Genocide-motie sneuvelt onder druk van Turkije

Leiders Amerikaans Congres zullen motie niet behandelen...

Van onze correspondentArjen van der Ziel Arjen van der Ziel

ISTANBUL De Amerikaanse regering heeft vrijdag van leiders in het Congres de toezegging gekregen dat de omstreden motie waarin Turkije wordt beschuldigd van genocide op Armeniërs, niet verder zal worden behandeld.

Eerder die dag had de Turkse regering woedend gereageerd op de motie van de buitenlandcommissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Daarin riepen de commissieleden president Obama op de slachting van ruim één miljoen Armeniërs in 1915 in het Ottomaanse Rijk, de voorloper van Turkije, te erkennen als ‘genocide’. De motie zou pas in werking treden als beide kamers van het Congres er ook mee zouden instemmen.

Dat probeerden Turkse diplomaten vrijdag uit alle macht te voorkomen. Turkije riep zijn ambassadeur ‘voor overleg’ terug uit Washington. ‘Wij veroordelen deze motie, die de Turkse natie beschuldigt van een misdaad die zij niet heeft gepleegd’, zei de Turkse premier Tayyip Erdogan.

Armeens-Amerikaanse pressiegroepen proberen al jaren om het bloedbad uit 1915 in Washington erkend te krijgen als ‘genocide’. De buitenlandcommissie van het Huis van Afgevaardigden nam op aandringen van Armeense activisten meermaals soortgelijke moties aan. Die werden echter nooit door het voltallige Congres aangenomen. De toenmalige presidenten Clinton en Bush staken daar telkens met lobbywerk een stokje voor, omdat ze de betrekkingen met Turkije niet op het spel wilden zetten.

De Armeense kwestie is in het nationalistische Turkije een gevoelig onderwerp. Turkije erkent dat tijdens WO I honderdduizenden Armeniërs door moord, honger en uitputting zijn omgekomen. Maar volgens de Turken was geen sprake van genocide.

Ook dit keer schaart de Amerikaanse president zich achter Turkije, een belangrijke strategische partner. De VS maken voor de oorlog in Irak gebruik van de grote vliegbasis Inçirlik in Zuid-Turkije. De Turken zijn ook de voornaamste moslimbondgenoot in Afghanistan. Bovendien bezet Turkije een niet-permanente zetel in de VN-Veiligheidsraad. Washington heeft dus de steun van Ankara nodig voor eventuele sancties tegen Turkijes buurland Iran.

Het is onduidelijk welk effect de afwijzing van de motie op de moeizame verzoening tussen Turkije en Armenië zal hebben. De buurlanden sloten vorig jaar een verdrag om hun grens te openen. Geen van beide landen heeft dat verdrag echter geratificeerd en het verzoeningsproces dreigt te stranden.

‘De Turkse en Armeense regering moeten aan hun bevolking proberen uit te leggen dat deze motie niks te maken heeft met de verhouding tussen hun landen’, zegt Hugh Pope, Turkije-directeur van de International Crisis Group. ‘Ze moeten voorkomen dat dit de sfeer weer vergiftigt.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden