Gemeenten investeren intensief in veiligheid

Tweederde van de gemeenten heeft deze collegeperiode kans gezien meer geld te besteden aan openbare orde en veiligheid, ondanks het lagere gemeentebudget. In bijvoorbeeld het ambtenarenapparaat, cultuur en de gemeentelijke voorzieningen is flink gesneden.

Stadswacht en politie samen op surveillance in een Haags winkelcentrum. Beeld Marcel van den Bergh / VK

Voornamelijk middelgrote en kleinere gemeenten zoals Almere, Leeuwarden, Amstelveen en Nieuwegein, gaven meer geld uit aan bijvoorbeeld cameratoezicht, straatcoaches en stadswachten. De vier grote steden hebben juist gekort op het veiligheidsbudget.

Keuzen gemeenten
Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant op basis van CBS-cijfers van gemeentelijke lasten en baten. De inkomsten en uitgaven van 399 van de 408 gemeenten in 2013 zijn vergeleken met de cijfers over 2010. Zo is in beeld gebracht welke keuzen de gemeenten de afgelopen raadsperiode hebben gemaakt.

Burgemeester Ferd Crone (PvdA) van Leeuwarden spreekt van 'een inhaalslag'. Ook moeten gemeenten de rijksbezuinigingen compenseren op grotestedenbeleid, deels geld voor veiligheidsmaatregelen. Leeuwarden heeft bijna een half miljoen euro meer geïnvesteerd voor een 'volwassen' veiligheidsbeleid. De uitgave heeft zich terugbetaald in lagere criminaliteitscijfers in de Friese hoofdstad, aldus Crone.

De grote steden hebben in de jaren voor 2010 al extra geïnvesteerd in veiligheid. Daarom is het nu verantwoord om een stapje terug te doen, zegt de Utrechtse burgemeestersvoorlichter. 'Er wordt efficiënter gewerkt. De criminaliteitscijfers dalen.'

De bezuinigingen in de grote steden op veiligheid zijn zo groot, dat zij niet opwegen tegen de extra investeringen in de kleine gemeenten. Alles bij elkaar opgeteld geven alle gemeenten gemiddeld 2 euro minder per inwoner uit aan veiligheid dan voor 2010, nu bijna 35 euro per inwoner.

Miljarden bezuinigd
De ruim vierhonderd Nederlandse gemeenten hebben gezamenlijk miljarden bezuinigd. Per burger besteden de gemeenten liefst 412 euro minder per inwoner dan in 2010.

Eenderde van de gemeenten heeft meer geïnvesteerd in kunst. Over de hele linie is juist bezuinigd op kunst, bibliotheken, sport en voorzieningen, zo ook op openbaar groen en recreatie. Per inwoner is ruim 5 euro minder aan kunst besteed, en even zo veel minder aan sport. De gemeenten hebben tevens hun gemeentelijk apparaat flink ingekrompen.

Bijna alle gemeenten verhoogden de gemeentelijke belastingen om financiële gaten te dichten. Een inwoner betaalde in 2013 gemiddeld 31,6 euro meer gemeentebelastingen dan in 2010. De gemeenten haalden daarmee in totaal 4,5 miljard euro binnen.

De grootste hap hiervan is de onroerend zaak belasting (OZB), de belasting die gemeenten vragen aan huiseigenaren.

Vandaag in de Volkskrant: Hoeveel geld spendeert de gemeente aan mij?

Bekijk hier de geldzaken van alle Nederlandse gemeenten op een rij

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.