George Michael (1963 - 2016): popster die zijn eigen imago ontsteeg

De Britse zanger George Michael is op 53-jarige leeftijd overleden. Hij stierf thuis, aldus zijn publicist. Volgens zijn manager Michael Lippman werd een hartprobleem hem fataal. Als een rode draad in zijn succesvolle carrière liep de drang naar ontwikkeling, onafhankelijkheid en volwassenwording.

Beeld anp

George Michael (geboortenaam: Georgios Kyriacos Panayiotou) bevond zich de afgelopen jaren in een positie waarbij hij door successen in het verleden kon doen waarin hij zin had zonder zich te hoeven meten met een jongere generatie. De gesettelde superster, die behaaglijk warm geruggesteund door een groot orkest croonend over het podium schuifelde en zijn dansers had ingeruild voor de sidekick voor het idool op leeftijd: de barkruk.

De Britse zanger zat enkele jaren geleden midden in zijn Europese Symfonicatournee waarin hij big band-versies van zijn eigen nummers speelde, toen hij plotseling ten prooi viel aan een zeer ernstige longontsteking. Hij overleefde die ternauwernood.

Gesettelde superster

George Michael, die als megaster in de loop van zijn carrière tientallen miljoenen platen verkocht, combineerde een prettige distantie tot showbiz met een persoonlijke eerlijkheid die ver te zoeken is in een wereld waar imago de werkelijkheid overtroeft.

Toch maakte imago voor de jonge George Michael, vooral in de jaren tachtig met Wham!, vijftig procent uit van het succes van de band. De andere vijftig procent werd gevormd door hyperaanstekelijke briljante liedjes die voor altijd in de popcanon zitten gebeiteld, zoals Wake Me Up Before You Go-Go, en Everything She Wants. Last Christmas heeft zelfs een plekje in de kerstliedjescanon verworven.

Samen met Andrew Ridgeley zette Michael in zijn Whamliedjes en -video's een wereld neer waarin de jongens snel maar betrouwbaar zijn en de meisjes meer vrolijk dan sexy. Wham was Club Escolette waar de schrale bierlucht was vervangen door een vanille luchtverfrisser. Voor meisjes vervulde Michael, lang voordat zijn geaardheid betwist zou worden, de rol van tienersekssymbool en voor MTV de leverancier voor op maat gesneden pop voor een nieuwe beeldgeneratie.

In 1986 besloot Michael, ontevreden over zijn tienerimago, solo te gaan. Hij wilde een volwassener publiek bereiken. Careless Whisper, opgenomen toen hij officieel nog in Wham! zat, was de eerste in een reeks hits. Met achtereenvolgens A Different Corner, I Want Your Sex, en Faith werd Michael een van de meest gedraaide artiesten van de jaren tachtig en negentig. In zijn eentje en met Wham! heeft hij wereldwijd meer dan 100 miljoen platen verkocht, kwam op de veertigste plaats terecht van Billboards-lijst van meest succesvolle artiesten aller tijden en scoorde negen nummer één hits in Nederland.

De tekst gaat verder onder de video.

George Michael in 2004. Beeld epa

Michael droeg zijn popidoolimago onwennig. Hij weigerde, tot ongenoegen van zijn platenmaatschappij Sony, zelf te figureren in de video's voor zijn tweede album en liet een cast van supermodellen het werk doen in de video van Freedom! Michael zelf zingt in dat nummer over zijn supersterrenstaus: 'Heaven knows I was just a young boy/ Didn't know what I wanted to be. I was every hungry schoolgirl's pride and joy/ And i guess it was enough for me.' Aan het eind van de clip vliegen de symbolen van zijn vorige album Faith - het leren jasje de jukebox, de gitaar - in de fik. Verleden afgewezen, voor de tweede maal.

Ondertussen raakte de zanger in 1993 met zijn platenmaatschappij Sony verwikkeld in een van de hevigste financiële geschillen in popmuziek. Michael wilde onder het bindende contract uit dat hij als onwetende 18-jarige knul had ondertekend. De uitspraak viel in het nadeel uit van de zanger die van Sony niet bij een andere maatschappij platen mocht maken. Dan maar niets, dacht de zanger en hij nam vijfeneenhalf jaar lang officieel geen nummers op. Er werd een regeling getroffen en in 1996 kwam Older uit bij Virgin. In 2003 tekende hij een nieuw contract bij Sony.

De rechtszaak tegen Sony was een concrete illustratie van Michaels voortdurende artistieke strijd. In zijn carrière loopt als een rode draad een drang naar ontwikkeling, onafhankelijkheid en volwassenwording. Aan zijn albumtitels alleen al kun je het aflezen. Faith, Listen Without Prejudice, Older en Patience. Michael probeerde altijd in een popcontext daadwerkelijk iets eerlijks en zinnigs te zeggen, ook al was het op een dansbeat, en hitparadefähig. Hij bezong de voordelen van anonieme seks in Fast Love en schilderde Tony Blair af als het schoothondje van George W. Bush in Shoot the Dog.

In beeld: George Michael (1963-2016)

George Michael overleed op 53-jarige leeftijd. Volgens zijn manager werd hartfalen hem fataal. Bekijk hier de fotoreeks over een van de meest gedraaide artiesten van de jaren tachtig en negentig.

Mens met sterrenstatus

Maar de ene keer dat hij zich op een ultieme manier blootgaf had hij zelf niet in de hand. In 1998 werd de zanger door politie in een openbaar toilet in Beverly Hills gearresteerd voor 'oneerbaar gedrag'. Hangend boven het pissoir leek er iets moois te ontstaan tussen George en zijn buurman. Die bleek echter politieagent.

Michael was tot dan altijd vaag geweest over zijn vermeende homoseksualiteit, hoewel die een publiek geheim was. Nu was het een bom onder zijn carrière. Maar waar andere sterren, bekend met de mores van de mediabiecht en de daaropvolgende vergeving, altijd kiezen voor een persconferentie waarin publieke tranen gelden als aflaat, ging de zanger voor een volstrekt tegengestelde tactiek. Een videoclip. Outside, zijn volgende hit, vierde losbandig de zegeningen van openluchtseks in een decor van openbare toiletten met discobollen en tongzoenende politieagenten. Brutaal, zonder een greintje schuldbewustzijn maar met veel tongue in cheek van een man die weigerde het boetekleed aan te trekken omdat de publieke opinie dat wil.

Zijn openheid over zijn homoseksualiteit leverde hem respect op en schaadde hem nauwelijks. Alleen het duet As met hiphopsouldiva Mary J Blige, werd niet geplaatst op Bliges album in Amerika omdat de associatie met een openlijk homoseksuele en controversiële artiest negatief zou kunnen uitpakken voor Bliges carrière. Over het algemeen kwam Michael als overwinnaar uit de strijd door te laten zien dat niets menselijks de ster vreemd was.

Waarlijk niets. Want ook zijn verknochtheid aan cannabis kwam geregeld in het nieuws nadat hij onder invloed verscheidene auto-ongelukjes had veroorzaakt. Die berichten vormden, meer dan de muziek, de afgelopen jaren de hoofdmoot van het nieuws over George Michael. Zijn laatste reguliere studio-album dateert van 2004 en de afgelopen jaren tourde hij nog wel intensief maar bracht hij alleen nog maar sporadisch covers uit van zijn favoriete liedjes.

Hij is voorgedragen voor de Songwriters Hall of Fame. Hij hoefde niet meer zo nodig. George Michael had al het succes van de wereld al. Belangrijker, het lukte George Michael met al zijn 'zonden' zijn sterrenaura te behouden. In 2004 zat bij Oprah op de bank en sprak hij over zijn comeback, zijn liefdesrelaties en dat akkefietje daar in Beverly Hills; intelligent en eerlijk met een Brits, ironisch flegma. Hij was, daar bij Oprah, geworden wat hij altijd wilde zijn: een volwassen wereldster die liet zien hoe mens te worden zonder je sterrenstatus te verliezen.

George Michael. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden