Gemeenten en rijk blijven touwtrekken over asielzoekers

Het lot van asielzoekers blijft een heet hangijzer tussen het Rijk dat het beleid uitstippelt en lokale bestuurders die de nieuwkomers een plek moeten geven in hun dorpen en steden. De 390 Nederlandse gemeenten hebben naar eigen zeggen meer nodig: meer ruimte voor eigen opvang- en integratiebeleid en, vooral, meer geld. Het kabinet onderhandelt met de hand op de knip en de voet op de rem.

Asielzoekers bij aanmeldcentrum Ter Apel. Beeld anp

Wethouders van de vier grote steden voerden maandag met een brandbrief in de Volkskrant de druk op het kabinet op. De wethouders stellen dat gemeenten 'honderden miljoenen' tekort komen voor huisvesting, onderwijs, bijstand, integratie en sollicitatiehulp van erkende vluchtelingen ('statushouders'). De 'G4' haken met de brief in op onderhandelingen tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Rijk.

Die gesprekken moeten uitmonden in, alweer, een bestuursakkoord (in november werd ook al een akkoord bereikt tussen Rijk, gemeenten en provincies over asielopvang en huisvesting van statushouders). Pas op, dreigen de wethouders uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, als het Rijk geen extra geld uittrekt, stoppen wij met de opvang.

Akkoord onvermijdelijk

Zo heet zal de soep waarschijnlijk niet gegeten worden. Dit hoort bij het spel, zegt een Haagse coalitiebron. 'De deal komt gewoon rond.' On the record blijft een bevestiging uit. De onderhandelende partijen houden hun kruit droog. 'We zijn in gesprek', zegt een woordvoerder van verantwoordelijk minister Plasterk (Binnenlandse Zaken). De VNG noemt, lopende de gesprekken, geen bedragen.

De vraag is hoeveel het kabinet zal toegeven, dat er een akkoord komt lijkt onvermijdelijk. Kabinet én gemeenten zijn erbij gebaat. In de asielzoekerscentra houden 15 duizend mensen met een verblijfsvergunning bedden bezet, plekken die nodig zijn voor de opvang van nieuwkomers. Het kabinet hamert op de lokale verantwoordelijkheid om statushouders te laten doorstromen.

Gemeenten delen die urgentie, maar huisvesting is slechts een deel van het verhaal, zegt Jos Wienen, burgemeester van Katwijk en voorzitter van de VNG-adviescommissie 'Asiel en Integratie'. 'Het grootste deel van de statushouders staat gewoon aan de kant', zegt hij. Zonder begeleiding en scholing komen vluchtelingen direct in de bijstand terecht, is zijn ervaring. De kosten lopen op. 'We zijn bezig een enorm probleem te creëren.' Het kabinet realiseert zich dat onvoldoende, zegt Wienen. Die problematiek is niet exclusief voorbehouden aan de grote steden, benadrukt hij.

Daarover kan Mark Buijs, burgemeester van het Brabantse Boxtel (26 duizend inwoners), meepraten. Hij voerde de afgelopen maanden verwoede onderhandelingen met het kabinet over kleinschalige asielopvang. Hij wil asielzoekers opvangen in groepen van vijftig in plaats van het minimum van driehonderd per locatie waar het kabinet aan vasthoudt.

Buijs vroeg vrijheid van het Rijk om het hele traject zelf in te vullen: van de noodopvang van mensen die net zijn gearriveerd tot aan het integreren van erkende vluchtelingen. Hij constateerde grote onwil bij het kabinet. Niet waar, klonk het in de Haagse wandelgangen: 'Alle lichten staan op groen.' Maar een akkoord bleef uit. 'We voelen ons aan het lijntje gehouden', stelde hij begin deze maand en kondigde aan op eigen houtje zijn kleinschalige experiment door te zetten

Mooie beloften, maar geen boter bij de vis, zo ervaren de G4-wethouders het ook. 'Ondanks woorden als 'schouder aan schouder' lijkt het Rijk nog niet bereid om gemeenten financieel voldoende te ondersteunen', schrijven ze. Heb nog even geduld, zegt de bron binnen de regeringscoalitie. 'Binnen een week is er een deal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden