Georganiseerd uit de penarie door hulp uit eigen kring

'De feestdagen kwamen eraan en ik zou op straat staan met die twee kleinen.' Toen stelde de gezinsvoogd een Eigen Kracht-conferentie voor.

AMSTERDAM - In de dossiers staan Melissa (28) en haar dochters Ebony (8) en Precious (4) te boek als een 'MPG'. Dat staat voor 'multi-probleemgezin'. De situatie waar het gezin zich twee maanden geleden in bevond, loog er ook niet om: torenhoge schulden, een verwaarloosd huishouden met kakkerlakkenplaag en een dreigende uithuiszetting. Op het dieptepunt riep Melissa, op aanraden van de gezinsvoogd, haar naasten bijeen om mee te denken. 'Ik was altijd te trots om hulp te vragen, maar in mijn eentje heb ik er een hele puinhoop van gemaakt. Ik had anderen nodig.'


De bijeenkomst die Melissa belegde was een zogeheten Eigen Kracht-conferentie. Het fenomeen hoort bij een aanpak die de laatste jaren bezig is aan een opmars in de jeugdhulpverlening. Tien jaar geleden werden naar Nieuw-Zeelands voorbeeld de eerste Nederlandse conferenties opgezet. Een jongere of gezin in de problemen roept daarbij de hulp in van naasten. Op een bijeenkomst maken de betrokkenen zonder tussenkomst van derden plannen om de situatie te verbeteren.


Terwijl vanuit de badkamer het geluid klinkt van gespetter en kinderstemmen - Ebony baadt haar kleine zusje - vertelt Melissa. Ze zit in rode badjas op de bank, een van de weinige meubelen in de kamer. Twee keer werd ze hardhandig met de werkelijkheid geconfronteerd. De eerste keer, anderhalf jaar geleden, stond er ineens een man voor de deur die het gas en licht kwam afsluiten. Zo ver is het dus, dacht ze. Post haalde ze al tijden niet meer uit de brievenbus, dus een waarschuwing had ze nooit gezien. Met haar kinderen trok ze twee weken bij haar tante in, totdat die een regeling trof en het huis weer gas en licht kreeg.


De tweede keer, nu ruim twee maanden geleden, was het een brief. De woningbouwvereniging kondigde aan dat ze uit huis gezet zouden worden. 'De feestdagen kwamen eraan en ik zou op straat staan met die twee kleinen. Ik was ten einde raad.' Op dat moment stelde de gezinsvoogd, die al een jaar bij het gezin betrokken was, een Eigen Kracht-conferentie voor. Het zei Melissa niet veel, maar alles wat kon helpen wilde ze met beide handen aangrijpen.


Coördinator

Ze vroeg haar moeder, vader, broer, tante en vriendin voor de 'conferentie'. Op een avond zouden ze onder begeleiding van een coördinator een plan maken om het leven van Melissa en haar kinderen weer op de rails te krijgen. De familie wist van hun problemen, maar dat het gezin er zo ernstig aan toe was, drong toen pas tot hen door. 'Doordat er een vreemde bij was en het allemaal officieel ging.'


Nadat de Eigen Kracht-coördinator de familie uitlegde wat de bedoeling was, ging deze met de gezinsvoogd in een café aan de overkant zitten. Bijna drie uur lang sprak Melissa met haar familie. Eerst werd ze chagrijnig, toen haar vader vroeg hoe het toch zover had kunnen komen. 'De regel was dat het niet over het verleden zou gaan.'


Harverwarmend

Maar uiteindelijk vond ze de plannen die eruit rolden hartverwarmend. Haar moeder zou elke zaterdag helpen om goedkoop boodschappen te doen voor de week. Haar vriendin zou Stephanie wekelijks helpen met haar huiswerk, haar broer zou meegaan naar afspraken om werk te vinden en haar tante zou helpen met de administratie. Zelf zou ze achter de kakkerlakkenplaag aan gaan.


'Ik voelde dat ik er niet meer alleen voor stond. Ik zou met alle hulp blij geweest zijn, maar het is fijner dat ik het met mijn eigen mensen kan oplossen. Ik had natuurlijk ook uit mezelf iedereen kunnen optrommelen. Maar ik vond het moeilijk om toe te geven dat ik het niet alleen kon.'


(De namen in het artikel zijn om privacyreden gefingeerd)

ZELFHULPCONFERENTIES 'KUNNEN MILJOENEN BESPAREN'

Eigen Kracht is een organisatie die bijeenkomsten ('conferenties') organiseert en faciliteert en daarvoor coördinators levert. Jeugdzorg kan zo'n conferentie inkopen. 'Regie in eigen kring' is het motto. Met de nadruk op eigen verantwoordelijkheid heeft de aanpak politiek de wind in de zeilen. In Amsterdam en Overijssel is hij al vast onderdeel bij het helpen van probleemgezinnen, maar nu de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg binnenkort geheel bij de gemeenten komt te liggen, groeit onder bestuurders de belangstelling.


Problemen oplossen in eigen kring kan de jeugdzorg aanzienlijke kosten besparen, blijkt uit nieuw onderzoek dat de Eigen Kracht Centrale zelf liet uitvoeren door de TU Delft. Voor honderd probleemgezinnen in Amsterdam zouden die besparingen kunnen oplopen tot 4,8 miljoen euro, berekenden de onderzoekers. Deelnemers aan een Eigen Krachtconferentie doen daarna namelijk een veel kleiner beroep op hulpverleners. Voor de kinderen - en hun ouders - heeft de aanpak het voordeel dat zij in een vertrouwde omgeving blijven.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden