opdracht om het recht te bevorderen', zegt Arie Slob. 'Opkomen voor zwakkeren hoort daarbij, ja zeker. Maar wel met een dosis realisme. Je kan de Nederlandse samenleving niet overal mee belasten.'

Zo wil hij dat Europa vluchtelingen humanitair opvangt, maar vindt hij dat er niet voor iedereen plek is. Ook kan hij een heel eind meegaan met de analyse van PVV-leider Geert Wilders over de 'donkere kanten van de islam', maar haakt hij af zodra Wilders 'geen onderscheid maakt tussen vrijheidslievende moslims en mensen die onze ideologische tegenstander zijn'. Het is een diep gevoelde opvatting, die niet erg afwijkt van die van VVD-leider Mark Rutte en D66-voorman Pechtold.

Ook in het integratiedebat heeft hij overeenkomsten met VVD, D66 en CDA. Nieuwkomers dienen wat hem betreft de rechtstaat en de vrijheid van godsdienst en seksuele geaardheid in Nederland te respecteren. 'Als dan een christen, ex-moslim of homo bedreigd wordt in een azc, dan moeten we direct een streep trekken.'

Gert-Jan Segers kan niet om de pers heenBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

We blijven tegen stervenshulp

Hij botst inhoudelijk vooral met andere partijen op medisch-ethisch vlak. Stervenshulp bij een doodswens na een 'voltooid leven'? Dat is een besluit dat elk individu zelf mag maken, vindt D66. Ook de VVD neigt daarnaar. De overheid zou deze stervenshulp moeten faciliteren. Maar Segers is er ten diepste van overtuigd dat de gemeenschap ervoor moet zorgen dat gezonde ouderen niet kiezen voor een vrijwillig levenseinde. We hebben volgens hem geen stervensbegeleiders, maar levensbegeleiders nodig.

Lubach: 'Hij is vasthoudend in zijn principes. Het komt ook door zijn geloof. Je sluit geen compromis met het geloof. Veel andere politici hebben onderhandelbare visies. Zij kunnen tot op zekere hoogte draaien, buigen, maar hij niet. Zijn geloof maakt hem minder flexibel. Een akkoord over voltooid leven kan hij bijvoorbeeld niet sluiten, omdat dit onvergeeflijk is in zijn achterban.'

Dat geldt in mindere mate ook voor andere medische ethische thema's. Zo heeft Segers' achterban dubbele gevoelens over abortus en de NIPT-test, waardoor een zwangere vrouw weet of ze een kind met het Down-syndroom verwacht. De gedachte van Segers en de zijnen is dat onvolmaaktheid bij het leven hoort. Dat poets je niet weg, maar omarm je. Een Down-kind is dus welkom; geen last die je moet aborteren.

Toch valt er met Segers te praten over deze zaken. Hij is geen voorstander van abortus, maar hij en zijn achterban zijn wel gevoelig voor slachtoffers van mensenhandel of verkrachting, die abortus als een enige uitweg zien. Ook heeft hij naar eigen zeggen 'gemengde gevoelens' over euthanasie voor mensen die ondraaglijk lijden. 'Hij kan zich erg invoelen in het leed van anderen', zegt Jonathan van der Geer, een van zijn naaste medewerkers op het Binnenhof. 'Er is een enorme bereidheid om zich te verdiepen in de ander.'

Dezelfde ambivalentie hanteert Segers als het gaat om inkomenspolitiek en gelijkheid van mannen en vrouwen. Ja, hij vindt dat eenverdieners niet benadeeld moeten worden door de belastingsdienst; een huisvrouw die thuis voor de kinderen zorgt is prima. Tegelijk heeft hij zelf wel een werkende vrouw (docente Rianne). Bij zijn keus om partijleider te worden in 2015, woog de stem van zijn vrouw en drie dochters zwaar.

'Voordat hij zijn keuze maakte, kwam hij met zijn vrouw op bezoek om te vragen hoe wij dat deden, dat vond ik mooi', zegt voormalig CU-leider Arie Slob. 'Zijn gezin is zeer belangrijk voor hem, hij heeft de keuze voor het partijleiderschap alleen gemaakt na hun instemming.'

CV Gert-Jan Segers (Lisse, 9 juli 1969)

1988-1994 Politieke Wetenschappen aan de universiteit Leiden
2000-2003 Arabische taalles
1994-1999 Beleidsmedewerker RPF-fractie Tweede Kamer
1999-2000 Medewerker Radio 1, Evangelische Omroep
2000-2007 Coördinator christelijk toerustingscentrum te Caïro (Egypte), namens de Gereformeerde Zendingsbond.
2007-2008 Wetenschappelijke studie in Washington (VS).
2008-2012 Directeur Groen van Prinstererstichting, wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie.
2012-heden Lid Tweede Kamer namens de ChristenUnie, sinds november 2015 als fractievoorzitter. Segers is getrouwd en heeft drie dochters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden