Reportage Chroom-6-schandaal

Gemoederen lopen hoog op bij informatiebijeenkomst Chroom-6-schandaal: ‘Defensie scheept ons af met een flutregeling’

(Ex-)medewerkers van Defensie werden in Roermond geïnformeerd over het Chroom-6-schandaal. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Boosheid en verdriet overheersen woensdag in Roermond, waar het ministerie van Defensie een bijeenkomst houdt over de schaderegeling in het chroom-6-schandaal. Veel ziekten waaraan de aanwezigen lijden staan niet op de compensatielijst. ‘Die lijst is bullshit.’

‘Het moet weer zo goedkoop mogelijk – zo weinig mogelijk mensen mogen gebruik maken van de regeling’, sneert Sjaak Heesen (60) vanuit de zaal.

‘Defensie heeft gespeeld met duizenden levens’, zegt René van Geffen. ‘Je kunt toch niet zoveel mensen in de kou laten staan. Kanker is kanker. Wees eens royaal.’ 

Henk Coort, één van de klokkenluiders in 2014: ‘Defensie scheept ons af met een flutregeling.’

In de zaal van congrescentrum Het Forum in Roermond heerst woensdag onvrede, boosheid en verdriet. Bijna 150 medewerkers en oud-medewerkers van het ministerie van Defensie zijn naar de informatiebijeenkomst gekomen over het onderzoek en de schaderegeling in het chroom-6-schandaal. De meesten hebben in de Navo-depots in Brunssum en Eygelshoven gewerkt, waar ze jarenlang zijn blootgesteld aan de kankerverwekkende verfstof chroom-6.

De gemoederen lopen bij vlagen hoog op. Veel ziektes vallen buiten de compensatieregeling omdat ze niet ‘chroomgerelateerd’ zouden zijn. Mensen met long- of maagkanker kunnen rekenen op een uitkering (van maximaal 40 duizend euro), mensen met slokdarm- of keelkanker niet. Bovendien wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende functies en de mate en duur van blootstelling.

Chroomzweren

‘Die lijst is bullshit’, fulmineert John Peters (59) vanuit zijn rolstoel. Hij ging in 1984 aan het werk in de Navo-werkplaats in Brunssum, eerst als schilder en schuurder, later als monteur. In 1987 kreeg hij ‘chroomzweren’ op zijn handen en voeten. Daarna belandde hij met distrofie in de rolstoel – allemaal de schuld van het werken met dat giftige chroom-6, zegt hij.

Maar distrofie en chroomzweren op handen of voeten staan niet op de lijst met aandoeningen die Defensie en de vakbonden hebben opgesteld. ‘Alleen perforatie van het neustussenschot door chroomzweren staat erop’, smaalt hij in de pauze. Als hij daarover in de zaal vragen stelt, krijgt hij nauwelijks antwoord. Steeds wijzen commandeur Arian Minderhoud namens defensie, vakbondsvrouw Anne-Marie Snels en RIVM-coördinator Ronald van der Graaf op de zorgvuldigheid en nauwkeurigheid van het onderzoek.

Een ex-medewerker vertelt in de koffiepauze dat hij al drie keer aan zijn neusschotje is geopereerd. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Chroom-6 heeft me die zweren geleverd, waardoor ik distrofie heb gekregen’, briest Peters. ‘Ik ben ziek geworden door die zwijnerij. Maar de ziekte staat niet op de lijst.’ Even later rijdt hij boos de zaal uit: ‘Ik ben ziek, doei!’

Bureaucratie

De vakbonden hebben de schaderegeling ‘fatsoenlijk’ en ‘laagdrempelig’ genoemd. Daar zijn de meeste oud-werknemers van de Poms-locaties in Brunssum en Eygelshoven het volstrekt niet mee eens. ‘Wat een bureaucratie’, verzucht Anja Wevers herhaaldelijk in de zaal. Zij is partner van Peter Gommans (58), die in het magazijn in Brunssum heeft gewerkt. Hij noemt de schaderegeling belachelijk’

Gommans, die nierproblemen en huidkanker heeft: ‘Ze moeten gewoon iedereen tegemoetkomen, ook de secretaresses. Defensie heeft de medewerkers willens en wetens blootgesteld aan schadelijke stoffen. Dat is schandalig, een ander woord heb ik er niet voor. Ook de mensen die niet ziek zijn, zitten in grote onzekerheid. Het is net Russische roulette. De kogel is afgeschoten en we moeten maar afwachten wie geraakt wordt.’

Staatssecretaris Barbara Visser ging maandag diep door het stof nadat uit het RIVM-onderzoek was gebleken dat defensie al in 1973 op de hoogte was van de schadelijkheid van chroom-6. Ze bood haar excuses aan, erkende dat defensie haar zorgplicht had verzaakt en kondigde de schaderegeling aan.

De verhalen in de zaal worden allengs schrijnender. Met een iel, breekbaar stemmetje neemt een man het woord: ‘Ik heb keelkanker – ik noem dit altijd maar mijn chroom-6-stemmetje. Een professor heeft mij twee dagen ondersteboven gekeerd en gezegd dat dit wel met chroom-6 te maken moet hebben. Leg mij eens uit waarom mijn ziekte niet op de lijst staat?’

Een weduwe vertelt over haar man die is gestorven aan darmkanker: ‘Zijn overall zat altijd onder het stof, ik klopte het uit en deed het in de wasmachine in de badkamer. Mijn kinderen en ik gebruikten die badkamer ook – kunnen wij het nu ook krijgen? Defensie heeft willens en wetens haar medewerkers in gevaar gebracht. Dat is een misdrijf.’ Applaus in de zaal.

Er zijn meer mensen die spreken van ‘poging tot moord’. Want defensie verzweeg de gevaren en heeft veel te laat beschermingsmaatregelen genomen. En hoe zit het met die andere schadelijke stoffen waarmee gewerkt is, zoals benzeen, CARC of PX-10? Of met het gebruik van chroom-6 op andere locaties van defensie?

Het vertrouwen in defensie is weg bij veel werknemers en oud-werknemers. Er zijn al zoveel incidenten geweest, zegt Gerard Leushuis (73): ‘Hoeveel vertrouwen kunnen wij nog hebben in defensie?’ Instemmend applaus in de zaal. Commandeur Minderhoud antwoordt: ‘We hebben wel wat incidenten gehad. Dit onderzoek draagt bij tot bewustwording over veiligheid en veiligheidscultuur. We zullen het vertrouwen proberen terug te winnen.’

Excuses

De commandeur, in uniform, biedt meerdere keren zijn excuses aan en erkent ook: ‘Geen enkele som geld kan het leed, de onzekerheid en het verdriet wegnemen.’ Een man die nog steeds als telecom-monteur voor defensie werkt,  zegt geëmotioneerd: ‘Ik heb geen vertrouwen meer in mijn werkgever. Als ik in Eygelshoven een tank hoor brullen, brul ik mee, inwendig. Ik ben op.’

‘Deze schaderegeling is een lachertje’, vindt Chantal Bocken, juridisch medewerker van Bedaux Advocaten, het kantoor dat namens 120 oud-werknemers van de Amerikaanse Navo-werkplaatsen een rechtszaak tegen defensie heeft aangespannen. Die juridische procedure gaat gewoon door. Mensen die ziek zijn geworden kunnen gebruikmaken van de schaderegeling en daarnaast via de rechtszaak een hogere claim indienen, zegt ze.

‘Het is bizar dat veel ziektes niet worden geaccepteerd, waardoor veel mensen buiten de boot vallen’, aldus Bocken. ‘Wij vinden dat iedereen financiële genoegdoening moet krijgen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.