Gepromoveerd met tien pagina's

Proefschriften over kernenergie en geneeskunde, maar ook over bordelen en de vraag of een meisje zich mag laten kussen. De tentoonstelling Hora est!...

Twaalf vitrines in de uitleenzaal vertellen over verschillenin universiteit en onderwerp en tonen dissertaties van bekendewetenschappers. In korte begeleidende teksten wordt bijvoorbeeldverteld dat in de 16de eeuw veel materiaal verloren ging omdatproefschriften niet hoog in aanzien stonden.

De honderdduizend Nederlandse proefschriften die deUniversiteit Leiden bezit, zijn vrijwel allemaal gecatalogiseerd.Er zijn niet alleen documenten van gerenommeerde universiteitenals Amsterdam en Leiden, maar ook van opgehevenhoger-onderwijsinstellingen als Franeker en Harderwijk.

De half miljoen buitenlandse dissertaties zijn lang nietallemaal geordend. Door het gebrek aan goede catalogisering dookpas vorig jaar het Nobelprijswinnende proefschrift van MarieCurie uit 1903 op. In honderd jaar had nooit iemand eraan gedachtte kijken naar een manuscript onder haar meisjesnaam Sklodowska.

Naast het proefschrift van Curie doken vorig jaar werken opvan andere bekende wetenschappers als Albert Einstein, Max Weberen Luigi Pirandello. Sommige dissertaties, zoals die van RobertOppenheimer, zijn in geen enkele andere universiteitsbibliotheekaanwezig. Al deze proefschriften zijn op de expositie te zien.

De tentoonstelling toont ook uitersten: bijvoorbeeld inlengte. Begin vorige eeuw promoveerde de dichter J. C. Bloem opeen aantal losse stellingen. Zijn dissertatie telde nog geen tienpagina's. Nicoline van der Sijs had in 2001 meer dan elfhonderdpagina's nodig om de doctorstitel binnen te halen. De Leidseprofessoren vonden dit wat te veel van het goede en beslotendaarom in 2004 tot een maximum van honderdduizend woorden.

De tentoonstelling geeft op een luchtige manier een overzichtvan geschiedenis, veranderingen en verschillen tussenproefschriften in de laatste vijf eeuwen. Groot is de expositieniet; de twaalf vitrinekasten zijn in een half uur bekeken. Debegeleidende teksten vertellen het verhaal, de inhoud van dewerken achter het vitrineglas blijft voor het publiek verborgen.

Koen Hilferink

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden