Generatie

Natascha van Weezel (27) voelt zich 'anders'. En ze denkt dat dat te maken heeft met de geschiedenis van haar Joodse familie. Op school had ze vaak huilbuien. Haar moeder, journaliste Anet Bleich: 'Buiten was je een beetje angstig, een beetje teruggetrokken. Op je hoede.'


Haar vader, journalist Max van Weezel: 'Mensen vroegen: Is ze thuis ook zo'n bang vogeltje?'


Anet: 'Alsof je instinctief voelde dat de wereld om je heen niet helemaal veilig was.'


'Ben ik overgevoelig, lag het aan mijn ouders of bestaat er echt zoiets als een derde generatie', vroeg hun dochter Natascha zich hardop af in de 2Doc - Elke dag 4 mei, die de NCRV maandag uitzond.


'De derde generatie': kinderen van de kinderen van oorlogsslachtoffers. Delen ze een specifiek levensgevoel vol onderhuidse littekens? Natascha besloot het na te vragen in haar eigen vriendenkring.


Het antwoord bleef wat vaag en particulier. Volgens moeder Anet was het jezelf kwellen met vragen als 'mag ik hier wel zijn?' en het besef dat je misschien niet bestaan had wanneer je eerder was geboren, 'typisch derde generatie'. Maar Natascha's leeftijdgenoten leken veel minder eensgezind. Vriendin Daniëlla: 'Ik merk dat als ik met jou ben, het vaker over de oorlog gaat, maar op zich ben ik er niet zo veel mee bezig.'


Natan (30): 'Wij ervaren het Jodendom vaak veel meer als lust dan als last.'


Vriendin Rosalie had niet het idee dat ze belast was met de oorlog.


Maar Dion was op de middelbare school van Ter Apelkanaal gepest. Dat kwam volgens hem mede door zijn Joodse achtergrond. Maar hoe zeker was dat, met het huidige besef dat pubers niet eens een aanwijsbare reden nodig hebben om te pesten?


Ernstiger leek de toestand van vriendin Suzanne Arbeid. Als hoofdredactrice van de glossy Jackie heeft ze het mailadres van Johnny de Mol, 'maar er is ook de oorlog'. Ze wou dat ze niet de enige was die haar achternaam moest laten voortbestaan. 'Zolang ik me kan herinneren heb ik last van angsten, nachtmerries. Dus zeg maar: onzichtbaar kwaad.' Ze kreeg een depressie en een burn-out. Benauwd onder de deken liggen, niet ademen. 'Een soort, ja: onderduiken.'


Net als Natascha was ook vriendin Rosalie overbeschermd opgevoed. Háár moeder vond het moeilijk om te zeggen dat het 'dáár' vandaan kwam, maar 'dat gevoel van onheil, dat er altijd wat kan gebeuren en dat het niet veilig is', dat was bij Joden misschien toch vaker en heftiger aanwezig dan bij anderen, stelde ze met een zelfde overtuiging als die van moeder Anet Bleich, maar dat is misschien wel weer typisch tweede generatie.


De film bood, met persoonlijke verhalen van leeftijdgenoten, vermengd met het eigen familieverhaal van Van Weezel, een bij vlagen indrukwekkend beeld van de gemengde en gedeelde emoties die leven bij een generatie 'oorlogskleinkinderen' die elk op hun manier 'bezig zijn' met hun geschiedenis en achtergrond. De uitkomst van Van Weezels onderzoek is diffuus, maar daarom niet minder een rake schets van ene fenomeen dat niet eerder in kaart was uitgetekend.


Aan het slot bleef niettemin haar eigen beginvraag onbeantwoord. 'Bestaat dé derde generatie? Dat weet ik niet. Maar wat ik wel weet, is dat ik niet de enige ben die zich bezighoudt met het verleden van de oma's en opa's. En daardoor voel ik me toch beter nu.'


Vast een generatieding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden