NieuwsBrits parlement

Geminacht Lagerhuis neemt controle terug van Boris Johnson

Het Lagerhuis kan eindelijk meebeslissen over de coronapolitiek. Na een opstand van de Conservatieve fractie heeft Boris Johnson woensdag bepaald dat een nieuwe lockdown er niet komt zonder parlementaire goedkeuring. 

De speaker van het lagerhuis, Linday Hole, vindt dat de volksvertegenwoordiging op minachtende wijze is behandeld door Boris Johnson. Beeld AFP

De ‘Speaker’ van het Lagerhuis, Lindsay Hoyle, had gezegd dat de volksvertegenwoordiging op ‘minachtende wijze’ is behandeld door de regering-Johnson, iets waarmee met name Conservatieven het eens zijn.

Al een half jaar wordt het Verenigd Koninkrijk per decreet geregeerd. Vanwege de urgentie van de coronacrisis nemen de premier en zijn ministers maatregelen waarover parlementsleden pas achteraf hun zegje kunnen doen. Sommige besluiten worden op het laatste moment genomen en zelfs via Twitter bekendgemaakt, nog voordat Hoyle er iets van weet. Het ongenoegen hierover neemt toe, temeer omdat het gaat over de ingrijpendste vrijheidsbeperkingen op het eiland sinds het regime van de semi-dictator Oliver Cromwell, halverwege de 17de eeuw.

Conservatieve afgevaardigden hebben schoon genoeg van het ‘autoritaire’ bewind, helemaal sinds Johnson vorige week aankondigde dat de noodsituatie nog wel een half jaar van kracht blijft, ook al heerst het coronavirus nu minder dan in het voorjaar. Het aantal besmettingen in Groot-Brittannië neemt weliswaar gestaag toe, maar een stuk minder hard dan Johnsons adviseurs vorige week hadden voorspeld. Het aantal ziekenhuisopnamen en coronaslachtoffers blijft ver achter bij de opwaartse trend.

Stervende vrijheid

‘Hoe denken mensen dat vrijheid sterft?’, vroeg rebellenleider Steve Baker zich retorisch af, een invloedrijke volksvertegenwoordiger. ‘Ze sterft op deze manier, met een regering die zich draconische macht toe-eigent zonder dat het parlement erbij betrokken is, de rechtsstaat ondermijnend door een onnavolgbare, steeds verschuivende deken van regels.’ Rebel Nus Ghani noemde het onacceptabel dat zogeheten Covid Marshals, Britse boa’s, zonder parlementair fiat geweld tegen burgers kunnen gebruiken en boetes van 10 duizend pond kunnen uitdelen.

Zelfs de premier blijkt zijn eigen regels niet meer te kunnen volgen. Tijdens een bezoek aan een praktijkopleiding, dinsdag, beweerde hij dat verschillende families elkaar gewoon kunnen ontmoeten in Noordoost-Engeland, terwijl dat juist tegen de regels is. Eerder op de dag had ook een staatssecretaris er blijk van gegeven te zijn verdwaald in het regeldoolhof. Voor de rebellen was dit een bewijs dat besluitvorming niet langer in handen moet zijn van een kliek rond een premier die telkens in paniek raakt, maar van ’s lands afgevaardigden.

In een poging de democratie te herstellen had ‘fractievoorzitter’ Graham Brady een amendement opgesteld waarin staat dat het parlement voortaan stemrecht krijgt bij nieuwe coronamaatregelen. In een mum van tijd hadden tientallen Conservatieven er hun handtekening onder gezet, alsmede leden van de officiële oppositie. Een nederlaag dreigde voor de regering, hoewel die een meerderheid heeft van 80 zetels, maar ondanks zijn harde woorden weigerde Hoyle een stemming over het amendement toe te staan, uit angst voor politieke chaos in deze crisistijden.

Schade

Er was voor het niet-verlengen van de noodwetgeving geen meerheid, maar Johnson begreep dat hij niet op deze manier kan doorregeren. Bij een geheim overleg werd besloten dat het parlement voortaan vooraf mag stemmen over nationale maatregelen, zoals een nieuwe lockdown. Zodoende kan Johnson niet langer regeren op basis van opinieonderzoeken. Daaruit is gebleken dat tweederde van de bevolking voorstander is van harde coronamaatregelen. De schrik zit er immers goed in bij de Britten.

De sociale, medische en economische schade van de coronamaatregelen dreigt enorm te worden, reden dat minister van Financiën Rishi Sunak zijn landgenoten onlangs heeft gevraagd weer zonder angst te gaan leven, een verzoek dat is herhaald door een topman van de Bank of England. In zijn fractie wordt Sunak steeds vaker genoemd als man die Johnson vroeg of laat gaat opvolgen. Terwijl Johnson een betere campagnevoerder is, worden Sunak meer empathie en competentie toegedicht.

De rebellen hebben het niet alleen voorzien op Johnson zelf, maar ook op zijn topadviseur Dominic Cummings en de twee speciale coronaraadgevers, Chris Whitty en Patrick Vallance. In het Lagerhuis riep de Conservatief Desmond Swayne de premier op om ze te ontslaan. ‘Ik vraag me soms af of onze premier niet is ontvoerd door Dr. Strangelove’, zei de Tory, verwijzend naar een bekend filmpersonage, ‘en door de corona-experts is geherprogrammeerd. Het doel van politici is dingen in hun verhoudingen te zien, wetenschappelijk advies op waarde te schatten, niet om er in de ban van te geraken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden