Gent, ineens een voetgangers-oase maar nog wel met kinderziekten

Van de ene dag op de andere is Gent totaal veranderd. Waar eerst de auto regeerde, hebben nu voetgangers en fietsers het voor het zeggen. De ervaringen van het autoluwe Groningen dienden als richtlijn.

De Bargiebrug in Gent, vorige week nog een van de drukste verkeerswegen in Gent Beeld Aurélie Geurts

Als het van dakwerker Joost Vande Putte afhangt, is dit de laatste keer dat hij in Gent kwam werken. Vanmorgen reed hij zonder problemen naar zijn werkplaats in de Penitentenstraat, een charmant kasseiweggetje in het centrum, maar nu zijn dagtaak erop zit, blijkt zijn terugweg met betonblokken te zijn afgezet. Hoe moet hij nu naar huis?

Twee verkeersstewards, die in felblauwe windjacks bij de wegafsluiting staan, leggen hem uit dat hij niet langer door de stad mag, maar moet omrijden via de ring rond Gent. 'Dat kost me een half uur extra', briest hij. 'Misschien wel meer, met al die files. En al die tijd moet ik vier man personeel doorbetalen. Als het zo doorgaat, zie ik maar één oplossing: weg uit Gent.'

Vande Putte is maandag niet de enige die in het Gentse verkeer de kluts kwijtraakt. Een ouder stel foetert omdat ze niet mogen doorrijden naar een ziekenhuis, nauwelijks drie straten verderop. Een vrouw in een dure Volvo komt maar niet op de plek van haar afspraak, omdat haar gps haar telkens naar een wegversperring stuurt.

De verwarring is begrijpelijk, want in de nacht van zondag op maandag is de hele verkeerssituatie in de Belgische stad omgegooid: 1.859 verkeersborden zijn weggehaald, 1.523 nieuwe zijn er bijgekomen. In 77 straten is de rijrichting veranderd, en op 234 plaatsen is de belijning gewijzigd. Allemaal in het kader van het nieuwe circulatieplan van Gent, bedoeld om auto's uit de stad te weren en de luchtkwaliteit en verkeersveiligheid te verhogen.

Het idee achter het nieuwe circulatieplan is eenvoudig: het deelt Gent op in een autovrij centrum met daaromheen zes sectoren, waarbij het auto's onmogelijk wordt gemaakt om rechtstreeks van de ene naar de andere sector te rijden. Wie per auto naar een ander deel van Gent wil, kan dat alleen via de ring om de stad. Dat doet denken aan het verkeerscirculatieplan in de binnenstad van Groningen, maar dan in een gebied dat tien keer groter is.

Het ambitieuze verkeersplan wekt in Gent hevige reacties op. Voorstanders zijn blij dat er eindelijk iets gebeurt: de straten van Gent slibden steeds meer dicht. Tegenstanders noemen het plan 'extremistisch' en 'overdreven'. Ze vinden het openbaar vervoer geen alternatief voor de auto, ze vrezen dat het centrum van Gent zal doodbloeden en voorspellen dat het fileprobleem zich naar de overvolle stadsring zal verplaatsen.

Vooral ondernemers maken zich zorgen. Pizzabakkers klagen dat ze hun pizza's niet meer op tijd bij klanten zullen krijgen, nu ze met hun scooters niet meer de kortste weg kunnen nemen. Gwen Vanhove, die rondvaarten voor bedrijven organiseert en sinds maandag in autovrij gebied zit, vraagt zich af hoe de catering bij zijn boten komt. 'Ik ben in principe voor dit plan, maar er zitten veel onduidelijkheden in.'

Dat blijkt ook maandag, als de eerste automobilisten zich een weg door Gent banen. De voorspelde chaos blijft uit, vooral doordat er op de eerste dag van de paasvakantie weinig verkeer is, maar her en der duiken kinderziekten op. Enkele verkeersborden spreken elkaar tegen en als de brandweer een testrit doet, kan die er soms niet door.

Veel Gentenaars menen bovendien dat de politie in deze overgangsfase geen boetes zal uitdelen en negeren de nieuwe regels. Waar de wegversperringen alleen bestaan uit verbodsborden en camera's met nummerplaatherkenning, rijden ze ongegeneerd door. Een steward ziet het gelaten aan. 'Zodra de eerste boetes in de brievenbus vallen, zal het rap gedaan zijn.'

Filip Watteeuw (Groen), de wethouder van mobiliteit, had niet anders verwacht. Hij houdt rekening met enkele moeilijke beginmaanden, en verwacht de positieve effecten pas over een of twee jaar. Mogelijk te laat, want de tegenstanders hebben voldoende handtekeningen verzameld om een referendum over het circulatieplan af te dwingen. Dat zal in september plaatsvinden. Het circulatieplan moet zich dus snel bewijzen.

'De tegenstanders zeuren over de nadelen van het plan, maar wat is het alternatief?', vraagt Eva zich af, een 39-jarige inwoner van de dichtbevolkte wijk Brugse Poort. Ze zit op een van de nieuwe banken op de Bargiebrug - vorige week nog een van de drukste doorgangswegen van Gent. 'Het is hier heerlijk', straalt ze. 'Het is hier nog nooit zo rustig geweest.'

Voor Eva is het circulatieplan letterlijk een verademing. Normaal heeft ze veel last van astma, maar vandaag voelde ze meteen het effect van minder uitlaatgassen. Een autoluw Gent is voor haar best enig ongemak waard. 'Je krijgt mensen niet uit hun auto door het hun vriendelijk te vragen.'

Betonnenblokken worden zitbankjes Beeld Aurélie Geurts
Beeld Volkskrant

KADER Voorbeeld Groningen

Het Gentse circulatieplan is ingrijpend, maar niet nieuw. Groningen voerde al in 1977 een soortgelijk 'verkeerscirculatieplan' in. De Groningse binnenstad werd in vier sectoren verdeeld, waartussen automobilisten zich niet kunnen verplaatsen. Wie per auto naar een andere sector wil, moet via de Diepenring. Groningen voerde ook enkele fietsvrije voetgangersstraten in, net als Gent nu. Het grootste verschil is de schaal: het Groningse verkeersplan beslaat ongeveer 1vierkante kilometer, het Gentse bijna het tienvoudige. In Groningen woedde in 1977 net zo'n fel debat als nu in Gent, maar het verkeerscirculatieplan bewees snel zijn succes. Het autoverkeer in de binnenstad daalde, maar het aantal bezoekers, vooral per fiets en openbaar vervoer, nam toe. 'Groningen leerde me dat je op een bepaald moment gedurfde keuzes moet maken', zegt de Gentse mobiliteitswethouder Filip Watteeuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden