Generaal en showman

ACHTERAF kun je hem starnakel idioot noemen. En waarschijnlijk was hij in een normaal tijdsgewricht nooit tot iets gekomen dat beklijft....

Patton was een veldheer die van meet af aan een flink dédain koesterde ten opzichte van pennenlikkende stafcollega's (zoals Ike). 'Een leider moet een acteur zijn', hield hij (vooral) zichzelf en anderen voor. In 1940 hoopte hij op de long and bloody war die hij uiteindelijk kreeg. Hij blonk uit in bloeddorstige toespraken, al moeten ze akoestisch wel zonderling zijn geweest: Patton had een hoge, piepende stem. Ondergeschikten legden tijdens de Siciliaanse invasie zijn opdracht shoot to kill soms al te letterlijk uit, want ook krijgsgevangenen en burgers werden doodgeschoten. De ernstigste gevallen werden zestig jaar lang geheimgehouden. Indertijd zou het subiet Pattons ontslag hebben betekend. Bíjna ontslag kreeg hij nadat hij twee zieke soldaten had geslagen vanwege hun vermeende lafheid.

Met zijn mede-generaals had Patton weinig op. De Brit Montgomery werd rechtstreeks door hem gedwarsboomd tijdens de opmars door Sicilië, zelfs tegen de uitdrukkelijke orders in. Een Amerikaanse legerleider noemde hij 'een van de top-middelmatige generaals'.

Patton was vooral een showman, hij droeg een zelfontworpen uniform waarvoor die showman aan de andere kant, Hermann Göring, zich niet had hoeven schamen. Patton verscheen waar het kon met glimmend gelakte helm (met al drie sterren erop toen hij daar nog helemaal geen recht op had), in rijbroek, ruiterlaarzen en met twee revolvers opzij.

Met de vrede van 1945 wist Patton niet goed raad. De non-politicus wenste de van hem vereiste denazificatie in Beieren niet. De eerste maanden liet hij Hitler-aanhangers en overduidelijke meelopers welbewust meeregeren. Zelfs échte nazi's wilde hij het liefst vrijlaten, omdat hij hen bij de wederopbouw onontbeerlijk achtte. Serieus schreef hij aan Eisenhower dat die ofwel oud, dan wel zwanger waren. Pattons afzetting kon niet uitblijven.

Aan de vooravond van zijn gedwongen vertrek naar huis verongelukte Patton op een Duitse autobaan. Hij werd begraven in Luxemburg, te midden van de mannen van het Derde Leger, die hem op handen hadden gedragen.

Hij was meer dan een tikje complex, of zo men wil: schizofreen, - een redelijk begaafd dichter, gelovend in reïncarnatie, maar ook een materialist, een inspirerend en tegelijk kil leider. Op militair gebied was Patton volgens biograaf Stanley Hirshson weliswaar behoorlijk geniaal en vernieuwend, maar het is niet waar dat de Tweede Wereldoorlog zonder hem, zoals eerder in juichverhalen is beweerd, anders zou zijn verlopen. Patton was een kleurrijk figuur, precies passend in zijn tijd. Meer niet. Desondanks is hij deze opvallend goed gedocumenteerde biografie meer dan waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden