Gemeenten: haal wietteelt uit het illegale circuit

De teelt van cannabis moet volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten uit het illegale circuit. Ze moet worden gereguleerd op een wijze die de overheid verzekert van greep op verkoop, gebruik én productie. De VNG bepleit invoering van een systeem van gemeentelijke vergunningen voor de hele cannabisketen.

Beeld anp

Dit staat in een rapport van een breed samengestelde VNG-werkgroep van zeven burgemeesters en één wethouder, dat vandaag wordt gepresenteerd. Het rapport, tot stand gekomen na acht maanden van analyse en discussie, is de meest serieuze poging tot nu toe van de gemeenten om een eind te maken aan het veel bekritiseerde en 'failliete' gedoogbeleid. Al tientallen jaren mag hennep via coffeeshops wel worden verkocht en gebruikt, maar is de teelt verboden.

'Misdaad loont in de hennepteelt'

Gemeenten moeten coffeeshops strenger kunnen reguleren in de strijd tegen criminelen, zegt de Haarlemse burgemeester. Zijn eigen auto werd in brand gestoken. Lees hier het interview met Bernt Schneiders, voorzitter van de VNG-werkgroep.

Onhoudbaar

De VNG, waarbij alle 393 gemeenten in Nederland zijn aangesloten, stelt vast dat het gebruik van cannabis niet meer weg te denken is. 'Er is een onhoudbare toestand ontstaan. Wij ervaren als lokale bestuurders grote maatschappelijke problemen.'

Hennepkwekerijen oprollen lijkt vaak op ene gevecht tegen de bierkaai, vindt de werkgroep. 'Door het gedogen biedt de overheid criminelen volop de ruimte om hun producten af te zetten. De cannabisindustrie is sterk verweven met georganiseerde criminaliteit die ook actief is in xtc en mensenhandel. We zien criminelen die trachten invloed te verwerven op het lokaal bestuur. We maken ons grote zorgen om de impact.' Wat tot nu toe is wordt ondernomen aan tegenmacht rangschikt de werkgroep onder 'pappen en nathouden'.

De burgemeesters verwerpen de twee uitersten: softdrugs vrijgeven of compleet verbieden. Ze kiezen voor 'een regelscenario' met gemeentelijke vergunningen. De werkgroep denkt aan 'kleinschalige en op de markt gerichte voorzieningen. De verkooppunten moeten weer echt instrumenten worden voor het gezondheidsbeleid, in plaats van de grote en op commercie gerichte organisaties die veel coffeeshops nu zijn. Personeel moet zijn opgeleid om goede voorlichting te kunnen geven en probleemgebruik te herkennen, er moeten goede voorzieningen zijn voor leeftijdscontrole, overlast moet effectief bestreden worden. Banden met de georganiseerde criminaliteit zijn uit den boze en niet meer nodig.'

Lang niet alle coffeeshops zullen deze heroriëntatie overleven. Het moeten 'bonafide' verkooppunten worden. 'Wellicht dat een aantal van de huidige coffeeshops in een kwaliteitsslag kan transformeren.'

Beeld anp

Social cannabis clubs

Het voorstel is eerst een aantal gemeenten met vormen van gelegaliseerde teelt te laten experimenteren. Te denken valt aan zogeheten social cannabis clubs: besloten clubs met leden die voor eigen gebruik hennepplantjes telen en gebruiken.

Meer voor de hand ligt volgens de werkgroep een vergunningensysteem: een ondernemer meldt zich bij de gemeente en krijgt onder strenge voorwaarden en na te zijn gescreend op goed gedrag de gelegenheid om te telen en te verkopen. Die vergunningen zullen, zo schrijft de werkgroep, 'schaars' zijn. Als de nieuwe praktijk is uitgekristalliseerd, moet Den Haag een cannabiswet opstellen die 'een landelijk en eenduidig beleid' regelt.

De werkgroep kreeg in februari van het VNG-bestuur als opdracht de bakens te verzetten in de al jaren slepende discussie over het softdrugsbeleid in Nederland. Meer dan vijftig gemeenten ondertekenden vorig jaar het manifest Joint Regulation. Hierin werd gepleit voor legalisering van de teelt van softdrugs. Lang niet alle gemeentebesturen willen hiervan weten.

Het bestuur van de VNG besloot tot een werkgroep in een poging eenstemmigheid af te dwingen onder de leden. In de werkgroep zaten bestuurders uit grote en kleine plaatsen, erkende voorstanders van legalisering en tegenstanders. Burgemeester Bernt Schneiders van Haarlem was voorzitter.

Bernt Schneiders. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Oplossingen zoeken

In klemmende bewoordingen schrijft de werkgroep: 'Het mag niet zo zijn dat bestuurslagen met elkaar in discussie zijn, terwijl de georganiseerde criminaliteit er garen bij spint en de volksgezondheid onvoldoende wordt beschermd. We roepen alle betrokkenen op om vooral pragmatisch te zijn in het zoeken naar oplossingen.'

De gemeentebestuurders komen met dit rapport scherp tegenover Den Haag te staan. In mei nam de Tweede Kamer nog een CDA-motie aan waarin het kabinet werd opgedragen gemeenten 'geen enkele ruimte' toe te staan voor gereguleerde wietteelt. Volgens voorzitter Schneiders zal een wettelijke regeling zijn beslag moeten krijgen in de komende kabinetsformatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden