Analyseuitvoering coronasteun

Geplaagde Belastingdienst en UWV moeten ook nog coronasteun uitvoeren: gaat dat wel goed?

De miljardensteun aan bedrijven op de juiste plek krijgen, het is een zware taak die de Belastingdienst en UWV erbij krijgen. Terwijl beide organisaties zich voor de coronacrisis al vertilden aan hun taken.

Beeld ANP XTRA

‘Het wordt een enorme klus.’ Alle ambtenaren zeggen het elkaar woensdag gelaten na. ‘Er wordt met man en macht aan de uitvoering gewerkt.’ De uitvoering van het economische noodpakket dat het kabinet dinsdagavond aankondigde, wordt voorzichtig gezegd ‘een uitdaging’ voor de overheid. Voorlopig geldt bij alles: snelheid gaat even boven zorgvuldigheid. 

Het is ironie ten top: de Tweede Kamer was net een onderzoek gestart naar de aanhoudende problemen bij het UWV en de Belastingdienst − de uitvoeringsorganisaties die zich in de afgelopen jaren opzichtig vertilden aan de taken die hen werden opgedragen. 

En dan krijgen juist deze diensten een opdracht die zijn weerga niet kent. Dat lijkt vragen om nieuwe problemen. En, gezien de aard van de regelingen, mogelijk pogingen van burgers en bedrijven om er misbruik van te maken in de zucht naar ‘gratis geld’.

Kluif

Uitkeringsdienst UWV krijgt de grootste kluif. De afgelopen dagen kon de overheid de aanvragen voor werktijdverkorting al niet meer aan. Die liepen op van zeventienhonderd vorige week naar 78 duizend op dinsdag. Die regeling is stopgezet, het UWV mag een nieuwe opzetten. Dat wordt de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud, NOW. Hierbij neemt de overheid de loonbetaling van bedrijven in nood grotendeels over.

‘Die wordt veel simpeler’, laat een woordvoerster hoopvol weten. Bedrijven, ook uitzendbureaus, die sinds 1 maart minimaal 20 procent van hun omzet kwijtraakten, kunnen drie maanden een vergoeding van de loonsom vragen. Die kan oplopen tot 90 procent. 

De vergoeding moeten de werkgevers dan zelf aanvullen tot het volledige loon. Het gaat om de loonsom, dus de regeling geldt voor alle werkers met een contract – vaste baan, tijdelijke baan, flex of nulurencontract. De regeling kan met drie maanden worden verlengd. Het kabinet raamt de kosten op zo’n 10 miljard euro per kwartaal. 

Complex

Belangrijk voor de snelheid: het gaat om voorschotten. Pas achteraf wordt gecontroleerd of het correct is gegaan. Het kabinet noemt dat ‘uitvoeringstechnisch complex’, maar het kan niet anders, want snelheid is nu ook van belang. Het UWV hoopt dat het loket binnen twee weken open kan als de systemen zijn afgesteld.

Dan de gemeenten. Die krijgen de zorg voor zelfstandigen die nu brodeloos zijn, bijvoorbeeld in de culturele sector en de horeca. Die sectoren zijn door het kabinet vrijwel gesloten. Ook hier geldt: eenvoud boven alles. De gemeenten moeten hen de komende drie maanden snel, zonder administratieve rompslomp en terugbetalingsplicht, een uitkering geven tot het sociaal minimum, van maximaal 1.500 euro per maand. 

Ook moeten er veel sneller leningen van maximaal 10 duizend euro beschikbaar komen om minibedrijfjes van zelfstandigen zonder personeel overeind te houden.

Het ministerie van Sociale Zaken werkt met de gemeenten aan een regeling en durft nog niet te zeggen hoe die precies uitpakt. Ook de kosten zijn ongewis. Gemeenten krijgen om te beginnen 250 miljoen. De kosten van de uitkeringen raamt het kabinet op 2 miljard euro, plus 2 miljard voor het bedrijfskapitaal. 

Snelheid

Ook voor zzp’ers en andere ondernemers in moeilijkheden kondigde het kabinet een gift van 4.000 euro aan. Het gaat om bedrijven die in acute problemen zijn gekomen. Het kabinet noemt schoonheidssalons en anderen die in zwaar weer belanden vanwege de afstandseis van 1,5 meter. De regeling wordt nog uitgewerkt, maar ook hier zal snelheid bij het uitwerpen van de reddingsboei boven alles gaan.

Ook zorgen over de Belastingdienst zijn bij voorbaat gerechtvaardigd. Die was tot vorig week maandenlang in het nieuws door de problemen rond de uitvoering van de kinderopvangtoeslag. Nu mag de dienst een hele reeks nieuwe maatregelen uitvoeren. 

Opnieuw stelt het kabinet snelheid boven zorgvuldigheid. Ondernemers die uitstel van belastingbetaling vragen, krijgen die meteen. ‘Individuele beoordeling van het verzoek vindt later plaats.’

Niet rustiger

De afdeling toeslagen krijgt het ook niet rustiger. Hoewel de kinderopvang voor de meeste ouders is gesloten, vraagt het kabinet ouders de rekening toch volledig te betalen om de sector overeind te houden. Dat is ook in het eigenbelang van de ouders: het recht op opvang blijft dan bestaan. 

Maar een deel van de rekening bestaat uit een eigen bijdrage. ‘De inzet van het kabinet is om deze kosten zoveel mogelijk te compenseren’, liet het kabinet begin deze week weten. Op de vraag hoe dat moet, wist niemand woensdag nog een antwoord. 

Kabinet toont diepe zakken
Met een niet eerder vertoond pakket aan rigoureuze steunmaatregelen hoopt het kabinet de nationale economie in elk geval drie maanden lang door de coronacrisis te slepen.

Naar de kapper tijdens de coronacrisis
Even leken kapsalons vanwege het coronavirus dicht te moeten, maar de overheid acht dit niet noodzakelijk. En dus knippen kappers door, terwijl klanten anderhalve meter afstand houden. ‘Voor vanmiddag zitten we zelfs helemaal vol.’

Recessie bijna onontkoombaar, maar overheden kunnen de klap verzachten
De beurzen blijven inleveren en de economie zal krimpen. De overheden kunnen alleen nog proberen de schade te beperken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden