ProfielCorinne Ellemeet

Gepolijste jonkvrouw probeert de abortuswetgeving te moderniseren

Donderdag bespreekt de Kamer het voorstel van Corinne Ellemeet (GroenLinks) en Lilianne Ploumen (PvdA) over het verstrekken van de abortuspil door de huisarts. VVD en D66 steunen het voorstel. Na veertig jaar windstilte is dit het tweede voorstel om de Nederlandse abortuswetgeving te moderniseren dat de Kamer dit jaar behandelt. Wie is Corinne Ellemeet, die bij beide voorstellen betrokken is?

Gijs Herderscheê
Corinne Ellemeet (Groenlinks) tijdens de stemmingen in de Tweede Kamer over het initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van Wet afbreking zwangerschap in verband met het afschaffen van de verplichte minimale beraadtermijn.  Beeld Freek van den Bergh
Corinne Ellemeet (Groenlinks) tijdens de stemmingen in de Tweede Kamer over het initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van Wet afbreking zwangerschap in verband met het afschaffen van de verplichte minimale beraadtermijn.Beeld Freek van den Bergh

Corinne de Jonge van Ellemeet (1976) is twee jaar lid van de Tweede Kamer als ze kennismaakt met de schizo­frenie van het politieke bedrijf. ‘Lachend tachtig’ heet de visie die ze voor GroenLinks op de ouderenzorg heeft geschreven. Ellemeet stelt voor dat geriaters – artsen gespecialiseerd in ouderenzorg – over de zin en risico’s overleggen met 70-plussers en hun dokter als een ingreep overwogen wordt. Een storm van kritiek zwelt aan. Het tv-programma EenVandaag wijdt er een uitzending aan met Jan Slagter van omroep Max: ‘Wie zijn jij en ik om te bepalen dat iemand van 85 geen nieuwe heup mag?’ Tot de dag van vandaag wordt Ellemeet op sociale media verweten dat zij de ouderen zorg wil ontzeggen. Maar als haar stuk in de Kamer wordt besproken zijn andere fracties veel minder kritisch, zelfs lovend. Niemand wil overbehandeling van ouderen.

Bedenktijd

De ophef buiten schaadt haar werk in de Kamer niet. Van links tot rechts sluit ze bondjes. Met de SGP een initiatiefwetsvoorstel over beperking van de markt in de zorg. Met de VVD over de invloed van zorgverleners op hun werk. Met de PvdA om de abortuspil ook door de huisarts voor te laten schrijven. Het laatste krijgt vaart nu Rutte IV geen blokkade opwerpt.

Het seculiere deel van de Kamer ziet zijn kans. Een voorstel van oud-­D66-Kamerlid Pia Dijkstra over het afschaffen van de verplichte bedenktijd voor een abortus krijgt in de Kamer een ruime meerderheid. Ingediend door D66 sluiten VVD, PvdA en GroenLinks zich aan. Kort daarna staat het voorstel over de abortuspil van PvdA en GroenLinks op de agenda. Op het eerste gezicht vreemd dat de vier partijen die samen optrekken over de bedenktijd dat hier niet doen. Naar verluidt is Ellemeet vergeten hen uit te nodigen als mede-indiener. Dat lijkt een beginnersfout; hoe meer partijen meedoen, des te groter de kans op een meerderheid. Op het laatste moment haken D66 en VVD aan.

Binnen GroenLinks is Ellemeet uitgegroeid tot een grote speler. Drie keer staat zij op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. In 2012 als GroenLinks maar vier zetels haalt op een kansloze negende plek. Maar als ze vier maanden invalt voor zorgwoordvoerder Linda Voortman, valt ze op tijdens de begrotingsbehandeling van VWS. Het lijkt alsof zij heel andere dingen verkondigt dan Voortman, maar het was de presentatie. Voortman is bij de FNV gepokt en gemazeld in de klassenstrijd, terwijl Ellemeet gepolijster opereert.

Jonkvrouw

Debatteren leert ze bij het Amsterdamse dispuut Unica als ze geschiedenis studeert – een vrijzinnig, intellectueel gezelschap. Vanouds een nest van politici, zoals Maarten van Traa, intellectuelen als Ivo Schöffer en dichters als Herman Gorter en dichter des vaderlands Lieke Marsman. Ellemeet woont een tijdje op het dispuutshuis Reguliersgracht 34 en schopt het in 1997 tot ‘koning’ – voorzitter.

Ze groeit op in Wassenaar, ging naar het Rijnlands Lyceum, en met een beurs twee jaar naar een internationale school in Italië – terwijl een paar kilometer verderop Joegoslavië in een burgeroorlog uiteenvialt. ­Tijdens de studie geschiedenis gaat Ellemeet een jaar naar de VS. In deze jaren ontmoet Ellemeet haar partner Wouter Veraart (1971), inmiddels hoogleraar rechten aan de VU. Met hem krijgt zij twee zoons.

Ellemeet is een jonkvrouw en staat daarmee in een traditie. Haar grootvader was vice-admiraal, haar overgrootvader generaal-­majoor en een nog verdere voorvader eind 19e eeuw lid van de provinciale staten Zeeland en lid van de Eerste Kamer. Zelf gaat ze na haar studie op het ministerie van Volksgezondheid aan de slag waar de Zorgverzekeringswet in de steigers wordt gezet en vervolgens voor de gemeente Amsterdam waar ze te maken heeft met wethouder Lodewijk Asscher. Maar de ambtenarij is niet haar stiel. Er volgen banen bij cultureel centrum de Westergasfabriek in Amsterdam en de Natuur- en Milieufederaties.

Verkiezingen

In 2017 wordt Ellemeet wel verkozen tot Kamerlid. Ze laat zich voortaan Ellemeet noemen in plaats van de Jonge van Ellemeet, zoals ook anderen met een dubbele naam, en ontpopt zich als steun van Jesse Klaver. Dat maakt haar nummer twee op de lijst bij de verkiezingen in maart 2021.

De verwachtingen zijn hooggespannen na overwinningen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Acht zetels in de senaat is een troef bij de formatie, verwacht GroenLinks. Ellemeet zal dan de rechterhand zijn van Klaver. Tot in de puntjes bereidt ze zich voor. Maar de verkiezingsnederlaag is een klap op de ziel. Van de veertien zetels blijven er maar acht over. Bij de eindeloze formatie staat GroenLinks uiteindelijk buitenspel.

Waar zij zich eerder met de ordening in de zorg bezighield, richt Ellemeet zich nu op medisch-ethische kwesties. Lang dacht ze dat de strijd om het recht op abortus door de generatie van haar moeder gestreden was, maar die wetgeving blijkt wat haar betreft nog voor verbetering vatbaar. De verplichte vijf dagen bedenktijd voorafgaand aan een abortus werd ooit ingevoerd als politiek compromis om abortus te legaliseren, maar wordt nu vooral als bevoogdend gezien. De abortuspil om een ongewenste zwangerschap in een vroeg stadium af te breken zou ook door de huisarts voorgeschreven kunnen worden, die nu ook de nazorg levert.

Drie keer Corinne De Jonge van Ellemeet

Over de afschaffing van bedenktijd bij abortus: ‘Eindelijk lijkt er een doorbraak te zijn op gebied van abortuswetgeving in Nederland. Morgen behandelen we de initiatiefwet (D66, GL, PvdA en VVD) schrappen beraadtermijn en binnen 2 weken de initiatiefwet abortuspil bij huisarts (GL, PvdA). Fingers crossed!’ (Twitter, 26 januari 2022)

Ellemeet speelde in 2019 een cruciale rol bij het vertrek van Zihni Özdil uit de GroenLinks-fractie. Özdil pleitte voor afschaffing van het leenstelsel voor studenten, terwijl de partij nog niet zover was. Tijdens een gesprek daarover met Jesse Klaver poogde Özdil dat (vergeefs) op te nemen met zijn telefoon. Later vertelde hij dat aan Ellemeet die hij als vertrouwenspersoon zag. Maar zij lichtte Klaver in, die er een vertrouwensbreuk met Özdil in zag. Özdil voelde zich verraden. Hij gaf zijn Kamerzetel op.

Over haar voorstel voor ouderenzorg: ‘70 procent van alle patiënten in een ziekenhuis is ouder dan 70 jaar. wat ik graag wil is dat geriaters voortaan standaard betrokken worden bij het behandelen van oudere patiënten in een ziekenhuis.’ (Uitzending EenVandaag, 11 februari 2019)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden