Genoeg is genoeg

Als wethouder van Amsterdam zit ik in Bonroute, 'het Bereikbaarheidsoffensief Noordvleugel. Dit stamt uit de tijd van verkeersminister Netelenbos, die voor Nederland tolpoortjes had bedacht....

'De tolpoortjes kwamen er niet, Bonroute bestaat nog steeds. Er is, geloof ik, door Amsterdam een gulden per inwoner in de kas van Bonroute gestort. Dus vergaderen! Met een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur, en het ROA is fondsbeheerder. Ik heb het dan nog niet over de provincie, de gemeente, of het ROA zelf, het Regionaal Orgaan Amsterdam met de zestien ons omringende gemeenten, die elk ook weer apart eigen geld voor infrastructuur hebben en daarover vergaderen. Het loopt allemaal dwars door elkaar heen. Enfin, alles moet natuurlijk ook flink worden uitgepolderd, dus snel werken is er niet bij.

'Zo kon het bij mijn aantreden als wethouder gebeuren dat ik 's morgens om negen uur ten stadhuize met Bonroute zat te vergaderen over wat we bijvoorbeeld met de Coentunnel zouden doen, veel van diezelfde mensen ontmoette ik 's middags, maar in een andere hoedanigheid, opnieuw op het provinciehuis voor een vergadering over, jawel de Coentunnel. En 's avonds vergaderden we met precies dezelfde mensen, weer in een andere functie, voor de derde keer over exact hetzelfde, maar nu weer in Amsterdam.

'Waar ben ik in godsnaam in verzeild geraakt, dacht ik. Ik bleek als wethouder ineens lid of voorzitter te zijn van twaalf van dat soort clubs. Allemaal gevuld met politici, dus bestuurders, wethouders, gedeputeerden en raadsleden. Ik was het zicht helemaal kwijt. Na drie, vier maanden was de maat vol. Na ruim een jaar duwen en trekken, hebben we dat een beetje uitgesorteerd, laten afsterven dan wel eruit gegooid. Overigens verricht Bonroute nuttig werk, functioneert het een stuk efficier, maar het kan allemaal nog beter.

'Ander voorbeeld. Ik ben voorzitter van het CNB. Dat staat voor Centraal Nautisch Beheer, een openbaar lichaam, verantwoordelijk voor de scheepvaart van kust tot aan Oranjesluis. Ook in het CNB zitten allemaal gekozen politici. Wat we daar doen? Na twee jaar weet ik het eigenlijk nog steeds niet. In het CNB zitten naast de Amsterdamse delegatie verder de collega-wethouders en gemeenteraadsleden van Velsen/IJmuiden, Beverwijk en Zaanstad, de vier steden met een haven aan het Noordzeekanaal.

'We vergaderen tweemaal per jaar. Waarom is er zo'n politiek bestuur boven deze puur technische aangelegenheden geplaatst? We stellen de begroting en jaarrekening vast van de havendiensten. Verder wordt er over boten gepraat, erg interessant. Laatst hadden we het over grote vissersschepen, of die niet ook loodsplichtig zouden moeten zijn. Want de vissersvloot is uitgezonderd van de loodsplicht vanuit de ouderwetse gedachte dat de visserman heel goed weet hoe zijn eigen haven in elkaar steekt.

'De praktijk is echter dat grote internationale trawlers van langer dan honderd meter uit bijvoorbeeld Rusland, die even in IJmuiden diesel willen tanken of kerst vieren, wel een loods nodig hebben. Officieel niet, want het zijn vissersschepen. Maar ze kennen natuurlijk de weg niet. Dat soort discussies dus. Hoeveel bestuurders precies in het Centraal Nautisch Beheer zitten, weet ik niet, omdat er altijd maar weinig komen opdagen. Opheffen die handel, zou ik zeggen. En onderbrengen bij Rijkswaterstaat bijvoorbeeld.

'Toen ik nog de luchthaven Schiphol in mijn portefeuille had,

'Waar ben ik in godsnaam in verzeild geraakt', denkt de nieuwe locoburgemeester van Amsterdam Mark van der Horst. Overleg zus, overleg zo, en steeds met dezelfde gezichten. Met de helft minder kan ook. 'Dat levert een heleboel centen op en een stuk minder geouwehoer.' zat ik in CROS. Dat betekent zoiets als Commissie Regionaal Overleg Schiphol. Daar zitten de politici van alle randgemeenten in, maar ook de bewoners. Dan zat je dus met zo'n Poolse Landdag bij restaurant Van der Valk in Haarlem een hele dag te ouwehoeren over hoe je met het geluid van Schiphol moet omgaan.

'Buiten stonden op z'n minst tien dienstauto's, van de gedeputeerden van Noord-Holland, van Zuid-Holland, van de wethouders van Amsterdam, Haarlemmermeer, van Zaanstad en ga zo maar door. Plus natuurlijk de luchtvaartsector zelf. De luchtverkeersleiding, KLM en Schiphol.

'Ook interessant is het feit dat de provincies Noord-en Zuid-Holland elk 83 Statenleden hebben. Dat zijn er 166, zestien meer dan het aantal leden van de Tweede Kamer. Die 166 Statenleden gaan over een gebied waar zo'n zes miljoen mensen wonen, dat is slechts 37 procent van de Nederlandse bevolking. Maar over de drie grote steden in hun gebied, Rotterdam, Amsterdam en Den Haag, hebben ze weinig te vertellen, omdat deze steden onder de zogenoemde kaderwetgebieden vallen.

'Verder kennen we ook nog de groengebieden. Inderdaad, ook weer met een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur, die ervoor zorgen dat het groen netjes wordt onderhouden. Omdat het groen zich niets van de gemeentegrenzen aantrekt, zijn dus politici van alle betrokken stadsdelen en gemeenten afgevaardigd. Ze stellen begroting en jaarrekening vast voor het beheer van het groengebied. En de beheerders hebben weer een ambtelijke dienst die netjes het gras maait en de besnoeiing doet. Die vergaderingen gaan dus drie keer nergens over. Dat kan echt anders worden georganiseerd.

'En dan de waterschappen, weer zoiets. Ze worden wel het oudste democratische bestuur van Nederland genoemd. Momenteel hebben we in Nederland 37 waterschappen, in Amsterdam twee. Allemaal met een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een dijkgraaf. Het algemeen bestuur wordt gekozen door alle ingezetenen van een gebied, die weer grofweg zijn onderverdeeld in grondbezitters, huizenbezitters en gebruikers. Ook voor de waterschappen mag je dus een keer in de vier jaar gaan stemmen.

'De waterschappen zorgen er voor dat we droge voeten hebben en dat het water wordt gezuiverd. Soms beheren ze ook een paar wegen, waar ik als wethouder van Verkeer niets over heb te zeggen. Dus als er een dijk doorbreekt en zo'n weg in Amsterdam loopt onder water dan heb ik daar niets mee te maken. De grenzen van waterschappen zijn waterstaatkundig bepaald en doorsnijden daarom de gemeente-en provinciegrenzen. Dat noem ik bestuurlijke versnippering.

'Ik heb wel eens de indruk dat we wat het openbaar bestuur betreft, zijn blijven steken in de tijd van Floris V en de bisschop van

og even over Amsterdam. Waterschappen, 'Ngroengebieden en duoraadsleden niet meegerekend, hebben we hier 425 politici. Gerekend over 730 duizend inwoners is dat politicus op 1750 Amsterdammers. In kleine gemeenten, zoals Diemen, is het nog veel erger.

'Kijk eens naar Mn, een stad met 1,25 miljoen inwoners. Ze hebben een burgemeester, twee loco-burgemeesters en 82 raadsleden. Britse steden hebben eveneens een veel slanker bestuur. Hij mooiste voorbeeld is natuurlijk New York. Die miljoenenstad heeft burgemeester en 51 raadsleden. That's all!

'Het kan dus anders. Vandaar mijn stelling: een aanzienlijke vermindering van het aantal politici levert een heleboel centen op en een stuk minder geouwehoer. Dan kom je vanzelf op de 'Norm van Van der Horst'. Ik zet in op 50 procent. 50 procent minder politici'Of het in Den Haag aanslaat, weet ik niet. Jozias van Aartsen pleit in ieder geval al voor honderd kamerleden in plaats van de huidige 150. Minister De Graaf van D66 is nu verantwoordelijk voor bestuurlijke vernieuwing en druk doende, zoals hij het zelf zegt, de politiek dichter bij de burger te brengen. En dus pleit hij voor een kiesstelsel waarbij we voortaan twee stemmen mogen uitbrengen.

'Hebben we net het duale systeem ingevoerd, waarvan maar weinig burgers begrijpen waar het over gaat, krijg je dit weer. Neer politici en neer vergaderingen. Ik ben er dus niet gerust op. Daarom waarschuw ik de minister alvast: ik zal hem met de Norm van Van der Horst blijven achtervolgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden