Generaals maken 'opmerkingen die leuk zijn voor de keukentafel'

Ook onder de generaals bd. is oorlog uitgebroken over Kosovo. Luitenant-generaal bd. H. SATTER (57) wil niet van 'hoogverraad buiten dienst' spreken, hij wil de zaak 'niet opkloppen'....

Ewoud Nysingh

HET IS oud-luchtmachtgeneraal Satter in het verkeerde keelgat geschoten dat voormalige landmachtgeneraals in koor roepen dat de NAVO-luchtaanvallen op voormalig Joegoslavië 'zinloos' zijn. 'Dat zijn leuke opmerkingen voor de keukentafel. Iedere luchtmachtofficier kan vertellen dat een oorlog niet vanuit de lucht is te winnen.'

Laat het leveren van kritiek, nu de oorlog is begonnen, maar over aan politieke commentatoren en deskundigen van Instituut Clingendael, is Satter's boodschap. 'Ik wil niet dramatiseren. Maar als Nederlandse mannen en vrouwen hun leven in de waagschaal stellen moeten de verantwoordelijke politici en actief dienende officieren, ook generaals buiten dienst, hun kritiek voor zich houden. Zulke uitspraken kàn je niet doen. Dat werkt demotiverend. Denk ook aan het in angst zittende thuisfront.'

Satter valt met name oud-landmachtbevelhebber Couzy aan. Juist Couzy heeft volgens hem tijdens de uitzending van Nederlandse militairen naar Bosnië ervaren dat het onderhouden van goede contacten met het thuisfront zo belangrijk is. En nu zegt Couzy in feite tegen de ouders dat hun zonen en dochters 'daar voor Jan met de korte achternaam zitten'.

Couzy, die heeft gezegd dat de NAVO-militairen in voormalig Joegoslavië een onmogelijke opdracht hebben, 'moet zich realiseren wat het effect is van zijn opmerkingen voor de mensen die in gevaar zijn.'

Het Amerikaanse model, dát spreekt Satter aan. Voor het besluit tot militair ingrijpen wordt genomen gaan Amerikaanse politici en militairen 'rollebollend' over straat. 'De Republikeinen sputteren nu wel wat, en je kan de eenheid niet voor lange periode bewaren. Kijk maar naar Vietnam. Maar als Amerikaanse mannen en vrouwen een oorlog in gaan, gaan de Amerikanen als één man achter de president staan.'

Satter ontkent dat hij als luchtmachtofficier een tegenoffensief is begonnen tegen zijn voormalige landmachtcollega's. Er is volgens hem geen contact geweest met luchtmachtbevelhebber Droste. 'Ik heb geen idee waarom Couzy en anderen het doen. Dat vraag ik me vaker af wanneer ik generaals buiten dienst over de televisie zie vliegen. Ik ken de drijfveren niet. IJdelheid speelt een rol. Wellicht hebben ze ambities in een bepaalde richting.'

Satter 'kan niet ontkennen' dat hij zelf regelmatig vragen van journalisten beantwoordt. Maar dan gaat hij naar eigen zeggen als niet-vlieger niet in op operationele vragen.

Satter zat als luitenant-generaal ruim vier jaar lang, tot eind vorig jaar, als Nederlands vertegenwoordiger in het Militair Comité van de NAVO. Dat geeft militair advies aan de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO-landen.

In Brussel heeft Satter geleerd dat het uiterst moeilijk is om een duidelijke politieke doelstelling te formuleren voor militair ingrijpen. De NAVO besluit alleen met consensus. 'Hoe helderder de politieke doelstelling, hoe kleiner de kans op consensus. Want de Grieken en de Turken moeten NAVO-besluiten thuis kunnen uitleggen. Kijk ook naar de Fransen. Die zeggen graag nee, wanneer de Amerikanen ja zeggen. Dat is ook met Kosovo gebeurd. Het is fnuikend voor de militairen.'

'Het lijkt me ook onmogelijk dat de NAVO alle gevolgen van de NAVO-luchtaanvallen heeft ingecalculeerd. Het optreden van de paramilitaire eenheden van Arkan in Kosovo zou bekend geweest kunnen zijn bij de inlichtingendiensten van de Amerikanen en de Britten. Maar bij de NAVO vertellen de grote mogendheden niet alles.'

In oktober zei Satter op televisie dat de NAVO moest ingrijpen in Kosovo. 'Toen was de politieke context veel beter. Een eervolle aftocht van Milosevic was nog niet aan de orde. De NAVO had Milosevic toen kunnen stoppen. Maar dat is geen kritiek op de huidige operatie. De NAVO moet volhouden. We gaan door, zolang Milosevic geen signalen afgeeft dat hij stopt met het geweld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden