AnalyseKinderopvang

Gemeenten werken aan opvang voor kwetsbare kinderen

Gemeenten en scholen zijn druk bezig om ook opvang te organiseren voor kinderen die vanwege hun thuissituatie niet thuis kunnen blijven. In een aantal gemeenten kunnen deze kinderen al ‘gewoon’ naar school of een andere opvang. Dat blijkt uit een navraag bij de 25 grootste gemeenten van Nederland.

Jan Willem Stegeman, directeur SBO de Welle in Almelo. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Toen het kabinet op 15 maart na drie dagen van maatschappelijke en politieke druk de scholen sloot, ging er een golf van opluchting door de onderwijswereld. Maar er waren direct nieuwe zorgen. Voor kinderen van ouders met vitaal werk kwam er opvang. Maar kinderen die vanwege de thuissituatie niet thuis kunnen blijven, waren vergeten. Onder meer Jeugdzorg en Veilig Thuis trokken aan de bel, met als resultaat dat gemeenten afgelopen vrijdag een brief van minister Slob (Onderwijs) op de mat vonden: ook deze kinderen mogen worden opgevangen. Graag zelfs. 

15 van de 25 grootste gemeenten zijn de opvang nu aan het voorbereiden. In overleg met scholen, opvangorganisaties en instanties als Veilig Thuis wordt geïnventariseerd hoeveel kinderen geholpen moeten worden en op welke manier. In tien gemeenten (Zwolle, Dordrecht, Enschede, Tilburg, Arnhem, Den Bosch, Maastricht, Den Haag, Ede en Leeuwarden) kunnen kinderen overdag al het huis uit.

De opvang is er voor kinderen met gedrags- en sociaalpsychische problemen die thuis niet te handhaven zijn, maar ook voor kinderen die thuis niet veilig zijn. ‘In sommige huishoudens zijn grote spanningen, met een groot risico op huiselijk geweld en kindermishandeling’, zegt Madieke Wiegersma van Sociaal Domein Fryslân. ‘Dat proberen we nu te voorkomen.’ Onder coördinatie van haar organisatie werd in de gehele provincie Friesland gewerkt aan opvang voor kwetsbare kinderen; de eerste Friese kinderen gaan sinds deze week al weer naar school.

In dit dossier leest u de laatste ontwikkelingen en alles wat u verder moet weten over het coronavirus.

Bekende gezinnen

Gemeenten hopen alle kwetsbare kinderen te kunnen bereiken. In Dordrecht werd op 15 maart direct besloten om de opvang ook voor hen open te stellen. Zo zijn al tientallen kinderen geholpen, zegt wethouder Peter Heijkoop. ‘We weten natuurlijk niet wat we niet weten en ik sluit niet uit dat het er meer worden. Maar we werken onder andere samen met Veilig Thuis en daar zijn de signalen over kinderen met een kwetsbare thuissituatie nog niet toegenomen.’

‘Het sociaal wijkteam, het onderwijs en de kinderopvangpartners weten over welke gezinnen dit gaat’, zegt de Zwolse wethouder Michiel van Willigen. ‘Die spreken de ouders natuurlijk het hele jaar lang.’ In Zwolle kunnen kwetsbare kinderen sinds deze week terecht bij een school of opvang. Net als in andere gemeenten wordt dat zoveel mogelijk gedaan bij de scholen en instellingen waar de kinderen normaal al naartoe gaan. ‘Het is belangrijk dat kinderen zoveel mogelijk in een bekende omgeving zijn. Die is namelijk veilig.’

‘Lastige inventarisatie’
‘Het is wrang om te zeggen, maar veel van onze leerlingen zijn het wel gewend dat het leven onvoorspelbaar en bedreigend kan zijn’, reageert Mariëtte Vink, directeur van de SBO Heldringschool in Rotterdam. ‘Dat is nu niet anders met het coronavirus dat alles overhoop gooit. Dit zijn kinderen die in hun wijk geconfronteerd kunnen worden met geweld op straat, of zelfs thuis niet veilig zijn. School is dan vaak hun enige veilige plek.

‘Voor de meest schrijnende gevallen, die het thuis erg zwaar hebben, willen wij alsnog opvangplekken regelen. De gemeente speelt hierbij een coördinerende rol. Wij hebben de ruimte gekregen om die opvang voor onze kinderen zelf te organiseren. Opvangplekken zijn er al wel in de wijk, maar wij willen dat het bij ons op school gebeurt. Het is belangrijk voor deze kinderen dat ze op een bekende plek zijn en een bekend gezicht om zich heen hebben.

‘We zijn nu een inventarisatie aan het maken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen. Dat wordt nog lastig. Deze kinderen leven vaak in omstandigheden met alle sociaal-economische problemen die je kunt bedenken. Dan gaat het om huiselijk geweld, armoede, ouders die moeite hebben met de Nederlandse taal en grote gezinnen in een kleine woonruimte. Zie dan maar te bepalen wie wel en wie niet voor opvang in aanmerking komt.’

‘Therapie ligt stil’
‘Mijn leerlingen zijn sinds het sluiten van de scholen plotseling een belangrijke dagstructuur kwijt’, zegt Jan-Willem Stegeman, directeur van SBO De Welle in Almelo. ‘Dat is voor deze kwetsbare groep erg moeilijk. Zij kennen al best wel wat instabiliteit in hun leven en worden hierdoor angstiger. Voor de ouders is dit ook zwaar. Het is lastig voor ze om het digitaal onderwijs op afstand te organiseren. Sommigen hebben ook geen beschikking over internet of een telefoonabonnement.

‘We zijn ook niet bezig met het behalen van schoolresultaten. Voor deze kinderen is het belangrijker om een dagstructuur te hebben, hoe goed en kwaad dat ook gaat. We gaan dus ook niet nabellen of ze opdracht zus of zo wel hebben gemaakt.

‘Er is nog geen opvang georganiseerd voor de leerlingen die het nu erg lastig hebben thuis. We wachten komende dinsdag af, dan krijgen we van de minister van Onderwijs te horen of de scholen wel of niet open kunnen na 6 april.

‘Op dit moment is het onderwijs op afstand nog redelijk te managen. Maar heel lang kunnen we dit niet volhouden. Met name de therapieën voor leerlingen met stoornissen is een lastig punt. Die liggen nu stil omdat je dat niet zomaar op afstand kunt doen. Als de scholen langer gesloten blijven, moet daar iets op gevonden worden.’

Lees hier meer over de gevolgen van het coronavirus

Scholen wel/niet weer open? Eerst harde cijfers, graag

De Kindertelefoon hoort veel kinderen al vastlopen.

De belangrijkste grafieken en kaarten over de uitbraak van het coronavirus op een rij

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden