Gerrit Zalm morrelt verder

'De VVD zal nooit, maar dan ook nooit in een kabinet stappen dat morrelt aan de hypotheekrente-aftrek.' Aldus Gerrit Zalm in de campagne voor de verkiezingen in januari....

Toch is het niet vreemd dat juist de VVD de hypotheekrente-aftrek aanpakt. Klassiek is het voorbeeld dat Nixon de vrede tekende met Rood China; elke Democraat zou het verwijt gekregen hebben dat hij een communistenvriend was, maar Nixon kon daar niet van verdacht worden. Dus is de VVD nodig om de hypotheekrente-aftrek aan te pakken, zoals omgekeerd de PvdA nodig was voor ingrepen in de Ziektewet.

Overigens kun je best vraagtekens zetten bij de vorm die het morrelen aan de aftrek nu krijgt. Andere plannen, zoals die om de aftrek te beperken boven een bepaalde hoogte van de hypotheek of een bepaalde hoogte van het inkomen, hebben als voordeel dat ze simpel en transparant zijn. Het uitvoeren van dergelijke plannen vereist geen lastige oordelen. Maar dit plan is er bij uitstek een dat ongelofelijk veel ambtelijke rompslomp en juridische haarkloverij met zich mee brengt. Er komt door maatregelen zoals deze namelijk steeds meer verschil tussen wat verschillende mensen aan belasting moeten betalen die in hetzelfde soort huis wonen met dezelfde hypotheek en hetzelfde inkomen, een verschil dat alleen het gevolg is van een verschil in voorgeschiedenis. De een heeft drie ton hypotheek en trekt de rente geheel af, de buurman mag slechts de helft af trekken. Dat komt omdat de buurman eerder eigenaar was van een kleiner huis, dat met winst had verkocht, en van de opbrengst zijn studieschuld had afgelost.

Je hoeft niet lang te denken om de juridische procedures te zien hangen. In feite is dat al begonnen onder Paars (ook toen was onder Zalm de aftrek niet heilig, ook toen is er door de VVD gemorreld). Toen is namelijk besloten dat een verhoging van de hypotheek alleen aftrekbaarheid oplevert als die verhoging direct gebruikt wordt voor groot onderhoud. Dus als iemand eerst zijn huis opknapt, rood gaat staan bij de bank, aanschaf van kleding en meubels uitstelt, niet op vakantie gaat, en een half jaar later besluit dat het toch niet te voorkomen valt om de hypotheek te verhogen, dan rekent de fiscus dat niet meer goed! Immers de hypotheek is dan niet meer direct gekoppeld aan het groot onderhoud.

Ik zeg niet dat dat onbillijk is, maar het levert wel veel gedoe op, en behoorlijk arbitraire grenzen. Er zijn inmiddels hele rechtzaken over gevoerd. Als iemand diverse kleine kosten voor groot onderhoud wil financieren met een hypotheek, dan mag dat alleen als het geld van de hypotheek op een aparte bankrekening is gestort; is iemand zo onvoorzichtig geweest om het geld te laten storten op zijn salarisrekening en daarvan groot onderhoud te plegen, dan vindt de fiscus dat niet uitgesloten kan worden dat de hypotheek mede gebruikt is voor consumptieve uitgaven: weg aftrek.

Deze nieuwe maatregel gaat hetzelfde gedoe opleveren. Iemand verkoopt zijn huis met winst, en betaalt daarvan oude schulden af. Hij gaat vervolgens bij Artsen zonder Grenzen in Afrika werken, en komt jaren later terug in Nederland. Hij koopt een huis, en krijgt 100 procent hypotheek. Toch mag hij niet alles aftrekken, want die oude overwinst achtervolgt hem. Met andere woorden: hoe lang mag de tijd zijn tussen winst op verkoop van een huis, en de aanschaf van een nieuw huis? Ik zou denken dat de wetgever dat het beste direct vast kan leggen; een periode van bijvoorbeeld drie jaar lijkt me billijk.

Een andere voetangel hebben de informerend partijen zelf al bedacht. Je mag de overwinst wel gebruiken om je nieuwe huis in te richten. Afgezien van de vraag hoeveel maanden na de verhuizing een nieuw bankstel nog als inrichting bij verhuizing geldt: wat is inrichting? Een tv? Een tweede tv? Een computer? Een duur schilderij?

Verder blijft het toch gek dat overwaarde die besteed wordt aan een zwembad bij je nieuwe huis geen probleem is, terwijl het aflossen van studieschuld dat wel is. Thom de Graaff, die gaat proberen de ambtenarij terug te dringen, heeft zijn eerste grote tegenvaller te pakken.

De hypotheekrente-aftrek is en blijft een systeem dat meer uitdeelt aan mensen naarmate ze een hoger inkomen hebben. Daar schuilt het echte probleem. Het nu voorliggende voorstel doet daar niets aan, en is daarom niet ideaal. Toch is het maar beter om dit voorstel snel te accepteren, omdat het betekent dat het van nu af aan kennelijk niet meer taboe is om te praten over de hypotheekrente-aftrek. En dan komt er hopelijk ooit een moment dat politiek Den Haag het gek gaat vinden dat Herman Heinsbroek twintig keer meer daarvan profiteert dan de bakker op de hoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden