Geofysicus: 'Het lijkt erop dat het wel een nuttige ingreep is'

AMSTERDAM - Veertien onderzoeken zijn door de overheid gedaan naar het gas en het geld en het beven van de aarde in Groningen, en echt eenduidige oplossingen geven ze niet, hoezeer die ook worden gewenst. Vrijdagmiddag werden ze openbaar gemaakt: honderden pagina's aannames, berekeningen en adviezen. 'Wat ik zie', zegt geofysicus Rob Govers van de Universiteit Utrecht, terwijl hij de rapporten op verzoek van een aantal Tweede Kamerleden doorwerkt, 'is dat er enorm hard is gewerkt door de allerbeste wetenschappers. Tegelijk blijft het zo dat we nog steeds met grote onzekerheden te maken hebben. We weten niet eens precies welk materiaal er in de bodem zit.'


Zeker is wel dat de gaswinning in de toekomst tot sterkere bevingen leidt. Tot nog toe werd uitgegaan van hooguit 3,9 op de schaal van Richter; minister Kamp had het vrijdag over 4,1 voor de komende drie jaar. Uit het onderzoek van TNO dat vrijdag is vrijgegeven blijkt dat de komende tien jaar rekening moet worden gehouden met schokken met een magnitude van maximaal 4 tot 6 - met heel veel slagen om de arm. Govers zag zelf het getal 5,3 voorbijkomen. 'De enige vrijwel zekere conclusie die ik zie, is dat een kracht van 6 in de praktijk niet zal voorkomen.'


Zoekend naar zekerheden zegt hij ook dat de conclusie over het verschuiven van de productie naar het zuidelijke deel van het gasveld goed is onderbouwd. Door het kwetsbare gebied rond Loppersum te ontzien, zal daar de bodem minder snel dalen, met minder aardbevingen tot gevolg. 'Het lijkt erop dat het wel een nuttige ingreep is.'


De NAM wil helemaal geen productie minderen, staat in het Winningsplan 2013 dat ook gisteren naar buiten kwam, omdat het geen effect zou hebben op de aardbevingen. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is het daar volslagen mee oneens. Plaatselijk minder gas winnen is een betere strategie, beter zelfs dan de productie in het hele Groninger gasveld verminderen met 40 procent. Het adviseert vijf 'winningsclusters' rond Loppersum voor minimaal drie jaar te sluiten.


Minister Kamp gaat daar deels in mee, en roept de NAM dus tot de orde. Hij brengt de productie rond het dorp terug met 80 procent. 'Met deze maatregel is de belangrijkste aanbeveling uit ons advies overgenomen', zegt Jan de Jong, inspecteur-generaal der mijnen. 'Hiermee is de bevolking in het gebied het beste geholpen.'


Het geeft aan hoe groot en uiteenlopend de belangen zijn, maar ook met welke onzekerheden politici, bewoners, beleidsmakers en wetenschappers te maken hebben. Zeker is in elk geval dat de aarde in Groningen blijft beven, ook al wordt de gaswinning rond Loppersum nu al binnen een paar dagen fors teruggeschroefd. Volgens geofysicus Govers is het zelfs mogelijk dat de streek eerst nog zwaardere schokken te wachten staat, voordat de aarde een beetje tot rust komt.


Anton en Maurice van Putten van AnMar Research Laboratories denken dat het gebied nog lang gebukt gaat onder bevingen. Ze zijn geen geologen, maar deden statistisch onderzoek naar de bevingen die sinds 1990 enorm in aantal toenamen. Maurice van Putten. 'Ik kan alleen maar concluderen dat er geen werkelijke correlatie is tussen hoeveel gas je uit de bodem haalt, en het aantal bevingen. Dat is basisstatistiek.'


Conclusie: aardschokken zijn een zaak van de lange termijn, en nu stoppen bij Loppersum heeft pas over dertig of veertig jaar effect. 'De maatregel van Kamp is een politiek antwoord, niet onderbouwd door getallen.'


Wat er ook van waar is, zegt geofysicus Govers: het werk is nog lang niet gedaan. Er zal nog heel lang heel veel onderzocht moeten worden voordat duidelijk wordt wat er nu precies rommelt in de Groninger bodem. 'De minister wil ingrepen doen die echt iets uitmaken voor de mensen. Maar zover zijn we nog niet.' Deze veertien onderzoeken zijn 'het beste wat de Nederlandse wetenschap in een paar maanden heeft kunnen doen, dat is duidelijk. Maar het is ook een beetje - ja laat ik het zo maar noemen - los zand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden