Gemeenten creëren veel te weinig verplichte werkplekken voor jonggehandicapten

Het instellen van duizenden beschutte werkplekken voor jonggehandicapten stokt bij de start. Gemeenten zouden er dit jaar 3200 realiseren, maar het zijn er nog maar 115. Het kabinet wil gemeenten daarom wettelijk verplichten de werkplekken in te stellen. Als dat dan nog niet gebeurt, sluit het kabinet niet uit dat het geld voor de beschutte werkplekken niet meer wordt uitbetaald.

Staatssecretaris Klijnsma. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dit kondigt staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) van Sociale Zaken aan in een telefonische toelichting op stukken die zij vrijdagavond naar de Tweede Kamer stuurde. 'Het schiet maar niet op met de beschutte werkplekken. Ook niet nadat ik vorig jaar in totaal 100 miljoen euro extra aan gemeenten heb toegezegd voor deze plekken', zegt Klijnsma. Het extra geld is onder meer bedoeld voor een zogenoemde no-risk polis die gemeenten vrijwaart van risico's als de jonggehandicapte plots langdurig uitvalt terwijl wel loon moet worden uitbetaald.

De beschutte werkplekken zijn onderdeel van de Participatiewet die op 1 januari 2015 van kracht werd. In deze wet zijn de bijstand, de regeling voor jonggehandicapten Wajong en de sociale werkplaatsen samengevoegd. De Wajong geldt alleen nog voor jonggehandicapten die echt niet kunnen werken. De jonggehandicapten die nog wel kunnen werken, moeten door de gemeenten aan de slag worden geholpen. Voor hen en voor werkers uit sociale werkplaatsen moet er beschut werk komen of werk in bedrijfsleven of bij de overheid.

Overheidswerkgevers aan de bak

Het bedrijfsleven heeft toegezegd dat er 100 duizend banen voor gehandicapten komen, de overheid heeft er 25 duizend toegezegd. Als deze doelen niet gehaald worden, kan de overheid boetes opleggen. Het ziet ernaar uit dat de overheid nu al tekort schiet. Deze zomer komen de cijfers, daarna beslist het kabinet of het de overheidswerkgevers boetes oplegt. 'De overheidswerkgevers moeten hard aan het werk. Daar ben ik over in gesprek met de ministers Plasterk en Blok, die hiervoor verantwoordelijk zijn', zegt Klijnsma.

Het is de bedoeling dat gemeenten in 2048 30 duizend beschutte werkplekken hebben gerealiseerd. Hiervoor krijgen zij dit jaar in totaal 61 miljoen euro plus 3000 euro per gerealiseerde werkplek. Als de wettelijke verplichting die Klijnsma nu aankondigt niet wordt nageleefd, zou dat geld desnoods niet langer verstrekt kunnen worden. 'Ik ga ervan uit dat de wettelijke plicht voldoende is, maar sluit zo'n sanctie niet uit.'

Volgens het tekentafelplan moesten vorig jaar 1600 beschutte werkplekken zijn gerealiseerd en dit jaar 3200. Maar in praktijk bleef het aantal vorig jaar steken op 44, dit jaar zijn het er nog maar 115. De Inspectie SZW die voor Klijnsma een rapport opstelde, concludeert droogjes: 'Het is dan ook onwaarschijnlijk dat dit jaar het streefgetal van 3200 wordt gehaald.'

Gemeenten hebben veel op hun bordje

'Er is', zegt Klijnsma, 'om maar iets te noemen, weinig aansluiting tussen het speciaal onderwijs waar de jonggehandicapten een opleiding afmaken en de gemeenten. Vergeet ook niet dat gemeenten vorig jaar veel op hun bord hebben gekregen. De Participatiewet, maar ook zorg. Tussen die terreinen zit veel raakvlak. Daar zijn gemeenten druk mee.'

Alle gemeenten hebben inmiddels in hun verordeningen voldaan aan de plicht om daarin beschut werk te noemen. 'Maar', zegt Klijnsma, 'het aantal plekken wordt veel te vaak op nul gezet. Dat kan niet. Dat is niet de bedoeling.' Vorig jaar wilden nog 320 gemeenten - 81 procent - beschut werk inrichten, dit jaar is dat gedaald naar 284 gemeenten ofwel 73 procent.

Een kwart van de gemeenten biedt geen beschut werk, maar wel alternatieven. Dan gaat het bijvoorbeeld om 'arbeidsmatige dagbesteding', vrijwilligerswerk, plaatsing bij een gewone werkgever of werkervaringsplaatsen. Dat vindt Klijnsma onvoldoende. 'Dagbesteding en andere alternatieven zonder dienstbetrekking die gemeenten aanbieden voor deze mensen, leveren niet het gewenste resultaat op: dat mensen zelf in hun inkomen kunnen voorzien en daarmee financieel zelfstandig zijn. Ik vind het essentieel dat beschut werk in elke gemeente beschikbaar is zodat gemeenten mensen maatwerk kunnen bieden en mensen de mogelijkheid hebben om naar vermogen deel te nemen aan het arbeidsproces', schrijft Klijnsma de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden