Genoeg bewijs in verkrachtingszaak?

Twee slachtoffers van de Utrechtse serieverkrachter laten maandag een indringende verklaring voorlezen over wat hij hen heeft aangedaan: ze kampen, jaren later, nog steeds met de gevolgen ervan. Twee andere slachtoffers overwegen dit te doen, tijdens de inhoudelijke behandeling van een van de meest geruchtmakende zedenstrafzaken van de afgelopen decennia, die vandaag begint.

Rechtbanktekening van (VLNR) Gerard T., diens advocaat Maarten Krikke en de Officieren van Justitie Daphne van der Zwan en Michael van Leent in de rechtbank van Utrecht in de zaak tegen Gerard T., de vermoedelijke Utrechtse serieverkachter. Beeld anp

Nu moet duidelijk worden hoeveel bewijs het Openbaar Ministerie de afgelopen anderhalf jaar heeft kunnen vergaren tegen verdachte Gerard T. (52), naast een dna-match. Het Openbaar Ministerie verdenkt de Nieuwegeiner van zeker vier verkrachtingen, in 1995 en 2001. Zijn twee jongste slachtoffers waren 16 jaar oud. Drie andere verkrachtingen en vijftien aanrandingen en pogingen tot verkrachting in 1995, 1996 en 2001, die ook aan de serieverkrachter worden toegeschreven, ontbreken in de aanklacht wegens verjaring of gebrek aan bewijs.

Vanaf september 1995, toen de als vadsig omschreven blonde man zijn eerste slachtoffer maakte aan de Bisschopsweg in De Bilt, raakte de regio Utrecht in de ban van de Utrechtse serieverkrachter. Op de mountainbike dwong hij jonge, fietsende vrouwen mee te gaan naar een waarschijnlijk vooraf uitgezochte afgelegen plek, waar hij ze gruwelijk misbruikte. Een slachtoffer wist na de verkrachting te ontkomen en heeft zich minutenlang in een sloot schuilgehouden. In 2001 is een meisje urenlang vastgebonden aan een boom.

De situatie was zo beangstigend dat de politie vrouwen om veiligheidsredenen opriep niet alleen te fietsen ten oosten van Utrecht. Het was het grootschaligste en duurste onderzoek uit de geschiedenis van de Utrechtse politie, maar het lukte niet om hem te pakken. In oktober 2001 sloeg de Utrechtse serieverkrachter voor het laatst toe, daarna werd het stil. Toch is de herinnering aan de serieverkrachter altijd levend gebleven in de stad.

T. was destijds een van de ruim duizend mannen die de politie in het vizier heeft gehad als mogelijke verdachte. Maar dat hij nu voor de rechter staat, is niet het gevolg van het uitvoerige politiespeurwerk.

De Nieuwegeiner werd betrapt op fietsendiefstal toen hij een lokfiets meenam die de politie, per toeval, in de buurt van zijn woning had neergezet. Na de veroordeling moest T. in 2014 dna afstaan. Bij het Nederlands Forensisch Instituut konden ze hun ogen nauwelijks geloven toen dit bleek te matchen met materiaal dat was veiliggesteld bij drie verkrachtingszaken in het oostelijke deel van Utrecht, die werden toegeschreven aan de Utrechtse serieverkrachter.

(Tekst gaat verder onder foto).

De rechtbank (VLNR) officier van justitie Michael van Leent, Daphne van der Zwan, rechter Godelieve Perrick, voorzitter Alex van Manen, rechter Paul Waarts en de griffier voor aanvang van de pro-formazitting in oktober 2014 bij de rechtbank in Utrecht in de zaak tegen Gerard T., de vermoedelijke Utrechtse serieverkachter. Beeld anp

Dat het sinds zijn arrestatie in juli 2014 anderhalf jaar heeft geduurd voordat de zaak inhoudelijk wordt behandeld, ligt onder meer aan het feit dat T. sindsdien geen vraag heeft willen beantwoorden. Als het onderzoek is gesloten, zal hij wellicht spreken, liet hij aanvankelijk doorschemeren. Maar of hij dat nu op de zitting gaat doen, is de vraag. 'Het zou fijn zijn voor de slachtoffers en de maatschappij als hij zou gaan praten', zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie.

Want door zijn zwijgzaamheid blijft de grote vraag tot nog toe onbeantwoord: wat heeft deze man bezield om deze gruwelijke zedenmisdrijven te plegen? Wat gaat er in hem om? Lijdt hij aan een psychische stoornis? Een rapportage van het Pieter Baan Centrum, waar T. vorig jaar tegen zijn zin is onderzocht, geeft mogelijk enig inzicht.

Zijn zwijgen maakte het voor het Openbaar Ministerie extra lastig om het nodige aanvullende bewijs te verzamelen. De aanklagers hebben daarom vorig jaar een politie-informant ingezet, die zich in de gevangenis in Vught tegenover T. voordeed als een medegevangene. De verdachte heeft, zegt het OM, tegen deze politie-informant gezegd: 'Ik ben de serieverkrachter.'

Zijn advocaat Maarten Krikke noemt het ongeloofwaardig dat de zwijgzame T. wel zou hebben gepraat tegen een zogenaamde medegevangene. Ook beschuldigt de advocaat de politie ervan de lokfiets expres neer te hebben gezet in de omgeving van zijn huis, om T. uit te lokken. Onzin, zegt de aanklager, die lokfiets is daar geplaatst vanwege een reeks fietsendiefstallen in die buurt.

Strafrechtdeskundigen denken niet dat T. zijn straf nog kan ontlopen. Al is een kale dna-match niet genoeg, zegt hoogleraar sanctierecht Henny Sackers aan de Radboud Universiteit in Nijmegen: 'Het is ingewikkeld voor de aanklager, met een zwijgende verdachte en zedenmisdrijven die jaren geleden zijn gepleegd. Dat het OM een informant in de gevangenis inzet, is uitzonderlijk. Zo probeert de aanklager toch een motief te achterhalen, wat ook van belang is om een passende straf te kunnen bepalen: is deze meneer ziek in zijn hoofd of puur een gevaar voor samenleving?'

Hoogleraar strafrecht Theo de Roos van de Tilburg University: 'Als er zo'n duidelijke dna-match is, heb je als verdachte wel wat uit te leggen. Maar voor een veroordeling is altijd meer nodig dan alleen dna-bewijs. Als er verder niets is, heeft de aanklager een probleem. De verklaring van de politie-informant dat de serieverkrachter tegen hem heeft bekend, kan voldoende zijn als extra bewijs. Dan moet deze undercoveragent wel kunnen verklaren dat hij die bekentenis heeft gedaan in een gewoon gesprek dat ze met elkaar voerden en dat het niet te veel op een ondervraging heeft geleken.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden