Gemeenten vrezen dat privaat bouwtoezicht fataal uitpakt

De vier grote gemeenten (G4) komen in opstand tegen de voorgenomen 'privatisering' van het bouwtoezicht. Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag vrezen dat het toezicht op de bouw van kantoren, flatgebouwen en huizenblokken verslechtert als een private aanbieder de controle gaat overnemen. In een brandbrief roepen ze de Eerste Kamer op het huidige wetsvoorstel, dat dinsdag wordt besproken, te verwerpen.

Irene de Zwaan
Uit een proef in de stad Den Haag met de nieuwe manier van toezicht bleek dat veel fouten niet waren opgemerkt door de kwaliteitsborger. De gemeente zag zich genoodzaakt bij vier van de tien projecten in te grijpen. Twee projecten werden wegens instortingsgevaar zelfs helemaal stilgelegd. Beeld ANP
Uit een proef in de stad Den Haag met de nieuwe manier van toezicht bleek dat veel fouten niet waren opgemerkt door de kwaliteitsborger. De gemeente zag zich genoodzaakt bij vier van de tien projecten in te grijpen. Twee projecten werden wegens instortingsgevaar zelfs helemaal stilgelegd.Beeld ANP

Nu zijn gemeenten nog verantwoordelijk voor zowel het toezicht op de bouw als de handhaving. In het wetsvoorstel wordt een nieuwe functie in het leven geroepen, de zogenoemde private kwaliteitsborger. Die controleert of tijdens de bouw aan alle voorschriften wordt voldaan.

De privatisering van het bouwtoezicht staat extra in de belangstelling sinds de flatbrand in Londen, waarbij zeker tachtig mensen om het leven kwamen. Hoewel het nog de vraag is of de gebrekkige controle op de brandveiligheid te wijten is aan privaat toezicht, maakt het voorbeeld in Groot-Brittannië duidelijk dat de gevolgen catastrofaal kunnen zijn.

De Tweede Kamer stemde in februari in met het wetsvoorstel. Daarin was op verzoek van de Kamer opgenomen dat de gemeente voorafgaande aan de bouw, bij het verlenen van een vergunning, een risicobeoordeling maakt om de gevaren in kaart te brengen. Ook zou de gemeente tien dagen voor de oplevering toestemming moeten verlenen om een bouwwerk in gebruik te nemen. Op die manier zou ze erop kunnen blijven toezien dat volgens de regels wordt gebouwd.

Het voorstel dat dinsdag in de Eerste Kamer wordt behandeld is tot woede van de gemeenten een afgeslankte versie. De gemeenten kunnen geen steun geven aan een stelsel waarbij ze moeten ingrijpen als het misgaat, maar niet adequaat kunnen toezien op de bouw, zo hebben ze de senaat laten weten.

Wie houdt straks het toezicht op de bouw?

De Eerste Kamer debatteert dinsdag over privatisering van het bouwtoezicht. Die taak zouden gemeenten niet langer aankunnen. De toekomst is aan de 'kwaliteitsborger'. (+)

'Belangenverstrengeling'

Nico Scholten, senior expert van het Expertisecentrum Regelgeving Bouw, een onafhankelijk expertisecentrum dat de overheid ondersteunt bij het interpreteren en toepassen van de bouwregelgeving, verklaart 'de ambtelijke weeffout' als volgt: 'Omdat er een nieuwe Kamer zit die niet goed is geïnformeerd over de wet, hebben adviesbureaus die de kwaliteitsborgers mogen leveren - en hier goed aan verdienen - rechtstreeks invloed uitgeoefend op politici. Hier is sprake van belangenverstrengeling.'

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken blijft de gemeente in het nieuwe voorstel bepalen of een gebouw in gebruik mag worden genomen. De woordvoerder denkt dat er veel minder bouwfouten worden gemaakt als het gemeentelijke toezicht, 'dat nu nauwelijks of zeer gebrekkig plaatsvindt', wordt overgelaten aan specialisten die op gezette tijden langskomen.

Belangenvereniging Bouwend Nederland onderschrijft dit. 'We willen ervanaf dat de gemeente van tevoren een papieren bouwtekening goedkeurt. Het gaat hier om een administratieve exercitie. Wij willen kwaliteitsverbetering mogelijk maken door tijdens de bouw en achteraf écht op kwaliteit te toetsen.'

De gemeenten vrezen juist dat het toezicht alleen maar verslechtert als dat in handen komt van private partijen, die ook nog eens worden betaald door de opdrachtgever. Uit een proef in de stad Den Haag met de nieuwe manier van toezicht bleek dat veel fouten niet waren opgemerkt door de kwaliteitsborger. De gemeente zag zich genoodzaakt bij vier van de tien projecten in te grijpen. Twee projecten werden wegens instortingsgevaar zelfs helemaal stilgelegd.

'Onze ervaring is dat private kwaliteitsborgers veel oppervlakkiger toetsen dan de gemeente', zegt Else Poortvliet, afdelingsmanager Vergunningen en Toezicht van de gemeente Den Haag. 'Ook hebben wij gemerkt dat kwaliteitsborgers niet voorkomen dat woningen die nog niet aan de eisen voldoen al in gebruik worden genomen. Onder de nieuwe wet mist de gemeente de mogelijkheid om zelf waar te nemen en te beoordelen wanneer handhaving nodig is.

Lees verder over de brandveiligheid van de Grenfell Tower in Londen

Na de brand in Londen rijst de vraag: hoe veilig zijn onze flats?
Nederlandse gebouwen moeten voldoen aan strenge brandveiligheidsmaatregelen om rampen als die in de Londense flat te voorkomen. Alleen: datzelfde geldt voor Engelse flats. Kan het in Nederland dan ook misgaan? Vijf vragen over brandveiligheid in Nederland.

Vijf flats met dezelfde brandbare bekleding als Grenfell Tower ontruimd
De autoriteiten in Londen hebben vijf torenflats in de wijk Camden laten ontruimen vanwege brandgevaar. De panden hebben dezelfde brandbare bekleding als de woontoren Grenfell Tower in Kensington waar op 14 juni een grote brand uitbrak waardoor minstens 79 mensen omkwamen.

Britse politie overweegt strafrechtelijk onderzoek na Grenfell-inferno
Het isolatiemateriaal aan de buitenkant van de 24 etages tellende flat had geen enkele veiligheidstest doorstaan. Het werd aangebracht bij een recente renovatie om het gebouw beter te isoleren en er beter te laten uitzien, ook wel 'prettification' genoemd.

Waarom heeft de rijkste Britse gemeente de flatbewoners in de steek gelaten?
Ze kwam en ze zag, maar ze meed de wanhopige mensen in de schaduw van de afgebrande Grenfell Tower. Waar Jeremy Corbyn een arm sloeg om de schouder van een verdrietige vrouw, daar sprak Theresa May donderdag op veilige afstand met hulpverleners. De symbolische betekenis van de ramp lijkt ze niet te beseffen: de verzorgingsstaat die in vlammen is opgegaan.

Als ratten in de val: zo was de hellenacht in verwaarloosde flat Londen
De Grenfell Tower is een van de vele torenflats die her en der in de Britse hoofdstad staan. Ze zijn vrijwel altijd eigendom van gemeenten die ze gebruiken om arme bewoners in te huisvesten. De nieuwe, dure woontorens die de laatste jaren zijn verrezen, zijn juist bedoeld voor de rijken, buitenlandse investeerders vaak. Dat zijn gebouwen die niet meteen afbranden door kortsluiting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden