Gerrit Zalm zag de politieke dood in de ogen

De VVD was eerst diep teleurgesteld, toen weer vol hoop, maar moest aan het einde van de avond inzien dat de zetelwinst tegenviel....

    Toevoeging: Gerrit Zalm is donderdagochtend opnieuw gekozen tot fractieleider van de VVD. Zijn fractie staat unaniem achter hem, bleek tijdens de fractievergadering.
VVD-leider Gerrit Zalm zit aan het begin van de avond op het puntje van zijn stoel naar de televisiebeelden te kijken met zijn vrouw Lidia, het campagneteam en de top van de lijst. De zenuwen gieren hen door de keel als het getal van 25 zetels doorkomt. Zijn omgeving voorziet hem van peptalk: let maar op, het gaat omhoog.

Even later stijgt het inderdaad en de partijtop beslist: het zal feest zijn. Om kwart over tien nadert Zalm met zijn gevolg de zaal van discotheek Brothers, waar de stemming uitgesproken mat is. Maar in het publiek beginnen mensen van het partijbureau de eerste confetti omhoog te spuiten. Dan zwelt de muziek aan en op het balkon spreidt Zalm met een grote glimlach zijn armen.

Als hij eindelijk op het spreekgestoelte staat, straalt hij als een gladiator. Simply the best van Tina Turner knalt door de geluidsboxen. Zalm heeft de politieke dood in de ogen gezien, maar het zeteltal ging omhoog. Weg zijn de zenuwen. 'Zelfs toen er vanavond een peiling doorkwam met 24 zetels, bleven mensen vertrouwen in de partij en in mijn persoon houden.'

Zalm geeft toe, hij had graag meer zetels gewild. Hij wijt het aan de nek-aan-nekrace. 'Zoals het er nu naar uitziet, komt er geen CDA/VVD-coalitie. Maar de avond is nog lang.' Heel lang, want op dat moment zakt de VVD op het videoscherm achter hem van 28 naar 27. Maar Zalm voelt zich in de winning mood en zegt met een schalkse blik: 'Dat kunnen we wel hebben hè?' Hij blijft met beide benen op de grond. 'We moeten ons voorbereiden op een rol in de oppositie, ook daar zullen we vechten voor de belangen van Nederland!'

Johan Remkes, die zich vanavond ook begint voor te bereiden op vier jaar oppositie, debiteert: 'We zaten in de lift omhoog naar de vijfde verdieping, maar bleef steken op de derde.'

Eerder op de avond wordt VVD-minister Hans Hoogervorst ingezet om de eerste publieke klap uit te delen. Na de verwachting van zes zetels winst, is het even slikken als die slinkt. Hoogervorst belt met zijn mobieltje de partijtop om de eerste soundbite bij te stellen. De boodschap is duidelijk: 'We zijn teleurgesteld en slachtoffer van de nek-aan-nekrace. Gerrit Zalm heeft een fantastische campagne gevoerd en natuurlijk blijft hij zitten!' Luid gejuich in de zaal.

VVD-erelid Hans Wiegel worstelt zich met een biertje door de menigte. Hij krijgt een déjà vu. Hij wijst op de uitslag van 1977, toen CDA en PvdA gingen onderhandelen en er niet uitkwamen. 'Er zijn nog steeds andere coalities mogelijk. '

De jojoënde uitslagen domineren in de eerste uren van de avond de stemming. De winst uit de exitpoll van De Hond wordt gelaten in ontvangst genomen. Plus zes, daar tekenen ze voor, hoewel de gedroomde meerderheid met het CDA niet in beeld komt. Het Bunnikse VVD-lid Marieke van der Kolk, nog optimistisch om zeven uur: 'Die vier zetels gaan de strategische stemmers er nog bij plussen, let op!' Maar de strategen in het electoraat laten zich meesleuren in het verpulverende tweegevecht tussen CDA en PvdA. Van der Kolk, twee uur later. 'We gaan de oppositie in en komen groter terug. Maar mijn avond is nu wel verpest.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden