Genoeg is genoeg - of toch weer praten met Poetin?

Moet Poetin een uitweg geboden worden via onder-handelingen? Of is het hoog tijd voor harde sancties?

The Economist

In 1991, toen de Sovjet-Unie instortte, leek het alsof de Russen eindelijk een kans hadden burgers te worden van een normale westerse democratie. Vladimir Poetins desastreuze bijdrage aan de Russische geschiedenis is dat hij zijn land op een ander pad heeft gezet. Toch zijn er in de wereld velen die, uit zelfbelang of door zelfbedrog, Poetins ware gezicht niet hebben willen zien.

Het neerschieten van MH17 is bovenal een tragedie van te vroeg beëindigde levens. Maar het is ook een teken van het kwaad dat Poetin heeft gedaan. Onder zijn leiding is Rusland weer een land geworden waar geen onderscheid gemaakt wordt tussen waarheid en onwaarheid. Poetin zegt dat hij een patriot is, maar hij is een bedreiging - van internationale normen, van zijn buren en van de Russen zelf, die vergiftigd zijn door zijn hysterische vorm van antiwesterse propaganda. De wereld moet hier tegen opstaan. Anders zal erger volgen.

De enormiteit van de vernietiging van MH17 zou Poetin moeten hebben doen terugkomen van zijn beleid van oorlog stoken in oostelijk Oekraïne. Maar hij is doorgegaan, om twee redenen. In de samenleving die hij heeft gevormd, is liegen een eerste reactie. En Poetin is verstrikt geraakt in zijn eigen leugens. Toen zijn handlangers propaganda verzonnen over fascisten die Kiev besturen en 3-jarige jongetjes aan kruizen timmeren, steeg zijn populariteitscijfer van bijna 50 naar 80 procent. Nu kan de tsaar niet zomaar terugkrabbelen met het verhaal dat de Oekraïense regering zo slecht niet is of dat het Westen toch niet uit is op de vernietiging van Rusland. Zo voeden zijn leugens thuis zijn wandaden in het buitenland.

Deze doublespeak herinnert aan de Sovjettijd. Aan deze leugenachtigheid komt ooit een einde, vooral als duidelijk wordt hoeveel geld Poetin en zijn vrienden gestolen hebben van het Russische volk, en hij ten val komt. Helaas heeft het Westen dit keer een andere benadering dan vroeger: het kijkt weg.

Het Westen accepteerde Poetins leugen dat hij niets te maken had met de oorlog in Oost-Oekraïne. Nu dreigt de EU met sancties, maar de Fransen verkopen hun oorlogsschip, de Duitsers en Italianen praten over het openhouden van diplomatieke kanalen en de Britten zijn bang om de Londense City schade te berokkenen.

Genoeg. Het Westen moet de onaangename waarheid onder ogen zien dat Poetins Rusland fundamenteel antagonistisch is en harde sancties afkondigen. Al het andere is appeasement.

The Guardian

President Poetin oogde furieus in een tv-optreden deze week. Ik denk dat zijn woede niet alleen gericht is op de Oekraiense regering of op het Westen, dat hem demoniseert als een monstrueuze moordenaar, maar ook op de Russische separatistische gangsters wiens incompetentie hem in zulke problemen heeft gebracht. Het is natuurlijk een probleem dat hij over zichzelf heeft afgeroepen. Wat Russische media ook zeggen, Poetin weet dat de bandieten verantwoordelijk zijn.

Ik vermoed dat hij al langer problemen heeft met de rebellen die in mei de onafhankelijkheid uitriepen ook al had Poetin gevraagd de verkiezingen uit te stellen. Feit is dat Poetin niet wil dat de oostelijke regio's afsplitsen van Oekraïne. Hij wil de federalisering van het land, als waarborg voor het respecteren van de taal- en andere rechten van de Russen daar. De suggestie is niet onredelijk. Het kan een ontsnappingsclausule zijn, om te voorkomen dat de huidige situatie helemaal uit de hand loopt.

Het Westen moet druk uitoefenen op Poetin, maar de juiste soort druk. Als ik een ding geleerd heb van mijn nauwe omgang met Kremlin-functionarissen in de afgelopen drie jaar is het dat Poetin het haat als buitenstaanders preken tegen hem afsteken. Er is geen geval bekend waar hij boog voor kritiek en deed wat het Westen wilde - er zijn wel veel voorbeelden van het tegenovergestelde.

Poetin moet wanhopig op zoek zijn naar een manier om zijn gezicht te redden. Poetin kan nog makkelijk tien jaar president blijven en wij kunnen ons geen nieuwe Koude Oorlog veroorloven. Het is tijd om hard te slikken en met de regionale machthebber om de tafel te gaan zitten - omwille van de integriteit van Oekraïne en vrede in Europa.

Angus Roxburgh

Financial Times

Bijna 25 jaar zijn voorbij sinds president Bush sr een kans zag voor een nieuwe, liberale wereldorde. De EU hoopte dat het internationale landschap gemaakt zou worden naar haar postmoderne voorbeeld. Die droom is verstoord door systematische wanorde. Een wereld van conflicten in het Midden-Oosten grenst aan Europa. En daar is nu Ruslands oorlog in Oekraïne bijgekomen.

Er valt niets te winnen met een nieuwe Koude Oorlog, zelfs als het duidelijk is dat Poetin de postcommunistische orde wil opblazen. Maar er zijn wel lessen te trekken uit de lange confrontatie met de Sovjet-Unie. Een daarvan gaat over afschrikking. Politici die ingedut door de hoop op een wereldorde gebaseerd op samenwerking, moeten bijleren over de dynamiek van rivaliteit tussen de grootmachten.

Francis Fukuyama had half gelijk toen hij verklaarde dat de geschiedenis ten einde was gekomen. Het kapitalisme regeert, maar opkomende landen als China en neergaande als Rusland hebben een nieuw model gevonden: autoritair kapitalisme, zoals Michael Ignatieff het noemt. Voor wat een wereldorde gebaseerd op regels betreft, dineren ze à la carte - ze nemen alleen wat ze lusten.

Europeanen hebben veel tijd nodig om de wereld te zien zoals zij is, in plaats van zoals ze hoopten dat zij is. Dit wordt pijnlijk duidelijk uit de reactie op de Russische interventie in Oekraïne. De reflex was om te deëscaleren. Enerzijds is dat lovenswaardig - oorlog heeft weinig opgelost in Irak en Afghanistan. Het probleem is dat terrein inleveren bij Vladimir Poetin niet hetzelfde is als deëscalatie. Integendeel, een zwakke opstelling voedt Poetins expansionisme.

De westerse prioriteit zou moeten zijn om het concept van afschrikking in ere te herstellen - en het neerschieten van MH17 biedt hiertoe een gelegenheid. Niet de nucleaire afschrikking, maar de traditionele variant, die inhoudt dat politieke wilskracht en de bereidheid geweld te gebruiken kunnen werken als rem. De vergissing die veel Europeanen hebben gemaakt - en in zekere zin ook president Obama - is dat ze afschrikking hebben verward met escalatie.

Hoe vaak heb ik politici niet horen zeggen dat ze voorzichtig moeten opereren om Poetin niet te provoceren. Soms zijn dit simpelweg voorwendsels om de economische relaties met Rusland niet te schaden. Maar er lijkt ook een heus misverstand te bestaan over het doel van afschrikking. Het opleggen van sancties zal op zichzelf Poetin niet overtuigen om zich terug te trekken uit Oekraïne. Maar het kan hem wel doen aarzelen over militaire avonturen in andere Russisch-sprekende gebieden.

Philip Stevens

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden